Handgeschreven ambtelijke notitie/verslag van een gesprek.
Origineel
Handgeschreven ambtelijke notitie/verslag van een gesprek. 18 augustus 1941. [Linksboven verticaal/schuin geschreven:]
Cantine en centrale keuken.
[Rechtsboven:]
18/8 '41
[Hoofdtekst:]
N.V. Ned. Vliegtuigenfabriek Fokker
Schrijven Aug. 41
ongedateerd : gericht L.S.
mededeeling wat per week
aan groente noodig is – af.
Ter zake getelefoneerd m/ Mr. van Meurs
& Hr. v. Meurs [?] [mogelijk: Meems]
Aan hr. van Meurs medegedeeld:
Het lijkt mij onjuist dat door
dergelijke instellingen op eigen
gelegenheid wordt ingekocht.
Er zal niet steeds te leveren zijn
met die schaarschte artikelen, zoals
die toch reeds schaars zijn.
Buiten die bij algemeene schaarschte
wordt aan andere deelen
bevolking onttrokken. Menschen
krijgen 2x groente per dag &
anderen misschien niets.
Verder controle?
Mr. van Meurs deelt mede dat
deze zaak centraal wordt
bezien. Regeling zal via
Bur. de Jong komen te loopen.
Centrale inkoop menu. Alles
zelfde menu.
Binnenkort hierover bespreking
met Mr. van Meurs & Smeets.
[Tekst in de linker marge, verticaal geschreven:]
Ten deele? Er komt centrale uitgaaf waarbij menu’s centraal worden opgesteld & ook de levering grondstoffen centraal zal geschieden of dit niet mogelijk is eenerlei ook bereiding centraal te doen? Dit wordt naderhand overwogen. Het document is een verslag van een telefonisch onderhoud betreffende de voedselvoorziening voor de Fokker-fabrieken in augustus 1941. De kern van het probleem is dat de kantine/keuken van Fokker zelfstandig ("op eigen gelegenheid") groente inkoopt.
De schrijver van de notitie maakt hier bezwaar tegen om twee redenen:
1. Schaarste en distributie: Door zelfstandige inkoop worden schaarse goederen onttrokken aan de algemene voedselvoorziening voor de rest van de bevolking.
2. Ongelijkheid: Het leidt tot scheve verhoudingen waarbij fabrieksarbeiders mogelijk tweemaal per dag groente eten, terwijl de rest van de bevolking tekortkomt.
De oplossing, zoals medegedeeld door Mr. van Meurs, is volledige centralisatie. De inkoop en de menu-samenstelling zullen voortaan via "Bureau de Jong" verlopen om uniformiteit en controle te waarborgen. In de kantlijn wordt zelfs geopperd om niet alleen de inkoop, maar ook de daadwerkelijke bereiding van het voedsel te centraliseren. Deze notitie is geschreven tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). In 1941 begon de voedselschaarste nijpend te worden en werd het distributiestelsel steeds strenger. De N.V. Nederlandsche Vliegtuigenfabriek Fokker stond onder duits beheer (Stillhaltekommissar) en was essentieel voor de Duitse oorlogsindustrie.
Vanwege het strategische belang van de fabriek kregen Fokker-arbeiders vaak extra rantsoenen of betere maaltijden in de bedrijfskantines om de productie hoog te houden. Dit document illustreert de frictie tussen de geprivilegieerde positie van dergelijke oorlogsrelevante bedrijven en de noodzaak van de overheid (onder toezicht van de bezetter) om de schaarse middelen via centrale organen (zoals het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening) te beheersen. De genoemde "Mr. van Meurs" was waarschijnlijk een hoge ambtenaar betrokken bij de voedseldistributie of economische controlediensten. N.V. Ned N.V. Nederlandsche Centrale Keuken Rijksbureau