Archiefdocument
Origineel
24 juli 1939. Samuel Rotenberg, geb: 1 - 12 - '06 } Noordermarkt
wonende Jan Beststraat 14 b Diemen } Lindengracht
komt ± 6 jaar op de markten } Uilenburg (vpl)
Werner Pergamenter geb: 24 - 3 - '08 Noordermarkt
wonende Schuermansberg no 22^a Zaandam Nieuwmarkt
komt ± 3 jaar op de markten Lindengracht
Mosplein
Kurt Visser, geb, 14 - 2 - '10
wonende Valkenburgerstraat 110
komt ± 4 jaar op allen markten in A'dam
Ossias Billet geb, 4 - 1 - 1902 Noordermarkt
wonende Delftsche straat 23 Rotterdam Waterlooplein
komt ± 4 jaar op de markten Uilenburg
Max Lowenstein geb, 21 - 5 - '99. Noordermarkt
wonende Jonge Arnoldusstraat 104 Zaandam Waterlooplein
komt ± 3 jaar op de markten Lindengracht
Herchs Lerner geb, 20 - 8 - 1905 Nieuwmarkt vpl
woont Geldersche kade 24 Uilenburg vpl
komt ± 10 jaar op de markten Westermarkt
Noordermarkt
Sharil Mikulinski geb 26 - 12 - 1890 Lindengracht
Gelderschekade 24 Noordermarkt
komt ± 7 jaar op de markten Uilenburg vpl.
Richard Beigel geb 17 - 5 - '97 Noordermarkt
Zuiddijk 32 Zaandam Lindengracht
komt ± 1½ jaar op de markten Waterlooplein
Adolf Frankenstein geb 3 - 2 - '85. Noordermarkt
Beethovenstraat 4 Zaandam Lindengracht
komt ± 1½ jaar op de markten Waterlooplein
overgen
24 Juli 1939. [Handtekening: Neunhoff?] * Inhoud: De lijst bevat negen mannen, voornamelijk woonachtig in Zaandam en Amsterdam (met één uitschieter uit Rotterdam en Diemen). Van elke persoon wordt vermeld hoe lang zij al op de markt staan ("komt ± ... jaar op de markten") en op welke specifieke Amsterdamse markten zij actief zijn.
* Terminologie: De afkorting "vpl" staat zeer waarschijnlijk voor "vaste plaats", wat duidt op een officiële vergunning voor een specifieke standplaats. "A'dam" is de gangbare afkorting voor Amsterdam.
* Handschrift: Het handschrift is een verzorgd 20e-eeuws cursief. De namen en locaties zijn duidelijk gescheiden, vaak met accolades of door de tekst naar de rechterkant van de pagina te verschuiven. Dit document dateert van juli 1939, slechts enkele weken voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en minder dan een jaar voor de Duitse bezetting van Nederland. De namen op de lijst (zoals Rotenberg, Pergamenter, Lowenstein, Frankenstein) zijn nagenoeg allemaal van Joodse oorsprong. Veel van deze mannen waren waarschijnlijk Joodse vluchtelingen uit Duitsland of Oost-Europa die in de jaren '30 naar Nederland waren gekomen en in de ambulante handel (marktwezen) een inkomen probeerden te vinden.
Historisch onderzoek (bijv. via het Joods Monument) bevestigt dat meerdere personen op deze lijst de Holocaust niet hebben overleefd. Zo werd Werner Pergamenter in 1942 in Auschwitz vermoord en onderging Richard Beigel hetzelfde lot. Dit document is daarmee een wrange administratieve getuige van het dagelijks leven en de economische activiteit van deze mannen vlak voordat hun wereld definitief zou veranderen. De genoemde markten (Noordermarkt, Waterlooplein, Uilenburg) stonden destijds bekend om hun grote concentratie Joodse kooplieden. Marktwezen