Getypte brief (doorslag of stencil) op officieel briefpapier.
Origineel
Getypte brief (doorslag of stencil) op officieel briefpapier. 8 januari 1942. Marktwezen Amsterdam (Jan van Galenstraat 14). MARKTWEZEN - AMSTERDAM.
No. 37/6/2 M.
Amsterdam, 8 Januari 1942.
Jan van Galenstraat 14.
Aan
In verband met de ariseeringsplannen voor de Centrale Markt alhier, heb ik de eer U in bijlage dezes te doen toekomen aanvragen voor inlichtingen uit het Bevolkingsregister ten name van personen, wien toegang tot die markt is verleend, met beleefd verzoek te doen nagaan wie van hen als Jood in den zin der Verordening No. 4/1940 van den Rijkscommissaris moeten worden aangemerkt.
Het voor deze inlichtingen verschuldigde bedrag werd heden aan U overgemaakt.
De Directeur, Dit document is een administratieve correspondentie van de Dienst Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van de brief is het verzoek aan het Bevolkingsregister om de identiteit en afkomst van markthandelaren te controleren.
De brief valt op door de uiterst beleefde, ambtelijke toon ("heb ik de eer U", "beleefde verzoek") waarmee een proces van uitsluiting en vervolging wordt gefaciliteerd. De bureaucratische efficiëntie wordt onderstreept door de laatste zin, waarin wordt vermeld dat de legeskosten voor dit onderzoek naar de Joodse identiteit van de handelaren reeds zijn betaald. Dit toont aan hoe de uitsluiting van Joden uit het economische leven (de 'ariëring') volledig was geïntegreerd in de reguliere gemeentelijke administratie. De brief dateert uit januari 1942, een periode waarin de anti-Joodse maatregelen in Nederland steeds verder intensiveerden.
- Verordening No. 4/1940: Er wordt expliciet verwezen naar deze verordening van Rijkscommissaris Arthur Seyss-Inquart. Dit was de 'Verordening betreffende de aanmelding van Joodse ondernemingen', de juridische basis voor de onteigening en 'ariëring' van Joods bezit en handel.
- Ariseeringsplannen: De term 'ariëring' (hier gespeld als ariseeringsplannen) duidde op het verwijderen van Joden uit het economische leven. Joodse ondernemers moesten hun zaak afstaan aan niet-Joden of de zaak werd geliquideerd.
- De Centrale Markt: De markt aan de Jan van Galenstraat was de spil van de Amsterdamse voedselvoorziening. Veel Joodse handelaren waren hier generaties lang werkzaam. Door deze controle werden zij geïdentificeerd, waarna hun marktvergunning kon worden ingetrokken.
- Samenwerking: Dit document is een direct bewijs van de medewerking van Nederlandse gemeentelijke instanties aan de uitvoering van de Holocaust door het verstrekken van gegevens uit het Bevolkingsregister aan de bezetter of aan andere uitsluitingsinstanties. Marktwezen