Administratieve correspondentie en interne notities betreffende de aardappeldistributie.
Origineel
Administratieve correspondentie en interne notities betreffende de aardappeldistributie. Augustus – september 1918. (Bovenaan het hoofdblad)
№ 4357 M. 1918.
Amsterdam 14 Augustus 18
~~den WelEd. Salomon Springer.~~
~~L. Houtstr. 42~~
Naar aanleiding van
Uw verzoek om terugbetaling wegens
door U verloren bons van Aardappelen
deel ik U mede dat bij onderzoek
(tekst onder opgeplakt briefje) [is gebleken] dat de betreffende bons
[reeds zijn] ingeleverd en dat
[de aard]appelen zijn afgegeven
[mits]dien kan ik U generlei
[toe]kennen.
Wz.
(Opgeplakt briefje aan de linkerzijde)
№ 4357 M. 1918.
M.H. 4357
De ondergetekende C.F. Helms
verklaart dat de winkelier
Salomon Springer boekje No 1182
op zaterdag v.m. 22 Juni 3 bons - 2 hh
ter stempeling heeft aangeboden;
door mij afgestempeld zijn en er
geen aardappelen op afgeleverd
zijn, de winkelier verklaarde
voormelde bons verloren te hebben
Sinds dien zijn ze bij mij nimmer
aangeboden en ook niet op afge
leverd.
H Sixma (handtekening)
24 Juni 6 NC ingeleverd
13-8-18 Wz (handtekening)
C. F. HELMS Sr.
Aardappelen distributie.
(Onderaan, onder het opgeplakte briefje)
M. O. Verzoeke na
te gaan of ook bons van
S. Springer No 1182 van 22
Juni zijn ingeleverd.
12 Aug '18
Wz (handtekening)
(Rechterzijde in rode cirkel)
M. O. In besprek
3 Sept. 18
Wz (handtekening)
(Rechtsonder, in potlood)
60/2
--- Het document is een dossierstuk uit de bureaucratie van de voedseldistributie tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het centrale punt is een geschil over verloren aardappelbonnen.
- De claim: Winkelier Salomon Springer (gevestigd aan de Lange Houtstraat 42, Amsterdam) claimde dat hij op 22 juni 1918 drie bonnen uit boekje No. 1182 was verloren nadat deze wel waren afgestempeld door de distributeur (Helms), maar voordat de aardappelen fysiek waren geleverd.
- De initiële bevestiging: C.F. Helms Sr. bevestigt op het kleine briefje dat de bonnen inderdaad zijn aangeboden voor stempeling, maar dat er niets op is afgeleverd.
- Het onderzoek: De aantekeningen van 'Wz' (waarschijnlijk een referendaris of afdelingshoofd) tonen een proces van verificatie. Op 12 augustus wordt gevraagd of de specifieke bonnen alsnog zijn ingeleverd. Een aantekening van H. Sixma op 24 juni (mogelijk later toegevoegd aan het dossier) en een latere controle wijzen uit dat de bonnen wél zijn ingeleverd ("6 NC ingeleverd").
- De afwijzing: De uiteindelijke brief (het hoofdblad) deelt aan Springer mede dat zijn verzoek om terugbetaling wordt afgewezen, omdat uit onderzoek is gebleken dat de bonnen reeds zijn verzilverd en de aardappelen zijn afgegeven. Het dossier wordt op 3 september 1918 gesloten ("In besprek").
--- Hoewel Nederland neutraal bleef tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918), ontstonden er vanaf 1916 grote voedseltekorten door de internationale blokkades. De overheid stelde een distributiestelsel in voor schaarse goederen zoals brood, brandstof en aardappelen.
Dit document illustreert de strikte administratieve controle die nodig was om fraude te voorkomen in een tijd van schaarste. Aardappelbonnen waren in 1918 nagenoeg evenveel waard als geld. Het "Aardappeloproer" van 1917 in Amsterdam lag nog vers in het geheugen, wat verklaart waarom dergelijke administratieve processen rondom kleine hoeveelheden voedsel (3 bonnen voor 2 huishoudens) zeer serieus en gelaagd werden afgehandeld door de distributieautoriteiten. C.F. Helms H. Sixma L. Houtstr O. In O. Verzoeke S. Springer