Dienstverslag / Rapportage van een inspectie.
Origineel
Dienstverslag / Rapportage van een inspectie. 20 augustus 1941. J. van Leeuwen, controleur bij het Marktwezen. № 37/01/1 M. 1941 29/8
Rapport.
Ondergetekende, J. van Leeuwen, controleur bij het Marktwezen, rappor-
teert U dat hedenmorgen ± 9.30 uur, naar aanleiding van ingekomen
klachten, contrôle door hem is gehouden op de wijze van verdeling der
bij grossier N. Hagenaar Pakhuis E 10, aanwezige beschikbare groenten.
Het betrof een kwantum van 55 kisten ^andijvie^ door genoemde grossier gekocht van
de Nederlandsche Veiling N.V. te Amsterdam.
De grossier had deze 54 kisten andijvie onder zijn klanten als 't volgt verdeeld:
(1 kist was ontvreemd.)
| Klant | Aantal kisten |
|---|---|
| Ord. | 2 kisten |
| Mont | } |
| Mont Jr. | } 15 kisten |
| Jorens | } |
| Sterk | 6 |
| vd Meulen | 4 |
| v Bentem | 2 |
| Heusden | 3 |
| Willemse | 1 |
| Jagtsma | 6 |
| Smit | 4 |
| de Jong | 1 |
| Donkers | 3 |
| v. Leeuwen | 2 |
| Hoek | } 5 |
| Simons | } |
| Totaal | 54 kisten |
Naar mijn mening heeft Hagenaar de
beschikbare voorraad billijk onder zijn klanten
(elk naar de grootte van zijn regelmatige omzet) verdeeld.
Ook de grossier F.W. Dijkstra had zich vooraf nog
met dit onderhavige geval bemoeid en had ook kennis
genomen van de toegepaste verdeling. Deze was, met mij,
van oordeel dat op de verdeling, zoals Hagenaar die
toegepast heeft, redelijkerwijze niets is aan te merken.
Amsterdam, 20 Augs 1941
De Controleur,
(Handtekening: J. van Leeuwen)
Aan den Heer Bedrijfschef
der Centrale Markt.
--- Dit rapport documenteert een officieel onderzoek naar aanleiding van klachten over de distributie van schaarse goederen (andijvie) tijdens de Tweede Wereldoorlog.
- Kern van de zaak: Controleur Van Leeuwen onderzocht of grossier N. Hagenaar zijn voorraad eerlijk had verdeeld onder zijn afnemers. Er waren 55 kisten ingekocht bij de Nederlandsche Veiling N.V., waarvan er één gestolen was. De resterende 54 kisten werden getraceerd naar zestien verschillende klanten.
- Conclusie van de controleur: De verdeling wordt "billijk" geacht omdat deze proportioneel is aan de normale omzet van de betreffende klanten. Dit wijst erop dat er geen sprake was van voortrekkerij of handel op de zwarte markt, wat de reden voor de klachten zou kunnen zijn geweest.
- Opvallend: Het document toont de nauwgezette bureaucratie van de voedselvoorziening in oorlogstijd. Zelfs de verdeling van een relatief kleine partij bladgroente door een individuele grossier werd door de gemeente gecontroleerd en vastgelegd. De steun van een andere grossier (F.W. Dijkstra) werd ingeroepen om de rechtvaardigheid van de verdeling te bevestigen.
--- In augustus 1941 bevond Nederland zich ruim een jaar onder Duitse bezetting. De schaarste nam toe en de distributie van voedsel werd steeds strenger gereguleerd door de overheid (het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd).
De Centrale Markt in Amsterdam-West was het logistieke hart van de voedselstroom naar de stad. Controleurs van het Marktwezen hadden de taak om toe te zien op een eerlijke verdeling om hamsteren en zwarte handel tegen te gaan. Omdat groenten een bederfelijk product waren en de prijzen vaststonden, was een eerlijke toewijzing aan winkeliers (de klanten van de grossier) essentieel voor de rust in de stad en het functioneren van de rantsoenering. Klachten over onjuiste verdeling werden uiterst serieus genomen, zoals blijkt uit dit officiële rapport gericht aan de bedrijfschef.