Ambtelijke brief / intern memorandum. 9 december 1941. [Marginaal linksboven:]
Klachten
"Amsterdamsche markttuinders"

[Rechtsboven:]
A’dam, 9/12 1941
W. I. M. [Wethouder voor de Instellingen en Marktwezen]
13/12/41 37/112/3 M
106

Naar aanleiding van Uw brief dd. 5 November j.l. no. 1030 LM/1941 heb ik de eer U het volgende te berichten.

I. Met den Rijksinspecteur voor het Vervoer wordt dezerzijds regelmatig overleg gepleegd omtrent de positie van de benzine i.v.m. de vervoersmogelijkheden van tuinbouwproducten naar de Centrale Markt. De regeling is thans nog zoo, dat maandelijks aan mijnen dienst de voor het vervoer der tuinbouwproducten benoodigde hoeveelheid benzine wordt verstrekt. Deze benzine wordt onder de daarvoor in aanmerking komende tuinders verdeeld, waarbij zooveel mogelijk met de mogelijkheid van samenladingen wordt rekening gehouden. Op het gebruik van de uitgereikte benzine wordt dezerzijds contrôle uitgeoefend. Voor de uitvoering van een en ander is een commissie van tuinders in het leven geroepen, waarin ook het Bestuur van de "A’damsche Markttuinders" is vertegenwoordigd.

[Marginaal links bij punt I:]
Th. Brause
Is dit juist? [met pijl naar tekst]

Indien onverhoopt de benzineverstrekking zou moeten worden stopgezet, is dezerzijds, in overleg met de Rijksverkeersinspectie en vertegenwoordigers der tuinders reeds een plan uitgewerkt, waardoor het mogelijk wordt, door vordering van vrachtauto's met gasgeneratoren (tot deze vordering kan de Rijksverkeersinspectie opdracht geven) het vervoer der tuinbouwproducten naar de C.M. [Centrale Markt] veilig te stellen.

II. Het vaststellen van de maximumprijzen, zoowel voor de veiling, als voor grossier en kleinhandelaar geschiedt door het Bureau van den Gemachtigde voor de Prijzen. De gemeente kan hierop geenerlei invloed uitoefenen. Contrôle op de handhaving van de vastgestelde prijzen geschiedt onder leiding van voornoemd Bureau door den C.C.D. [Crisis Controle Dienst] en door de door dit Bureau aangewezen Rijks- en Gemeentepolitie.

[Marginaal linksonder:]
T van ieder der 3 genoemde categorieën Het document is een ambtelijk antwoord op klachten van Amsterdamse tuinders tijdens de Duitse bezetting. De tekst valt uiteen in twee hoofdzaken:
1. Logistiek en Brandstof: Er is een nijpend tekort aan benzine. De gemeente verdeelt een maandelijks quotum onder de tuinders en stuurt aan op "samenladingen" (efficiëntie). Er is al een noodplan klaarliggen om over te stappen op vrachtwagens met gasgeneratoren (houtgas) via vordering door de Rijksverkeersinspectie mocht de benzinekraan volledig dichtgaan.
2. Prijsvorming: De auteur stelt dat de gemeente Amsterdam geen zeggenschap heeft over de prijzen van groente en fruit. Dit is gecentraliseerd bij de landelijke "Gemachtigde voor de Prijzen". De handhaving ligt bij de Crisis Controle Dienst (CCD) en de politie.

De handgeschreven aantekeningen in de marge ("Is dit juist?") en de parafen suggereren dat dit een concept is dat ter goedkeuring of verificatie aan een meerdere of een andere afdeling is voorgelegd. Dit document stamt uit de winter van 1941, een periode waarin de schaarste in bezet Nederland sterk toenam. De Duitse bezetter centraliseerde de economie om de eigen oorlogsvoering te ondersteunen. De "Gemachtigde voor de Prijzen" was een typisch instituut uit deze periode om inflatie en zwarte handel tegen te gaan door middel van maximumprijzen.

Het genoemde gebruik van "gasgeneratoren" is kenmerkend voor de Tweede Wereldoorlog; vanwege het gebrek aan vloeibare brandstoffen werden vrachtwagens omgebouwd om op houtgas te rijden. De "Centrale Markt" in Amsterdam (het huidige Food Center aan de Jan van Galenstraat) was het vitale distributiepunt voor de voedselvoorziening van de stad. De genoemde organisatie "Amsterdamsche Markttuinders" behartigde de belangen van de lokale producenten die afhankelijk waren van toegang tot deze markt. I. Met Gemeente Amsterdam Marktwezen Politie