Handgeschreven statistisch overzicht/lijst.
Origineel
Handgeschreven statistisch overzicht/lijst. Ongeveer 1941 (gebaseerd op de aard van de registratie tijdens de bezetting). [Aantekening rechtsboven in potlood:]
bestemd voor Com. Joodsche Zaken [?] Buchholz
Kleinhandelaren te Amsterdam, gespecificeerd in Jood en niet Jood.
| niet Jood. | Jood. | |
|---|---|---|
| Groentewinkeliers | 894 | 80 |
| Vaste wijkloopers (groente) | 259 | 22 |
| Dagmarkten (groente) | 206 | 67 |
| Venters (groente) | 340 | 238 |
| Vaste standpl. houders (groente) | 14 | 120 |
| Bloemenwinkeliers | 86 | 13 |
| Vaste wijkloopers (bloemen) | 2 | 1 |
| Dagmarkten (bloemen) | 57 | 5 |
| Venters (bloemen) | 315 | 114 |
| Vaste standpl. houders (bloemen) | 46 | 14 |
| Inleggers | 4 | 14 |
| Bl. grossiers, welke op C.M. koopen | 7 | - |
| Koopers Tuinaanleg | 4 | - |
| Reformhandel | 1 | - |
| Fabr. van vruchten conserven | 1 | - |
| Inh. gest. „Voorzienigheid” | 1 | - |
| Decorateur C.S. | 1 | - |
| Totaal | 2238. | 630 |
[Onder de tabel:]
In de groep kleinhandelaren met groente zijn er die uitsluitend aardappelen of fruit verhandelen.
[Linksonder in rode inkt:]
Jvb [?]
[Middenonder in potlood:]
ook dit stukje 3 X typen en 1 ex. sturen naar Com. Pol. D.
[Rechtsonder, handtekening:]
J. Ubels [?] Het document biedt een gedetailleerd overzicht van de ambulante handel en detailhandel in voornamelijk groente en bloemen in Amsterdam. De kern van het document is de strikte scheiding tussen "Jood" en "niet-Jood".
Enkele opvallende cijfers uit de tabel:
* In totaal worden 630 Joodse kleinhandelaren geregistreerd tegenover 2238 niet-Joodse.
* Opvallend is de categorie "Vaste standpl. houders (groente)", waar het aantal Joodse ondernemers (120) vele malen hoger ligt dan het aantal niet-Joodse (14).
* Ook bij de "Venters" (straathandelaren) is het aandeel Joodse Amsterdammers relatief groot.
* De categorieën onderaan de lijst (zoals Reformhandel en de grossiers) kennen volgens deze telling geen Joodse ondernemers.
De aantekeningen in de marge wijzen op een ambtelijk proces: het document moest in drievoud worden getypt en worden doorgeleid naar de "Com. Pol. D." (waarschijnlijk de Commissaris van Politie, sectie D of een vergelijkbare afdeling). Dit document is een direct product van de anti-Joodse maatregelen die de Duitse bezetter kort na de inval in 1940 invoerde. In het najaar van 1940 en begin 1941 werden diverse verordeningen uitgevaardigd (zoals Verordening 189/1940) die de registratie van Joodse bedrijven verplichtten.
Dergelijke lijsten waren de noodzakelijke administratieve voorfase voor de verdere vervolging:
1. Registratie: In kaart brengen wie Joods was en welk bedrijf zij voerden.
2. Isolatie: Het verbieden van Joodse handelaren op openbare markten en standplaatsen (wat de hoge aantallen Joodse standplaatshouders in dit document extra wrang maakt, aangezien zij als eerste hun werkplek zouden verliezen).
3. Onteigening: Het aanstellen van een Treuhänder (bewindvoerder) of het simpelweg liquideren van de zaak.
Het document illustreert de 'banaliteit van het kwaad': de systematische voorbereiding van de Holocaust via droge, statistische overzichten en ambtelijke orders om "stukjes 3x te typen". Het toont aan hoe diep de bezetter en de meewerkende Nederlandse bureaucratie doordrongen in het dagelijks leven en de broodwinning van de Joodse bevolking in Amsterdam. J. Ubels Politie