Getypte brief (doorslag of kopie).
Origineel
Getypte brief (doorslag of kopie). 13 februari 1941. Onbekend (getekend "De Directeur", vermoedelijk van de Centrale Markt). [Rechtsboven, getypt:] D/HG.
[Bovenaan gecentreerd, handgeschreven:] Verzonden 14/2
[Rechts, boven de tekst:]
den Heer Directeur
der Stadsreiniging,
Kwakerstraat 1,
Amsterdam-West.
[Links:] 37/8/2 M.
[Rechts:] Wijk 12.
13 Februari 1941.
Naar aanleiding van Uw brief d.d. 1 Februari jl. heb ik de eer U onderstaand een opgave te doen van de inrichtingen of personen, die van de Centrale Markt afvallen van levensmiddelen gratis weghalen.
[Rechts:] De Directeur,
- Zoölogisch Genootschap "Natura Artis Magistra" Amsterdam
- J.E. Sarphati, Amstellaan 58 boven, Amsterdam. Dit document is een ambtelijke correspondentie tussen twee gemeentelijke diensten in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De brief is een reactie op een informatieverzoek van de Directeur der Stadsreiniging over wie er toestemming heeft om kosteloos voedselafval ("afvallen van levensmiddelen") op te halen bij de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat.
Er worden twee partijen genoemd:
1. Artis: De dierentuin gebruikte dit afval waarschijnlijk als aanvullend voer voor de dieren, wat cruciaal was in tijden van schaarste.
2. J.E. Sarphati: Een particulier adres. Het is opvallend dat een individu deze toestemming had; mogelijk hield deze persoon kleinvee of had hij een specifieke ontheffing.
De toon is uiterst formeel ("heb ik de eer U..."), passend bij de ambtelijke etiquette van die tijd. De datum van de brief, 13 februari 1941, is historisch zeer saillant. Het is exact de periode van de escalerende spanningen in Amsterdam die zouden leiden tot de Februaristaking (25-26 februari 1941). Op 11 februari was de Joodse buurt afgesloten na rellen op het Waterlooplein, en op 12 februari was de 'Joodsche Raad' op bevel van de bezetter geformeerd.
De naam Sarphati in de lijst is hierdoor extra beladen. De familie Sarphati was een bekende Joodse familie in Amsterdam. Gezien de anti-Joodse maatregelen die in februari 1941 in sneltreinvaart werden ingevoerd, is het de vraag hoe lang J.E. Sarphati deze privileges nog kon behouden. De Amstellaan (tegenwoordig de Vrijheidslaan) lag in de Rivierenbuurt, een wijk waar op dat moment veel Joodse Amsterdammers woonden.
De schaarste aan voedsel begon in deze fase van de bezetting serieuzer te worden, waardoor de controle op 'afval' (dat nog waarde had als veevoer of compost) door de Stadsreiniging strikter werd uitgevoerd. J.E. Sarphati