Envelop (voorzijde) van een gecensureerde brief.
Origineel
Envelop (voorzijde) van een gecensureerde brief. Bovenaan (in rood potlood):
M 38/54
Adres (in zwarte inkt):
Den Heer
Sixma
Directeur van het
marktwezen te
Amsterdam
Postzegel en stempels:
* Postzegel: Blauwe postzegel van 25 Pfennig ("Deutsches Reich") met de beeltenis van Paul von Hindenburg.
* Poststempel: Rondstempel "BERLIN [...] 9 [...]".
* Controlestempel: Een klein kaderstempel met het getal "12" (rechtsonder).
Censuurkenmerken (linkerzijde):
* Sluitstrip: Verticale papieren strook met de tekst "Geöffnet".
* Censuurstempel: Gedeeltelijk zichtbaar rondstempel op de strip: "[Oberk]ommando der Wehr[macht]". De envelop is een tastbaar bewijs van de strikte controle op het postverkeer tijdens de Tweede Wereldoorlog. De brief is verzonden vanuit het hart van het Derde Rijk (Berlijn) naar het bezette Amsterdam.
De tekst "Geöffnet" op de linkerzijde geeft aan dat de brief is geopend door de Duitse militaire censuur, het Oberkommando der Wehrmacht (OKW). De censoren controleerden brieven op spionage, verboden informatie of uitingen van verzet. Het getal "12" in het kleine kader is vermoedelijk het persoonlijke identificatienummer van de betreffende censor.
Het rode handgeschreven kenmerk "M 38/54" bovenaan is niet origineel bij verzending, maar is later door een archivaris of verzamelaar aangebracht voor categorisering. De geadresseerde, "Heer Sixma", was de heer J. Sixma, die ten tijde van de oorlog directeur was van de Gemeentelijke Dienst van het Marktwezen in Amsterdam. Het Marktwezen speelde een cruciale rol in de voedseldistributie en de regulering van de handel in de stad, zaken die onder de bezetting nauwlettend door de Duitsers werden gevolgd en gecontroleerd.
Correspondentie tussen Berlijn en een dergelijke instantie had vaak een officieel of zakelijk karakter, bijvoorbeeld met betrekking tot nieuwe verordeningen, de voedselvoorziening of economische afspraken binnen het kader van de Duitse oorlogseconomie. De brief toont aan hoe de dagelijkse administratieve gang van zaken in Amsterdam direct verbonden was met het machtscentrum in Duitsland, inclusief de bijbehorende militaire controle op de communicatie. J. Sixma Marktwezen Wehrmacht