Ambtelijke brief/memorandum (concept of doorslag). 27 augustus 1941 (stempel: 29/10/41). Bezwaren van „Ons Belang” tegen gang van zaken op C.M.

A’dam 27/8 1941
W. H. M.
37/36/517

Onder terugzending van de met Uw kantbrief dd. 18 dezer ontvangen stukken No 435 Z.M. 1941 heb ik de eer U op de bezwaren van de Aardappel-, Groenten- en Fruitbewerkers-vereeniging „Ons Belang” het volgende te berichten.

1. De betreffende maatregel is reeds geruimen tijd geleden getroffen. Er wordt des nachts op de C.M. niet gewerkt. Des zomers wordt momenteel 2 uur vóór de opening der markt voor den kleinhandel (d.i. om 7 uur) een aanvang gemaakt met de werkzaamheden. Naarmate het des morgens later licht wordt, wordt deze marge van 2 uur ingekrompen. Op het oogenblik bedraagt zij 1 ¾ uur en gedurende den winter zal zij nog verder worden ingekrompen, zoodat dan de werkzaamheden steeds later zullen aanvangen.

Ik moge er in dit verband op wijzen, dat de markt in normale omstandigheden des zomers om 5 uur v.m. en des Zaterdags zelfs om 4,30 uur voor den kleinhandel werd geopend. Het op de C.M. werkzame personeel moest toen reeds om 3 uur des nachts en dikwijls nog vroeger aanvangen met zijn werkzaamheden.

In overleg met den handel is het openingsuur dezen zomer niet vroeger gesteld dan op 7 uur v.m., zoodat het hierbedoelde personeel niet vroeger dan om 5 uur v.m. zijn werkzaamheden heeft aangevangen.

1. De regeling i.z. het verleenen van toegang tot de C.M. is neergelegd in het Regl. v/d C.M. De beslissing omtrent toelating van personeel van koopers en verkoopers en expediteurs berust, ingevolge art. 4 van vorengenoemd Reglement, bij den Directeur van het M.W. Ik ben echter steeds bereid met gegronde opmerkingen terzake zooveel mogelijk rekening te houden.

De opmerking van adressante omtrent gelijkbehandeling der toegangsprijs voor de C.H. [tekst breekt af] Het document is een ambtelijke reactie op klachten van de vereniging "Ons Belang", die de belangen behartigde van de handelaren en bewerkers van aardappelen, groenten en fruit. De kern van het geschil lijkt te liggen in de gewijzigde werktijden en de toegangsregels op de Centrale Markthallen (C.M.) in Amsterdam.

De schrijver verdedigt het beleid door te stellen dat de huidige situatie (beginnen om 05:00 of 07:00 uur) eigenlijk gunstiger is dan de "normale" (vooroorlogse) situatie, toen het personeel al om 03:00 uur 's nachts moest beginnen. Opvallend is de koppeling van de werktijden aan het daglicht ("naarmate het des morgens later licht wordt"), wat een directe aanwijzing is voor de beperkingen tijdens de bezettingsjaren.

In het tweede punt wordt verwezen naar het Reglement van de C.M., waarbij de Directeur van het Marktwezen (M.W.) de beslissingsbevoegdheid heeft over wie er wordt toegelaten. De schrijver toont zich formeel maar bereid tot overleg bij "gegronde opmerkingen". Het document dateert van augustus 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat waren het logistieke hart van de voedselvoorziening in Amsterdam.

De genoemde wijzigingen in werktijden hielden zeer waarschijnlijk verband met de verduisteringsvoorschriften (Luchtbescherming) en de ingestelde avondklok/spertijd door de bezetter. Omdat er 's nachts geen kunstlicht mocht uitstralen en beweging op straat beperkt was, moesten de marktactiviteiten verschuiven naar de uren met daglicht. Dit zorgde voor frictie bij de handelaren ("Ons Belang"), die gewend waren aan een zeer vroege start om hun waar op tijd bij de winkeliers te krijgen. De referentie "Z.M." in het kenmerk staat waarschijnlijk voor de afdeling 'Zaken-Marktwezen'.