30 oktober 1941 Waarschijnlijk een directeur of ambtenaar van de Centrale Markt (gezien de inhoud). BIJLAGE. 3
XXXX 30 October 41
37/91/5 den heer Weth.v.d.Levensm.
Amsterdam

Invoering van een dergelyk stelsel zou niet anders mogelyk zyn, dan krachtens wettelyke bepalingen, welke voor het geheele land zouden moeten gelden.
Ik merk ten aanzien van dit stelsel op, dat tot nu toe, behoudens een korte periode van incidenteele schaarschte van enkele groentensoorten, geen enkele behoefte heeft bestaan aan een verdeeling. Iedere kleinhandelaar voorziet zich zooveel mogelyk van die producten, die hy verwacht te kunnen verkoopen. Het publiek heeft tot nu toe de vrye keuze by het aankoopen van zyn groenten; de kleinhandelaar richt zich derhalve by zyn aankoopen naar de behoeften van het publiek. Zooals ik reeds vermeldde, bestaat er, op het gebied van groenten en fruit, geen schaarschte. Integendeel, een ruime voorziening hiervan is als regel mogelyk.
Indien een verdeeling, als door de opstellers der brochure wordt bedoeld, zou worden aanvaard, zou dit logischerwyze ook moeten worden voorgeschreven voor den verkoop door den kleinhandel aan het publiek; een rantsoeneeringsstelsel derhalve. Ten aanzien van de artikelen groenten en fruit ontbreekt echter over het algemeen de zekerheid, dat de, vooraf vast te stellen rantsoenen, ook zullen kunnen worden geleverd.
2. Het Bureau Prysbeheersching: Mr. Schokker, stelt maximum in- en verkoopspryzen vast.
3. Zie punt 1.
Ik merk hierby op, dat tydens de schaarschte van Augustus jl. met medewerking van de grossiers der Centrale Markt en onder instemming van den kleinhandel, door my een regeling is getroffen, waarby door de grossiers de schaarsche producten pondspondsgewyze onder de kleinhandelaren werden verdeeld. Deze regeling heeft, naar my uit herhaalde mededeelingen van de zyde van den kleinhandel is gebleken, over het algemeen bevredigend gewerkt.
4. Standaardiseering van fust; dit onderwerp is reeds geruimen tyd in behandeling by de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale; uitvoering van bepaalde plannen op dit gebied is thans onmogelyk in verband met het huidige materiaalgebrek.
5. Het stelsel van centrale betaling en in verband daarmee een centrale inname van emballage is momenteel in voorbereiding. Reeds eenige jaren was hiervoor een stelsel met medewerking der Gemeente geheel uitgewerkt. Door gebrek aan samenwerking der verschillende groepen van handelaren is dit toen niet uitgevoerd. Thans is het onderwerp weder aan de orde gesteld; mynerzyds is het overleg tusschen groot- en kleinhandel over dit onderwerp ingeleid. Er is terzake reeds contact ~~gezocht~~ [handgeschreven: gelegd] met de Nederlandsche Middenstandsbank.
Ik merk ten aanzien van de centrale inname van emballage nog op, dat hiermede belangryke kapitalen zyn gemoeid, waarvoor de groothandel te zyner tyd verwacht een beroep te kunnen doen op de Middenstandsbank.
Ik acht de tot standkoming van centrale betaling zoowel als centrale emballage-inname voor den goeden gang van zaken op de Centrale Markt van zoodanig belang, dat ik voornemens ben om, wanneer belanghebbenden opnieuw niet tot overeenstemming zouden komen, maatregelen van gemeentewege in overweging te nemen. Binnenkort hoop ik derhalve nader op deze onderwerpen te kunnen terugkomen.

--- * Kernboodschap: De auteur adviseert tegen een formeel distributiesysteem (rantsoenering) voor groenten en fruit, omdat de aanvoer onvoorspelbaar is en er momenteel geen structureel tekort is. In plaats daarvan wordt ingezet op prijsbeheersing en organisatorische verbeteringen op de markt.
* Distributie: De auteur wijst op de moeilijkheden van rantsoenering bij bederfelijke waar. Er wordt verwezen naar een succesvolle informele "pondspondsgewyze" (evenredige) verdeling tijdens een tijdelijk tekort in augustus.
* Logistiek en Financiën: Er zijn plannen voor standaardisatie van fust (verpakkingen), maar materiaalgebrek (een typisch oorlogsprobleem) staat dit in de weg. Verder wordt gewerkt aan een systeem voor centrale betaling en emballage-inname in samenwerking met de Middenstandsbank.
* Bestuurlijke toon: De brief eindigt met een duidelijk dreigement: als de handelaren onderling niet tot overeenstemming komen over de nieuwe systemen, zal de gemeente de regels eenzijdig opleggen.

--- Dit document stamt uit de herfst van 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Terwijl veel basisbehoeften al op de bon waren, bleven groenten en fruit relatief lang vrij verhandelbaar, al probeerde de bezetter en de lokale overheid de prijzen en stromen steeds strakker te controleren via instanties als het Bureau Prijsbeheersing. De genoemde "Centrale Markt" verwijst naar de Markthallen in Amsterdam-West, destijds de spil van de voedseldistributie in de hoofdstad. De schaarste aan materialen (punt 4) is een direct gevolg van de oorlogseconomie, waarbij grondstoffen werden gevorderd voor de Duitse oorlogsindustrie.