Archief 745
Inventaris 745-354
Pagina 131
Dossier 2C
Jaar 1941
Stadsarchief

Administratief verslag/beleidsvoorstel (doorslag of concept).

Origineel

Administratief verslag/beleidsvoorstel (doorslag of concept). [Getypt:]
-5-
ad A. De grossiers in groenten en fruit.
Successievelijk zullen de Joodsche en niet-Joodsche grossiers anders worden gegroepeerd, hetzij door ruiling van pakhuis bij afloop van huurcontracten, hetzij door tusschentijdsche ruilingen.
Uiteindelijk is dan bereikt, dat de Joodsche groothandelaren bij elkaar zijn geplaatst, zonder dat een verbod voor detaillisten wordt ingevoerd om bij de eene of andere categorie te koopen.
~~Ik heb de eer hiertoe het volgende voorstel te doen.~~

[Handgeschreven:]
Ik stel mij voor twee punten aan te wijzen waar de Joodsche grossiers zich geleidelijk moeten vestigen nl. : een gedeelte van de Hal voor de Joodsche grossiers, die thans een pakhuis in de hal in huur hebben of een plaats in die hal bezetten en het pakhuis op pier B. in het Oostelijk havencomplex voor de Joodsche grossiers, die buiten de hal een pakhuis in huur hebben of een plaats bezetten.

De hal.
Ik zou het Zuid-Westelijke gedeelte van de hal willen bestemmen voor het vestigen van de Joodsche grossiers. In de hal zijn thans de volgende Joodsche grossiers in pakhuizen gevestigd:
$\pm$ (even nummers) aan de Westzijde in de no's 6, 8, 10 en 12 en
$\pm$ (oneven nummers) aan de Oostzijde in de no's 19 en 23.

In de no's 2 en 4 zijn gevestigd 2 niet-Joodsche grossiers; bij het eindigen van de betreffende huurcontracten, zou ik willen bevorderen, dat de 2 Joodsche grossiers, die thans aan de Oostzijde zijn gevestigd, ruilen met de 2 niet-Joodsche grossiers, die thans in de no's 2 en 4 aan de Westzijde zijn gevestigd. Voor wat de pakhuizen betreft, is dan bereikt, dat de eerste 6 pakhuizen aan de Westzijde van de hal (gerekend van de Zuidelijke zijde van de hal) door Joden zullen zijn bezet; aansluitend zijn dan de nummers 14 tot en met 28 niet-Joodsche... [tekst loopt af/buiten kader]

[Linksonder in kader:]
Zie verder blz. 5 A Dit document betreft een gedetailleerd plan om Joodse handelaren fysiek te scheiden van hun niet-Joodse collega’s op de markt. Het uitgangspunt is segregatie zonder (op dat moment nog) een direct verbod voor klanten om bij Joodse grossiers te kopen. De auteur stelt een specifiek "Joodsch gedeelte" voor in de markthal (de zuidwestzijde) en op een pier in de haven.

Opvallend is de pragmatische, administratieve toon waarop de onteigening en gedwongen verhuizing wordt voorbereid: men wacht op het aflopen van huurcontracten of forceert "ruilingen" om een homogene Joodse zone te creëren. Het handschrift is haastig maar resoluut, wat wijst op een beleidsmaker die de praktische uitvoering van de bezettingsmaatregelen vormgaf. Dit document past in de bredere geschiedenis van de Jodenvervolging in Nederland tijdens de Duitse bezetting (1940-1945). Al vrij snel na de inval begonnen de bezetter en collaborerende instanties met het isoleren van Joden uit het economische leven.

De "Centrale Markthallen" aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam vormden het kloppend hart van de voedselvoorziening. Door Joodse grossiers in een apart gedeelte van de hallen te concentreren, werd de sociale en zakelijke interactie beperkt en werd een latere totale uitsluiting (en uiteindelijke "Arisering" of liquidatie van de bedrijven) organisatorisch vergemakkelijkt. Dit proces van ruimtelijke afzondering was een directe opmaat naar de ghetto-vorming en de latere deportaties.

Samenvatting

Dit document betreft een gedetailleerd plan om Joodse handelaren fysiek te scheiden van hun niet-Joodse collega’s op de markt. Het uitgangspunt is segregatie zonder (op dat moment nog) een direct verbod voor klanten om bij Joodse grossiers te kopen. De auteur stelt een specifiek "Joodsch gedeelte" voor in de markthal (de zuidwestzijde) en op een pier in de haven.

Opvallend is de pragmatische, administratieve toon waarop de onteigening en gedwongen verhuizing wordt voorbereid: men wacht op het aflopen van huurcontracten of forceert "ruilingen" om een homogene Joodse zone te creëren. Het handschrift is haastig maar resoluut, wat wijst op een beleidsmaker die de praktische uitvoering van de bezettingsmaatregelen vormgaf.

Historische Context

Dit document past in de bredere geschiedenis van de Jodenvervolging in Nederland tijdens de Duitse bezetting (1940-1945). Al vrij snel na de inval begonnen de bezetter en collaborerende instanties met het isoleren van Joden uit het economische leven.

De "Centrale Markthallen" aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam vormden het kloppend hart van de voedselvoorziening. Door Joodse grossiers in een apart gedeelte van de hallen te concentreren, werd de sociale en zakelijke interactie beperkt en werd een latere totale uitsluiting (en uiteindelijke "Arisering" of liquidatie van de bedrijven) organisatorisch vergemakkelijkt. Dit proces van ruimtelijke afzondering was een directe opmaat naar de ghetto-vorming en de latere deportaties.

Kooplieden in dit dossier 100

A. Cosman Waterlooplein "
A. Cosman Waterlooplein "
A. Poortje Uilenburg
A. Poortje Uilenburg
A. Poortje Uilenburg
A.v. Velzen Uilenburg "
A.v. Velzen Uilenburg "
B.A.Bouw
Barend Barend Uilenburg
Barend Barend Uilenburg
B. Barend Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Meents Uilenburg
B. Meents Uilenburg
B. Moffie Waterlooplein "
B. Moffie Waterlooplein "
B. Nebig Uilenburg
B. Nebig Uilenburg
B. Nebig Uilenburg
P. Langendijkstr Uilenburg 7
B. van Thijn Waterlooplein "
B. van Thijn Waterlooplein "
B. van Thijn Waterlooplein "
B. Wittenburg Uilenburg
C.Pas
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6