Officiële publicatie / Openbare kennisgeving (Gemeenteblad-stijl). 18 december 1939. № 20/43/2 M. 1939 19/12
GEMEENTE AMSTERDAM

No. 1567.

OPENBARE KENNISGEVING

AANWIJZING TIJDELIJKE HULPMARKTEN.

Burgemeester en Wethouders van Amsterdam brengen ter openbare kennis, dat zij hebben besloten:

A. met ingang van 1 Januari 1940 voor den tijd van ten hoogste één jaar aan te wijzen als tijdelijke hulpmarkt van de algemeene dagmarkt:
I. uitsluitend voor den Zaterdag, de Noordermarkt, onder bepaling, dat het hoofdgedeelte van deze markt, behalve door de Noorderkerk, begrensd zal worden door de lijnen, getrokken in het verlengde van den Noordelijken en den Westelijken gevel dier kerk, door de lijnen getrokken in het verlengde van den rand van het verhoogde voetpad aan de Noordzijde van de Westerstraat en door den rand (aan de marktzijde) van de klinkerbestrating van den openbaren weg langs de Prinsengracht; het overige gedeelte van het marktterrein der Noordermarkt wordt gevormd door een langs de Prinsengracht, ter hoogte van die markt gelegen strook, breed 3 meter, gemeten uit den wal;
II. uitsluitend voor den Zaterdag de Ten Katestraat van de Bellamystraat tot de Jan Hanzenstraat;
III. de Hasebroekstraat van de Ten Katestraat tot de Nicolaas Beetsstraat en de Nicolaas Beetsstraat van de Hasebroekstraat tot de Kinkerstraat, met dien verstande, dat aldaar geen versche visch ter markt zal mogen worden gebracht;
IV. uitsluitend voor den Zaterdag het Mosplein en wel het geheele straatgedeelte, Oostelijk van het in het midden van het Mosplein gelegen plantsoen met inbegrip van de beide voetpaden gelegen tusschen den Noordelijken en Zuidelijken rijweg van het Mosveld;
V. uitsluitend voor den Zaterdag de Sumatrastraat tusschen de Bankastraat en den Insulindeweg, onder bepaling, dat aldaar uitsluitend levensmiddelen en bloemen ter markt mogen worden gebracht;
VI. uitsluitend voor den Zaterdag de Jan Evertsenstraat van de Admiralengracht tot het Mercatorplein, onder bepaling, dat aldaar uitsluitend levensmiddelen en bloemen ter markt mogen worden gebracht;
VII. het verhoogde middengedeelte van het Waterlooplein gelegen tusschen den rijweg, welke langs de Mozes en Aäronkerk ligt en den rijweg liggende voor den speeltuin, benevens den openbaren weg tusschen het z.g. fruitpleintje en het eerste plein van het Waterlooplein;
VIII. de Ten Katestraat van de Bellamystraat tot de Jan Hanzenstraat van des Maandags tot en met des Vrijdags, met dien verstande, dat op deze dagen aldaar uitsluitend versche visch ter markt zal mogen worden gebracht;

B. te bepalen, dat voor zoover de onder A II, IV, V en VI genoemde markten betreft met den Zaterdag gelijkgesteld zullen worden: de dag vóór Hemelvaartsdag, de dag voor Kerstmis en de Oudejaarsdag;

C. met ingang van 1 Januari 1940 voor den tijd van ten hoogste één jaar aan te wijzen als tijdelijke hulpmarkt van de brandstoffenmarkt:
1. de Beitelhaven;
2. het Motorkanaal over een lengte van 8 meter gemeten uit den walmuur langs de Meeuwenlaan;
3. de Distelhaven;
4. de Singel (Zuidzijde) van de Beulingstraat tot voor perceel Singel 454;
5. de Amstel (Oostzijde) van de Overamstelstraat tot de Jan Bernardusstraat;
6. de Raamgracht (Noordzijde);
7. de Hugo de Grootgracht (Noordzijde) tusschen de Van Houweningenstraat en de brug vóór de Frederik Hendrikstraat;
8. de Uilenburgergracht (Zuidzijde).

Amsterdam, 18 December 1939.

Burgemeester en Wethouders voornoemd,
[Signatuur]
de Secretaris,
[Signatuur] * Taal en Spelling: Het document is opgesteld in het vooroorlogs Nederlands, gekenmerkt door het gebruik van de naamvalsuitgangen (den Zaterdag, der kerk, des Maandags).
* Stedelijke Inrichting: De tekst geeft een gedetailleerd overzicht van hoe de openbare ruimte in Amsterdam werd gebruikt voor handel. Er is een duidelijk onderscheid tussen verschillende soorten waren (levensmiddelen, bloemen, vis, brandstoffen).
* Regulering: De precisie waarmee de grenzen van de Noordermarkt worden beschreven (punt A.I), toont de bureaucratische zorgvuldigheid van de toenmalige gemeentelijke administratie.
* Logistiek van Brandstoffen: Opvallend is sectie C, waarbij kades langs grachten en kanalen (zoals Singel, Amstel en Hugo de Grootgracht) worden aangewezen als 'brandstoffenmarkt'. Dit wijst op de distributie van kolen of hout via het water, wat in 1939 nog essentieel was voor de verwarming van de stad. Dit document is gedateerd op 18 december 1939. Dit is een cruciale periode: de Tweede Wereldoorlog is in september 1939 uitgebroken met de Duitse inval in Polen, maar Nederland is op dit moment nog neutraal (de periode van de 'Schemeroorlog').

De aanwijzing van "tijdelijke hulpmarkten" met ingang van 1 januari 1940 kan worden gezien in het licht van de algemene mobilisatie en de toenemende schaarste of veranderde distributiebehoeften. Vooral de aanwijzing van locaties voor de "brandstoffenmarkt" is tekenend voor een stad die zich voorbereidt op een winter in onzekere tijden, waarbij de aanvoer van kolen strikt gereguleerd moest worden. Slechts vijf maanden na deze publicatie zou Nederland door nazi-Duitsland worden bezet, wat de marktomstandigheden en de voedselvoorziening in Amsterdam drastisch zou veranderen.