Administratief rapport / Verslag betreffende marktvergunningen. Omstreeks mei 1941 (gebaseerd op handgeschreven annotatie "17/5 '41"). (Handgeschreven bovenaan:) Contr. Wachtstaat 17/5 ’41 afgevoerd II.

107.326 E. Korthoef, Blasiusstraat 127.I. (groente)
167.447 J.S. Tonglet, Boomstraat 78.II. (groente)
26.685 Ph. Bromet, Markenplein 4.I. (groente).

(Handgeschreven in de marge bij bovenstaande drie namen:) genoteerd / accoord

Bovenvermelde groentekooplieden zijn voldoende met den handel bekend om met succes daarin werkzaam te zijn. Als over eenige weken de aanvoer toeneemt en de prijzen zakken, kunnen zij hun plaatsen weder bezetten. Het is m.i. daarom gewenscht hen in het bezit hunner vergunning te laten.

87.031 M. Wertheim, Valkenburgerstraat 202.II.

(Handgeschreven in de marge:) Reeds afgevoerd.

De man genoot sinds 3 October 1940 steun. Hij is in Februari gearresteerd en op 20 Maart 1941 overleden.

114.373 J. Veraar, Zaandammerplein 13.

(Handgeschreven in de marge:) 11/8 ’41 afgevoerd / accoord

Man heeft geen vakkennis; het meest heeft hij als groentekoopman in zijn onderhoud voorzien, doch van veel beteekenis is ook dit niet geweest. Hij onderging in 1929- ’30 achttien maanden gevangenisstraf en vervolgens nogmaals 1 ½ jaar tot Januari 1934. Na October 1939 heeft hij niet meer gehandeld, genoot steun, was in werkverschaffing en werkte in Duitschland en Noord-Frankrijk. In de tusschengelegen jaren ontving hij 21 maal handelsgeld, verder nog drie maal ondersteuning gedurende respectievelijk 5, 4 en 6 maanden. Ook thans wordt hij gesteund. Als koopman is van dezen man niet veel te verwachten. Tegen intrekking zijner marktvergunning bestaan dezerzijds geen ernstige bezwaren.

154.509 W. Hulsebos, Vinkenstraat 50.II.a.

(Handgeschreven in de marge:) 11/8 ’41 afgevoerd / 7 met handelsgeld / accoord

De man heeft geen vak geleerd; wel nu en dan met groente gevent. Hij heeft nimmer kans gezien, zich een behoorlijken tijd te redden. Genoot sedert 1935 respectievelijk 7 maanden- 7 maanden- 6 maanden- 8 maanden- 3 maanden en 1 maand steun en bovendien nog 12 maal handelsgeld. Belanghebbende haalde nu en dan ook oud papier op en deed zulks ook na door Maatschappelijken Steun in staat gesteld te zijn weder met groente te gaan venten. ’s Mans vergunning kan m.i. ingetrokken worden.

153.946 J.D. v. Gaveren, Menadostraat 23.II.

(Handgeschreven in de marge:) 7/11 afgevoerd

Man, 30 jaar oud, heeft een kort, stijf been, waardoor hij slechts voor een beperkt aantal beroepen geschikt te achten is. Hij ventte meestentijds met ijs of nam hiermede zijn marktplaats in. Momenteel werkt hij in de werkverruiming.

• Het - Dit document is een ambtelijk verslag waarin de levensvatbaarheid van de handel van verschillende marktkooplieden wordt getoetst. De autoriteiten beoordeelden of individuen hun marktvergunning mochten behouden op basis van economische zelfstandigheid.

• Economische selectie: Er wordt scherp gekeken naar het beroep op de sociale voorzieningen ("steun", "handelsgeld"). Wie niet zelfstandig kan rondkomen of "geen vakkennis" heeft, loopt het risico zijn vergunning te verliezen.

• Moraliteit en verleden: Bij J. Veraar wordt expliciet melding gemaakt van een gevangenisverleden van bijna tien jaar eerder, wat blijkbaar nog steeds relevant werd geacht voor zijn huidige status als koopman.
• Lichamelijke gebreken: Bij J.D. v. Gaveren wordt zijn lichamelijke beperking ("kort, stijf been") genoteerd als factor voor zijn inzetbaarheid op de arbeidsmarkt.

• Bureaucratische afhandeling: De handgeschreven noten ("accoord", "afgevoerd") tonen aan dat dit document fungeerde als een beslisstuk. De diagonale strepen door de paragrafen bevestigen dat de dossiers zijn afgehandeld. Het document dateert uit het tweede jaar van de Duitse bezetting van Nederland (1941). Dit is een cruciale periode waarin de bezetter en de gelijkgeschakelde Nederlandse overheid de grip op de economie en de bevolking verstevigden.

• Anti-Joodse maatregelen: De namen M. Wertheim en Ph. Bromet, evenals de adressen in de Valkenburgerstraat en het Markenplein (het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt), duiden erop dat dit document mede betrekking heeft op Joodse Amsterdammers. De opmerking bij Wertheim dat hij in februari 1941 is gearresteerd en in maart is overleden, is veelzeggend; de razzia’s in de Jodenbuurt vonden plaats in februari 1941.

• Arbeidsinzet: De vermelding dat Veraar in Duitsland en Noord-Frankrijk werkte, wijst op de (toen nog deels vrijwillige, maar sterk aangemoedigde) arbeidsinzet voor de Duitse oorlogsmachine.
• Sociale context: Termen als "Maatschappelijken Steun" en "Werkverruiming" verwijzen naar het destijds vigerende systeem van armoedezorg en werkverschaffingsprojecten, die onder de bezetting steeds dwingender werden ingezet om mensen uit de uitkering en in het arbeidsproces (vaak voor de bezetter) te krijgen.