Ambbtelijke brief/rapportage (getypt). 20 november 1941. Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam. VD/HG.

37/15/22 M. [Handgeschreven: Verzonden 20/11]

20 November 1941.

Ariseering
Centrale Markt.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Naar aanleiding van een telefoongesprek, dat ik gisterenmorgen met den heer Van Meurs, Gemeentelijk Adviseur, had, heb ik de eer U, ingevolge Uw opdracht, het plan inzake de ariseering der Centrale Markt voor te leggen, welk plan, zooals U bekend is, met vertegenwoordigers van de Joodsche groothandelaren is besproken. (Het verslag van deze bespreking doe ik U in bijlage dezes toekomen).

Op bijgaande situatieschets is in rood aangegeven op welk terreinsgedeelte het voor den Joodschen handel in te richten marktgedeelte zal worden gevestigd. Dit terrein zal dus van het overige marktgedeelte door een omheining worden gescheiden en slechts toegankelijk zijn door het (momenteel niet in gebruik zijnde) ingangshek aan de Keucheniusstraat.

Dit terrein is echter niet bestraat, terwijl er evenmin eenige ruimte voor het opbergen van goederen aanwezig is. Omtrent de inrichting van dit terreinsgedeelte tot Joodsche markt zal dezerzijds overleg worden gepleegd met den Dienst der Publieke Werken. Het uitgewerkte plan en de daaraan verbonden kosten zal ik U dan te zijner tijd doen toekomen Ik merk hierbij op, dat met de uitvoering van een en ander eenige tijd zal zijn gemoeid.

De vertegenwoordigers der Joodsche groothandelaren hebben mij gisteren medegedeeld, dat zij bereid zijn op dit terrein, wanneer het als markt zal zijn ingericht, hun handel te drijven. Zij achten het echter onmogelijk, reeds thans aldaar hun zaken te vestigen, omdat, zooals ik reeds vermeldde het terrein onbestraat is en er ook verder geen enkele beschutting of ruimte voor het opslaan van goederen aanwezig is. Vooral in verband met den komenden winter is dit een overwegend bezwaar.

Ik zou mij er dan ook mede kunnen vereenigen, dat, in afwachting van de inrichting van bovenbedoeld terreinsgedeelte de Joodsche handelaren worden geplaatst op een terrein, dat ik op bijgaande situatieschets in blauw heb aangegeven. Dit terrein zou, wellicht op provisorische wijze van het * Kernboodschap: De brief beschrijft het ambtelijke plan om de Centrale Markt in Amsterdam te segregeren door Joodse groothandelaren fysiek af te zonderen in een apart, omheind gedeelte met een eigen ingang aan de Keucheniusstraat.
* Terminologie: Het gebruik van de term "Ariseering" (ariseren) is typerend voor de nationaalsocialistische politiek om Joodse invloeden uit de economie en het openbare leven te verwijderen.
* Logistieke barrières: De auteur merkt op dat het toegewezen terrein (rood op de niet-bijgevoegde kaart) ongeschikt is: het is onbestraat en mist opslagruimte. Dit vormt een probleem voor de naderende winter.
* Provisoire oplossing: Er wordt voorgesteld de Joodse handelaren tijdelijk op een ander terrein (blauw op de kaart) te plaatsen totdat de afgezonderde zone gereed is.
* Toon: De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch. De menselijke impact van de uitsluiting en isolatie wordt volledig genegeerd ten gunste van technische en financiële details. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1941 werden de anti-Joodse maatregelen in rap tempo aangescherpt. De Centrale Markthallen in Amsterdam-West waren cruciaal voor de voedselvoorziening. Door Joodse handelaren te isoleren en hun bewegingsvrijheid in te perken, werd de weg vrijgemaakt voor de uiteindelijke onteigening van hun bedrijven en hun deportatie. Het document illustreert hoe de Amsterdamse gemeentelijke bureaucratie (in dit geval de wethouder en adviseurs) meewerkte aan de uitvoering van de antisemitische verordeningen van de bezetter.