Officiële brief van de Gemeente Amsterdam (Dienst Marktwezen). 8 januari 1942. De Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. MARKTWEZEN - AMSTERDAM.

No. 37/6/2 M.

Amsterdam, 8 Januari 1942.
Jan van Galenstraat 14.

Aan Z.O.Z.

In verband met de ariseeringsplannen voor de Centrale
Markt alhier, heb ik de eer U in bijlage dezes te doen toekomen
aanvragen voor inlichtingen uit het Bevolkingsregister ten name
van personen, wien toegang tot die markt is verleend, met beleefd
verzoek te doen nagaan wie van hen als Jood in den zin der Verorde-
ning No. 4/1940 van den Rijkscommissaris moeten worden aangemerkt.
Het voor deze inlichtingen verschuldigde bedrag werd
heden aan U overgemaakt.

[handtekening]

De Directeur, Dit document is een kil administratief bewijs van de actieve medewerking van de gemeente Amsterdam aan de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog. In de brief verzoekt de directeur van het Marktwezen om informatie uit het Bevolkingsregister om vast te stellen welke marktkooplieden of werknemers van de Centrale Markt als 'Jood' aangemerkt moeten worden.

De term "ariseeringsplannen" verwijst naar het proces waarbij Joden uit het economische leven werden verdreven en hun bezittingen of posities werden overgedragen aan niet-Joden ('Ariërs'). Opvallend is de bureaucratische toon: het opsporen van burgers op basis van ras wordt behandeld als een routinematige administratieve handeling, waarvoor zelfs de gebruikelijke leges aan het Bevolkingsregister zijn voldaan. * Historisch kader: Begin 1942 was de uitsluiting van Joden uit de Nederlandse maatschappij in volle gang. Kort na deze brief, op 20 januari 1942, vond de Wannseeconferentie plaats waar de 'Endlösung' (de totale vernietiging van de Europese Joden) werd gecoördineerd.
* Verordening No. 4/1940: Deze verordening, uitgevaardigd door Rijkscommissaris Seyss-Inquart op 22 oktober 1940, bevatte de definitie van wie door de bezetter als Jood werd beschouwd. Dit vormde de juridische basis voor alle opvolgende discriminerende maatregelen.
* Centrale Markt: De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat waren het hart van de Amsterdamse voedselvoorziening. Door de 'ariseering' werden Joodse handelaren hun bestaansmiddelen ontnomen, wat een voorbode was voor hun latere deportatie.
* Z.O.Z.: In deze context staat dit waarschijnlijk voor de afdeling 'Zaken van de Overheid en de Zorg' of een vergelijkbare administratieve eenheid van het Bevolkingsregister/de gemeente.