Archief 745
Inventaris 745-354
Pagina 126
Dossier 2A
Jaar 1941
Stadsarchief

Getypte rapportage of memorandum met uitgebreide handgeschreven correcties en kanttekeningen.

Origineel

Getypte rapportage of memorandum met uitgebreide handgeschreven correcties en kanttekeningen. [Pagina -3-]

Vooropgesteld moet worden, dat de situatie op de Centrale Markt geheel anders ligt, dan op het Abattoir, waar, zooals U bekend zal zijn, kortgeleden een vrijwel absolute scheiding is ingevoerd tusschen het Joodsche en niet-Joodsche element. Op het Abattoir vindt sedert geruimen tijd geen normalen handel plaats, doch wordt het vleesch door een Commissie toegewezen;

[Handgeschreven toevoeging in linkermarge bij paragraaf 1:]
T Het abattoir dient voor het slachten van dieren & het verwerken van vleesch en vleeschproducten.

[In de getypte tekst zijn regels doorgehaald en vervangen door handgeschreven tekst:]
~~de aanvoer van groenten en fruit op~~ De Centrale Markt dient alleen voor fruit en aardappelen, groenten en fruit ~~welke normaal in groote verscheidenheid nu toe plaats, zonder dat ter zake bepalingen of beperkingen door de Overheid zijn getroffen.~~ welke op die markt wordt aangevoerd.

Iedere handelaar (grossier) kan zich naar behoefte ~~op de veilingen of~~ in de productiecentra in het land voorzien van alle producten, die daar worden aangeboden (met in acht neming van de ter zake gestelde maximumprijzen); en hij is volkomen vrij ~~in de wijze, waarop hij deze artikelen op de Centrale Markt aan de kleinhandelaren wenscht te verkoopen.~~ om zijn goederen op de Centrale markt aan iederen tussenhandelaar die daarnaar behoefte heeft.

[Handgeschreven toevoeging in linkermarge bij paragraaf 2:]
F (in bespraak met de veilingen)
F Op dezelfde wijze verkoopen de tuinders hun zelf geteelde producten aan de veilingen terwijl producenten in het land (vruchten) eveneens de producten aan de kleinhandel verkopen.

Een scheiding, zooals die op het Abattoir is bewerkstelligd, acht ik voor de Centrale Markt met aanpassingen onuitvoerbaar. Het zou dan namelijk noodig zijn, dat de Joodsche grossiers op pier E zouden worden geplaatst, waarbij naar mijn meening het plan om hen op het Noordelijk gedeelte van deze pier op open plaatsen te vestigen, de voorkeur zou verdienen boven het plan, om ook het pakhuis E bij dit terrein te trekken. In het laatste geval zouden namelijk 15 niet-Joodsche grossiers, die thans in pakhuis E zijn gevestigd, daaruit verdreven moeten worden. Zij zouden dan hun zaken op andere deelen der markt weder moeten trachten op te bouwen; bovendien zouden dan ± 100 droge tuinders moeten worden verplaatst.

[Handgeschreven toevoeging in linkermarge bij paragraaf 3:]
I, mits de indeling van het terrein,
F (welk terrein, na afgezet te zijn een aparte toegang zou moeten krijgen aan de 2e Keucheniusstraat)

Een concentratie der Joodsche grossiers op pier E zou tot gevolg hebben, dat er in de plaatsen en pakhuizen in de hal en op de pieren hiaten zouden ontstaan, hetgeen voor verschillende niet-Joodsche zaken funeste gevolgen zou kunnen hebben; als gevolg van een en ander zou het langzaam gegroeide evenwicht op de Centrale Markt volkomen worden verbroken.

Bovendien moet met de waarschijnlijkheid rekening worden gehouden, dat de Joodsche grossiers (die in hoofdzaak georiënteerd zijn op den groothandel in fruit) zich buiten de Centrale Markt in pakhuizen zouden gaan vestigen en van daaruit

[Onderaan linkermarge, uitgebreide handgeschreven notitie:]
I De nadelen voor de gemeente (fundering, onderhoud weg, uit te voeren werken, bewaking in verband met personeel, toegang 2e Keucheniusstraat) geschat op globaal f 25000.- per jaar, aannemende dat de Joodsche grossiers voor het grootste gedeelte op de markt zouden blijven gevestigd. Dit document is een ambtelijk advies over de logistieke en economische consequenties van de segregatie op de Amsterdamse Centrale Markt tijdens de Tweede Wereldoorlog. De tekst weerspiegelt de bureaucratische uitvoering van de anti-Joodse maatregelen door de bezetter en het collaborerende of meewerkende stadsbestuur.

Belangrijke observaties:
1. Segregatie: De auteur vergelijkt de Markt met het Abattoir, waar de scheiding al een feit was. Er wordt gezocht naar een manier om Joodse "grossiers" (groothandelaren) te isoleren op "Pier E".
2. Praktische bezwaren: De auteur uit zorgen over de verstoring van de marktwerking. Het verdrijven van 15 niet-Joodse handelaren en 100 "droge tuinders" (die handelden in houdbare producten zoals uien of aardappelen) wordt als een groot nadeel gezien.
3. Financiële impact: De handgeschreven kanttekening linksonder becijfert de kosten voor de gemeente (f 25.000,- per jaar) voor infrastructurele aanpassingen, zoals een aparte ingang aan de 2e Keucheniusstraat om het Joodse gedeelte volledig af te sluiten.
4. Vrees voor concurrentie: Er wordt gewaarschuwd dat Joodse handelaren de markt zouden kunnen verlaten en zich elders zouden vestigen, wat de controle op de handel lastiger zou maken. Het document dateert waarschijnlijk uit de periode na de instelling van de "Joodsche Markt" of de eerste verordeningen die Joden uitsloten van het openbare leven. In Amsterdam werd de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat een brandpunt van deze uitsluiting.

De "2e Keucheniusstraat" referentie is topografisch accuraat voor de locatie van de markthallen. De gedetailleerde aard van de handgeschreven correcties suggereert dat dit een concept is dat door een hogere ambtenaar (wellicht de directeur van het Marktwezen) is herzien voordat het naar de Duitse autoriteiten of de burgemeester ging. Het toont de kille, zakelijke manier waarop de uitsluiting van een bevolkingsgroep werd behandeld als een logistiek en budgettair vraagstuk.

Samenvatting

Dit document is een ambtelijk advies over de logistieke en economische consequenties van de segregatie op de Amsterdamse Centrale Markt tijdens de Tweede Wereldoorlog. De tekst weerspiegelt de bureaucratische uitvoering van de anti-Joodse maatregelen door de bezetter en het collaborerende of meewerkende stadsbestuur.

Belangrijke observaties:
1. Segregatie: De auteur vergelijkt de Markt met het Abattoir, waar de scheiding al een feit was. Er wordt gezocht naar een manier om Joodse "grossiers" (groothandelaren) te isoleren op "Pier E".
2. Praktische bezwaren: De auteur uit zorgen over de verstoring van de marktwerking. Het verdrijven van 15 niet-Joodse handelaren en 100 "droge tuinders" (die handelden in houdbare producten zoals uien of aardappelen) wordt als een groot nadeel gezien.
3. Financiële impact: De handgeschreven kanttekening linksonder becijfert de kosten voor de gemeente (f 25.000,- per jaar) voor infrastructurele aanpassingen, zoals een aparte ingang aan de 2e Keucheniusstraat om het Joodse gedeelte volledig af te sluiten.
4. Vrees voor concurrentie: Er wordt gewaarschuwd dat Joodse handelaren de markt zouden kunnen verlaten en zich elders zouden vestigen, wat de controle op de handel lastiger zou maken.

Historische Context

Het document dateert waarschijnlijk uit de periode na de instelling van de "Joodsche Markt" of de eerste verordeningen die Joden uitsloten van het openbare leven. In Amsterdam werd de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat een brandpunt van deze uitsluiting.

De "2e Keucheniusstraat" referentie is topografisch accuraat voor de locatie van de markthallen. De gedetailleerde aard van de handgeschreven correcties suggereert dat dit een concept is dat door een hogere ambtenaar (wellicht de directeur van het Marktwezen) is herzien voordat het naar de Duitse autoriteiten of de burgemeester ging. Het toont de kille, zakelijke manier waarop de uitsluiting van een bevolkingsgroep werd behandeld als een logistiek en budgettair vraagstuk.

Kooplieden in dit dossier 100

A. Cosman Waterlooplein "
A. Cosman Waterlooplein "
A. Poortje Uilenburg
A. Poortje Uilenburg
A. Poortje Uilenburg
A.v. Velzen Uilenburg "
A.v. Velzen Uilenburg "
B.A.Bouw
Barend Barend Uilenburg
Barend Barend Uilenburg
B. Barend Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Meents Uilenburg
B. Meents Uilenburg
B. Moffie Waterlooplein "
B. Moffie Waterlooplein "
B. Nebig Uilenburg
B. Nebig Uilenburg
B. Nebig Uilenburg
P. Langendijkstr Uilenburg 7
B. van Thijn Waterlooplein "
B. van Thijn Waterlooplein "
B. van Thijn Waterlooplein "
B. Wittenburg Uilenburg
C.Pas
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6