Archief 745
Inventaris 745-354
Pagina 132
Dossier 2A
Jaar 1941
Stadsarchief

Ambtelijk verslag of beleidsnota (mogelijk een doorslag met handmatige correcties).

Origineel

Ambtelijk verslag of beleidsnota (mogelijk een doorslag met handmatige correcties). -6-

ad B. De grossiers in aardappelen.
Uitgaande van bovengesteld principe, dat vooralsnog geen scheiding voor den Joodschen of niet-Joodschen kleinhandel behoeft te worden gemaakt, stel ik U voor ten aanzien van den aardappelhandel voorloopig geen maatregelen te treffen. Onder den aardappelhandel bevinden zich geen Joodsche firma's. Slechts één firma bestaat uit een Joodsche en een niet-Joodsche firmant. Zooals ik hierboven reeds uiteenzette, worden de aardappelen momenteel in distributie aan den kleinhandel verkocht door de plaatselijke afdeeling van de V.B.N.A. De verkoop geschiedt op bonnen vanuit een centraal punt (het bankgebouw) aan de kleinhandelaren, die lid moeten zijn van de Stichting "Centraal Belang". Den deelnemenden grossiers zijn "punten" toegekend; de hoeveelheid punten geeft aan, welk aandeel zij van de opbrengst der aardappelen krijgen toegewezen. De onderhavige regeling is getroffen door de Akkerbouwcentrale onder leiding van den Regeeringscommissaris voor de Voedselvoorziening ~~en onder toezicht van Graf Grothe.~~

ad C. De tuinders.
Onder de tuinders bevinden zich geen Joodsche elementen, zoodat ter zake vooralsnog geen maatregelen genomen behoeven te worden.

ad D. De veiling.
Zoowel de groente- en fruitveiling alsde bloemenveiling wordt door veel Joodsche kleinhandelaren bezocht; de fruitveiling des zomers door ± 80% der bezoekers; voor de bloemenveiling is dit niet precies te zeggen, daar het aantal bezoekers sterk wisselt, al naar gelang van den aanvoer; de bloemenveiling wordt namelijk dagelijks bezocht door een aantal bezoekers, dat varieert van 50 tot 250 personen.
Een scheiding ^(van de uren, waarop Joden en) naar tijd, bijvoorbeeld een afwisslende veiling voor Joden en niet-Joden acht ik strijdig met het karakter van de veiling, welke een zoo groot mogelijk aantal koopers tegelijk aan ^(bod) ~~had moeten~~ hebben. Geschiedt dit niet, dan zou dit een nadeel beteekenen voor de inzenders der

(In de linkermarge met pen bijgeschreven:)
+ niet Joden de veiling mogen bezoeken, dus: Het document geeft een inkijk in de administratieve voorbereiding van de uitsluiting van Joden uit het Nederlandse economische leven tijdens de bezetting.
* Economisch pragmatisme versus ideologie: De schrijver hanteert een zakelijke, bijna afhoudende toon wat betreft ingrijpende maatregelen. In secties B en C wordt geconstateerd dat er weinig tot geen Joodse ondernemers zijn, waardoor maatregelen "vooralsnog" niet nodig zijn.
* De cruciale rol van Joodse handelaren: In sectie D wordt duidelijk hoe groot het aandeel van Joodse handelaren was op de veilingen (tot 80% bij fruitveilingen). De auteur waarschuwt dat segregatie (het scheiden van groepen) het marktmechanisme zou vernietigen. Als de kopersgroep wordt gesplitst, daalt de concurrentie, wat direct schadelijk is voor de (niet-Joodse) telers ("de inzenders").
* Correcties: De doorhaling van de naam "Graf Grothe" (vermoedelijk Hans-Joachim Graf von der Groeben of een andere Duitse functionaris) duidt op een wijziging in de hiërarchische verantwoording of het schrappen van een politiek gevoelige referentie in het definitieve stuk. Dit document is exemplarisch voor de wijze waarop de Nederlandse bureaucratie tijdens de Tweede Wereldoorlog omging met de verordeningen van de bezetter (zoals de 'Arierverklaring' en de latere 'ontjoodsing' van het bedrijfsleven). Veel ambtenaren en marktmeesters probeerden de invoering van anti-Joodse maatregelen te vertragen of af te zwakken, niet altijd uit humanitaire overwegingen, maar vaak om de stabiliteit van de Nederlandse voedselvoorziening en de economische belangen van de agrarische sector te beschermen. De bewering dat 80% van de fruitkopers Joods was, onderstreept de enorme impact die de latere deportaties hebben gehad op de handel in steden als Amsterdam.

Samenvatting

Het document geeft een inkijk in de administratieve voorbereiding van de uitsluiting van Joden uit het Nederlandse economische leven tijdens de bezetting.
* Economisch pragmatisme versus ideologie: De schrijver hanteert een zakelijke, bijna afhoudende toon wat betreft ingrijpende maatregelen. In secties B en C wordt geconstateerd dat er weinig tot geen Joodse ondernemers zijn, waardoor maatregelen "vooralsnog" niet nodig zijn.
* De cruciale rol van Joodse handelaren: In sectie D wordt duidelijk hoe groot het aandeel van Joodse handelaren was op de veilingen (tot 80% bij fruitveilingen). De auteur waarschuwt dat segregatie (het scheiden van groepen) het marktmechanisme zou vernietigen. Als de kopersgroep wordt gesplitst, daalt de concurrentie, wat direct schadelijk is voor de (niet-Joodse) telers ("de inzenders").
* Correcties: De doorhaling van de naam "Graf Grothe" (vermoedelijk Hans-Joachim Graf von der Groeben of een andere Duitse functionaris) duidt op een wijziging in de hiërarchische verantwoording of het schrappen van een politiek gevoelige referentie in het definitieve stuk.

Historische Context

Dit document is exemplarisch voor de wijze waarop de Nederlandse bureaucratie tijdens de Tweede Wereldoorlog omging met de verordeningen van de bezetter (zoals de 'Arierverklaring' en de latere 'ontjoodsing' van het bedrijfsleven). Veel ambtenaren en marktmeesters probeerden de invoering van anti-Joodse maatregelen te vertragen of af te zwakken, niet altijd uit humanitaire overwegingen, maar vaak om de stabiliteit van de Nederlandse voedselvoorziening en de economische belangen van de agrarische sector te beschermen. De bewering dat 80% van de fruitkopers Joods was, onderstreept de enorme impact die de latere deportaties hebben gehad op de handel in steden als Amsterdam.

Kooplieden in dit dossier 100

A. Cosman Waterlooplein "
A. Cosman Waterlooplein "
A. Poortje Uilenburg
A. Poortje Uilenburg
A. Poortje Uilenburg
A.v. Velzen Uilenburg "
A.v. Velzen Uilenburg "
B.A.Bouw
Barend Barend Uilenburg
Barend Barend Uilenburg
B. Barend Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Meents Uilenburg
B. Meents Uilenburg
B. Moffie Waterlooplein "
B. Moffie Waterlooplein "
B. Nebig Uilenburg
B. Nebig Uilenburg
B. Nebig Uilenburg
P. Langendijkstr Uilenburg 7
B. van Thijn Waterlooplein "
B. van Thijn Waterlooplein "
B. van Thijn Waterlooplein "
B. Wittenburg Uilenburg
C.Pas
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6