Bijblad (administratief mutatie- of indexformulier) van de Gemeente Amsterdam, Afdeling Algemene Zaken. [Linksboven in stempelkader]
BIJBLAD VAN:
M. No. 26/11/1 1941
DOORGEZONDEN: 4/3-41

[Rechtsboven]
337

[Hoofdtekst]
S. Engelander, pl. 67 Dapperstraat
27/2 '41 gewaarschuwd om uiterlijk
1 Maart '41 schuld te voldoen,
daar anders plaats per 3 Maart '41
kon worden ingetrokken.

aan S. Engelander dient nu
te worden bericht, dat hij zijn
plaats op de markt aan de Dap-
perstraat geregeld, dat wil zeggen
drie maal per week moet innemen
daar anders de plaats wordt ingetrokken.
(Zie rapport Chef Marktopz.)
19/3/41 [paraaf]
modelbriefje verz. 10/3 '41 [paraaf]

[Margenotities rechts]
Th. Remy
advies
5-3-41
[handtekening]

17-3-41
[handtekening]

[Onderaan]
[in rood potlood]: 26/11/2 M.
[drukwerk]: Alg. Zaken Model No. 14 / 10.000-10-1937-1016 Het document betreft het administratieve beheer van de Amsterdamse markten tijdens de bezetting.
1. Handhaving: In eerste instantie (27 februari) gaat de correspondentie over een betalingsachterstand ("schuld"). Er wordt gedreigd met intrekking van de standplaats als er niet voor 1 maart wordt betaald.
2. Aanwezigheidsplicht: In maart verschuift de nadruk naar het daadwerkelijke gebruik van de standplaats. Onder verwijzing naar een rapport van de 'Chef Marktopzicht' wordt geëist dat Engelander minimaal drie keer per week aanwezig is op de markt, anders verliest hij zijn plek.
3. Bureaucratie: De kaart toont de nauwgezette registratie van waarschuwingen, verzonden modelbrieven en adviezen door marktambtenaren (waaronder Th. Remy). De datering (voorjaar 1941) is cruciaal. Salomon Engelander (1894-1943) was een Joodse marktkoopman in Amsterdam. In deze periode van de Tweede Wereldoorlog nam de druk op Joodse burgers door de Duitse bezetter en het meewerkende Amsterdamse stadsbestuur snel toe.

Marktkooplieden werden onderworpen aan steeds strengere controles. De administratieve druk (het opeisen van schulden en het strikt controleren van aanwezigheid) was vaak een methode om redenen te vinden vergunningen in te trekken nog voordat er algemene verbodsbepalingen waren. Enkele maanden na dit document, in september 1941, kregen Joden een algeheel verbod om op reguliere markten te staan en werden zij verbannen naar specifieke "Joodse markten", voordat zij uiteindelijk geheel uit het economische leven werden verstoten en gedeporteerd. Salomon Engelander werd in 1943 in Sobibor vermoord. M. No S. Engelander Gemeente Amsterdam