C.F. Helms

Administratieve correspondentie en interne notities betreffende de aardappeldistributie.

Het document is een dossierstuk uit de bureaucratie van de voedseldistributie tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het centrale punt is een geschil over verloren aardappelbonnen. 1. **De claim:** Winkelier Salomon Springer (gevestigd aan de Lange Houtstraat 42, Amsterdam) claimde dat hij op 22 juni 1918 drie bonnen uit boekje No. 1182 was verloren nadat deze wel waren afgestempeld door de distributeur (Helms), maar voordat de aardappelen fysiek waren geleverd. 2. **De initiële bevestiging:** C.F. Helms Sr. bevestigt op het kleine briefje dat de bonnen inderdaad zijn aangeboden voor stempeling, maar dat er niets op is afgeleverd. 3. **Het onderzoek:** De aantekeningen van 'Wz' (waarschijnlijk een referendaris of afdelingshoofd) tonen een proces van verificatie. Op 12 augustus wordt gevraagd of de specifieke bonnen alsnog zijn ingeleverd. Een aantekening van H. Sixma op 24 juni (mogelijk later toegevoegd aan het dossier) en een latere controle wijzen uit dat de bonnen wél zijn ingeleverd ("6 NC ingeleverd"). 4. **De afwijzing:** De uiteindelijke brief (het hoofdblad) deelt aan Springer mede dat zijn verzoek om terugbetaling wordt afgewezen, omdat uit onderzoek is gebleken dat de bonnen reeds zijn verzilverd en de aardappelen zijn afgegeven. Het dossier wordt op 3 september 1918 gesloten ("In besprek"). ---

Doorslag van een uitgaande ambtelijke brief.

Deze brief betreft de administratieve afhandeling van een huurovereenkomst. De directeur van de Centrale Markt stuurt een contract in tweevoud (duplo) naar de wethouder. De huurder is de firma C.F. Helms & Zn., die een specifieke opslagruimte (P 8) op het marktterrein wil huren. De brief verwijst naar een eerder besluit van het college van Burgemeester en Wethouders uit april 1939, waaruit blijkt dat het proces van toewijzing al enkele maanden liep. De wethouder wordt verzocht ervoor te zorgen dat de burgemeester de documenten ondertekent. De handgeschreven notitie "Verzonden 27/11-'39" duidt op de feitelijke verzending van de brief, twee dagen na de datering. De namen "Brown" en "Müller" in de kantlijn verwijzen waarschijnlijk naar ambtenaren die betrokken waren bij de uitvoering of controle van dit dossier.

Doorslag of kopie van een officiële kennisgeving/circulaire.

Dit document is een administratieve bevestiging gericht aan verschillende ondernemers en firma’s die een pakhuisafdeling huren op de "Centrale Markt". De essentie van de brief is een huurverhoging van 300 gulden per jaar, ingaande op 1 januari 1939. Het is belangrijk op te merken dat dit geen netto huurverhoging betreft voor de verhuurder, maar een administratieve samenvoeging van kosten. Voorheen betaalden de huurders de huur en het "plaatsgeld" (een marktbelasting gebaseerd op een specifieke verordening) afzonderlijk. Met deze regeling wordt het verschuldigde plaatsgeld geïncorporeerd in de huurprijs. De directeur van de markt (waarschijnlijk de Centrale Markthallen in Amsterdam) formaliseert hiermee een verzoek van de huurders zelf om de betalingsstroom te vereenvoudigen.

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

De brief is een formele, ambtelijke mededeling betreffende een zakelijke transactie tussen de gemeente en een private partij (de firma C.F. Helms & Zn.). De essentie van de brief is het rondsturen van een huurcontract voor een pakhuisruimte (sectie P 8) op de Centrale Markt voor ondertekening door de Burgemeester. Opvallend is de verwijzing naar een besluit van B&W uit april 1939, wat aangeeft dat de administratieve afhandeling van deze huurovereenkomst geruime tijd in beslag heeft genomen, of dat het een verlenging/formalisering van een bestaande situatie betreft. De toon is uiterst hoffelijk en volgt het strakke protocol van die tijd ("heb ik de eer U", "Ik moge U beleefd verzoeken").

Dienstbrief / Zakelijke correspondentie.

* **Inhoud:** De brief begeleidt de toezending van een geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt. De directeur wijst de huurder expliciet op twee belangrijke verplichtingen: 1. Kleine reparaties (onderhoud) zijn volgens de wet voor rekening van de huurder. 2. Het is verboden om zonder schriftelijke toestemming reclameuitingen of borden op het gehuurde pand aan te brengen. * **Toon:** Zeer formeel en ambtelijk ("heb ik de eer U", "beleefd rekening te houden"). * **Taalkundig:** Gebruik van de destijds gangbare spelling (zoals "pakhuisafdeeling", "reparatiën", "zooals"). Er wordt verwezen naar artikel 1619 van het (toenmalige) Burgerlijk Wetboek, dat betrekking had op de onderhoudsplicht van de huurder.

Zakelijke brief / Verzoekschrift.

* **Kernboodschap:** De firma C.F. Helms & Zonen verzoekt om de annulering van een lopend huurcontract voor een pakhuis (Pier P. No. 8) op het terrein van de Centrale Markthallen in Amsterdam. * **Argumentatie:** De voornaamste reden is een huurverhoging van Fl. 10,- naar meer dan Fl. 16,- per week (een stijging van 67%). De huurder stelt dat het pand enkel voor opslag dient en dat deze prijsstijging economisch niet te rechtvaardigen is, zeker omdat er elders goedkopere alternatieven zijn. * **Opvallend detail:** Er wordt expliciet vermeld dat de heer J. Helms het contract heeft getekend zonder de prijs te controleren, uitgaande van het "volste vertrouwen" dat de prijs gelijk zou blijven. Dit wijst op een informele of op vertrouwen gebaseerde zakelijke relatie die door de prijsstijging onder druk is komen te staan. * **Staat van het document:** De brief bevat administratieve stempels en handgeschreven parafen die wijzen op de interne verwerking door de gemeente/het Marktwezen.

Getypte brief (doorslag/kopie).

* **Kern:** De directeur adviseert het college van Burgemeester en Wethouders om een huurcontract met een specifieke firma te beëindigen. * **Betrokken partijen:** De firma C.F. Helms & Zonen (de huurder) en de gemeente/marktbeheer (de verhuurder). * **Object:** Pakhuisafdeling nummer P 8, gelegen op het terrein van de Centrale Markt. * **Stijl:** Het taalgebruik is uiterst formeel en ambtelijk ("Ik heb de eer U beleefd in overweging te geven"), typerend voor de eerste helft van de 20e eeuw.

Getypte officiële kennisgeving (eensluidend afschrift).

De kern van dit document is de eenzijdige ontbinding van een huurcontract door de gemeente Amsterdam. Het betreft pakhuisafdeling "No. P (8)" op de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat). Opvallend is de chronologie: het contract zou zijn ingegaan op 1 december 1940, maar wordt per besluit van 6 december 1940 (slechts vijf dagen later) reeds als ontbonden beschouwd. Dit duidt op een abrupte wijziging in de status van de huurder of de bestemming van de locatie. Het document is ondertekend door de secretaris J.F. Franken als "eensluidend afschrift", wat betekent dat dit het officiële bewijsstuk is dat naar de firma of het archief is verzonden.

Bewijs van betaling (kwitantie/bevestiging).

* **Inhoud:** Het document is een officiële verklaring van de Directeur van het Marktwezen in Amsterdam. Hij bevestigt hiermee dat de firma C.F. Helms & Zonen het verschuldigde 'marktgeld' voor een specifiek vaartuig (een lichter met nummer 3830) over het volledige jaar 1939 heeft voldaan. * **Vorm:** Het betreft een getypt document op dun, grijsachtig kantoorpapier (doorslagpapier), voorzien van een gestempeld dossiernummer bovenaan. De datum 23/8 is handgeschreven toegevoegd aan het gestempelde nummer. * **Terminologie:** * *Lichter:* Een platboomd vaartuig dat werd gebruikt om goederen van grotere zeeschepen over te laden en naar de pakhuizen in de stad te vervoeren. * *Marktgeld:* Een belasting of retributie die betaald moest worden voor het ligplaats nemen of handelen op gemeentelijke wateren en marktterreinen. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "ondergeteekende", "geheele").

Verklaring (voorgedrukt formulier op briefpapier met typewerk en handschriftelijke wijzigingen).

Het document is een officiële verklaring opgesteld op het briefpapier van de firma C.F. Helms & Zonen, een groothandel gevestigd in de Centrale Markthallen van Amsterdam. Het doel van het document is te bevestigen dat er voor een specifiek vaartuig (lichter No. 3830) over het gehele jaar 1939 marktgeld is betaald aan de gemeente Amsterdam. Opvallend is dat een bestaand sjabloon of formulier voor de Directeur van de Centrale Markthallen is hergebruikt en handmatig is aangepast. De oorspronkelijke tekst die de Directeur als autoriteit aanwees, is doorgehaald en vervangen door een formulering die verwijst naar de Gemeente Amsterdam (mogelijk de afdeling Marktwezen, afgerond als 'M.W.'). De specifieke periode is ook verduidelijkt naar "het geheele jaar 1939".

Factuur / Nota.

* **Inhoud:** De nota betreft de huur van diverse pakhuizen op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. Er is sprake van een "gereduceerde" huurprijs van 25 gulden per maand. * **Opmerkelijke details:** * De meeste handelaren betalen voor drie maanden (februari t/m april), behalve C.F. Helms (M 2), die voor twee maanden aangeslagen wordt. * Er is een handgeschreven correctie bij de eerste post (M 1), waarbij de naam "G. v. Es" is toegevoegd aan G.P. Stam. * In de getypte tekst is een spelfout zichtbaar: "pakhuihuur" in plaats van "pakhuis-huur" of "pakhui**s**huur". * Onderaan wordt vermeld dat één firma (L. Hoogesteeger) de huur al rechtstreeks heeft voldaan, wat verklaart waarom deze niet in de optelsom van 500 gulden is opgenomen. * **Fysieke staat:** Het document vertoont de typische kenmerken van administratie uit die periode: het gebruik van doorslagpapier, stempels voor betalingsbevestiging en archiveringsnotities in de kantlijn.

Dienstverslag / Rapport.

* **Kern van het geschil:** Een grossier (firma C.F. Helms) gebruikt een weigering tot contractverlenging als pressiemiddel tegenover de marktmeester. * **Logistieke problemen:** Het document illustreert de fysieke drukte op de Amsterdamse Centrale Markt tijdens de oorlogsjaren. De "file kleinhandelaren" bij de V.B.N.A. (Vereniging ter Bevordering der Nederlandsche Aardappelhandel) blokkeert de toegang tot Helms' eigen pakhuis op Pier M. * **Terminologie:** "Gerei" verwijst hier naar de karren en transportmiddelen van de kopers. De term "billijke regeling" duidt op een verzoek om schadevergoeding of een aanpassing van de marktindeling. * **Afhandeling:** Hoewel Helms in januari weigerde, is onderaan (vermoedelijk later) bijgeschreven dat het contract uiteindelijk toch getekend is.

Zakelijke correspondentie (brief).

* **Kern van de brief:** De firma C.F. Helms & Zonen kondigt aan hun actieve bedrijfsvoering in pakhuis M.II op de Centrale Markt te beëindigen en hun kantoor te verplaatsen naar de V.B.N.A. Ze verzoeken echter om het pand M.II te mogen behouden als opslagruimte voor een gereduceerd tarief van 10 gulden per week, met de intentie er later weer volledig zaken te doen. * **Vervoer:** Opvallend is de vermelding van de logistieke middelen: twee auto's en één paard-en-wagen, wat de overgangsfase van transporttechnologie in die tijd illustreert. * **Annotaties:** De handgeschreven notities in de marge lijken afkomstig van de administratie van de Centrale Markt. Ze vatten de essentie samen ("inhoud M 2 f 10,-") en noteren een vervaldatum van het contract op 31-12-1942, met een vraagteken bij de ingangsdatum (1 nov?).

Getypte brief (doorslag of archiefkopie).

Het betreft een zakelijke correspondentie waarin een verzoek van de firma C.F. Helms & Zn wordt afgewezen. Hoewel de exacte aard van het verzoek niet expliciet wordt genoemd, kan uit de context worden opgemaakt dat de firma waarschijnlijk vroeg om een voortijdige beëindiging van de huur of een ontheffing van betalingsverplichtingen voor een aardappelpakhuis (M.2). De directeur van de Centrale Markt houdt de firma strikt aan de contractuele termijn die loopt tot het einde van het jaar (31 december 1942). De toon is formeel, kort en ambtelijk ("tot mijn spijt"). Het document is getypt op grijsachtig doorslagpapier, wat gebruikelijk was voor het bijhouden van een kopie in het eigen archief. De handgeschreven aantekening "Verzonden 24/10" diende als administratieve controle dat de brief daadwerkelijk op de dag van datering was uitgegaan.

Administratief overzicht (grootboekblad) van brandstoftoewijzing en -verbruik.

* **Doel van het document:** Het bijhouden van de distributie en het werkelijke verbruik van "Benzogas" per individuele afnemer. Dit was een essentieel onderdeel van de rantsoenering tijdens de bezetting. * **VBNA:** De afkorting VBNA staat voor *Vloeibaar Butaan- en Aardgas*. In het document valt op dat veel verbruikscijfers verwijzen naar "zie v.d. Vlugt" (met name naar M. v.d. Vlugt aan de Jan van Galenstraat 16). Dit suggereert dat v.d. Vlugt fungeerde als een centraal distributie- of vulpunt voor een groep gebruikers. Het enorme verbruik van v.d. Vlugt zelf (4500 $m^3$ en 3010 $m^3$) bevestigt dit. * **Scherpe Rantsoenering:** Er is een duidelijke trend zichtbaar: in de tweede periode (augustus-september) is de toewijzing voor bijna iedereen fors verlaagd (meestal van 500 naar 180 $m^3$), wat wijst op toenemende schaarste en strengere controle door de bezetter. * **Uitzonderingen:** Bij J.J. Sol staat de opmerking "Auto verkocht aan Tabel Zijlstr.", wat verklaart waarom er geen verbruik meer is in de tweede periode. ---

Getypte brief op grijs kantoorpapier met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** Het document is een korte, formele oproep van de directeur van de Centrale Markt aan de firma C.F. Helms & Zonen om op het kantoor aan de Jan van Galenstraat 14 te verschijnen voor een bespreking. * **Administratieve opvolging:** De handgeschreven rode aantekeningen laten zien dat er op 17 januari 1944 (vier dagen na verzending) telefonisch contact is geweest. De blauwe inkt vermeldt een adres in Naarden ("Wagnerlaan 1"), wat mogelijk het privéadres van de heer Helms was of een locatie waar hij op dat moment verbleef. * **Taalgebruik:** Het gebruik van "Den Heer" en "mijnen kantore" is typerend voor de formele, enigszins verouderde ambtelijke schrijfwijze van het midden van de 20e eeuw.

Zakelijke brief / Aanmaning (doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een formele herinnering (aanmaning) voor een openstaande huurbetaling van een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. Het bedrag betreft 91,67 gulden voor de termijn die op 1 april verviel. * **Taalgebruik:** Formeel en zakelijk Nederlands met verouderde spelling en naamvallen ("U gehuurde", "vengenoemd", "mijnen kantore"). * **Vormgeving:** Het betreft een doorslag van een getypte brief op dun papier. De adresgegevens van de ontvanger zijn ruim opgezet. De suggestie voor automatische overschrijving onderaan duidt op een poging tot administratieve efficiëntie.

Betalingsherinnering (aanmaning) voor huur.

* **Inhoud:** Het betreft een formele aanmaning voor een openstaand huurbedrag van 91,67 gulden voor een pakhuisruimte op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Aanget. 24/4-44" duidt erop dat deze brief drie dagen na dagtekening aangetekend is verzonden. Dit wijst op een escalatie in het incassoproces. * **Betaalmethoden:** De brief geeft een interessant inkijkje in het betalingsverkeer van die tijd. Men kon contant betalen aan het kantoor, maar er wordt ook gewezen op het Gemeentelijk Girokantoor Amsterdam (gevestigd aan de Jodenbreestraat), de Postcheque- en Girodienst en reguliere banken. De suggestie voor automatische overschrijving ("periodieke betalingen") was destijds een relatief moderne efficiëntie-maatregel. * **Taalgebruik:** De brief hanteert de formele spelling en aanspreekvormen van voor de spellingwijziging van 1947 (bijv. "pakhuisafdeeling", "mijne", "jl.").

Document

Het document is een administratief overzicht van verhuurde ruimtes, ingedeeld in "Nis" en verschillende pieren (M, N, O, P). * **Structuur:** De tabel bevat kolommen voor het nummer van de ruimte, de jaarhuur, de maandhuur, de naam van de huurder, de afloopdatum van het contract, de verlenging en eventuele aantekeningen. * **Huurders:** Het betreft zowel individuele personen (zoals S. Pront, N. de Rooy) als firma's (fa. W. Winkelman & Co, fa. Visser & De Lange). Veel van deze namen klinken Nederlands en lijken verbonden aan handel of visserij. * **Financiën:** De bedragen zijn in guldens (getuige de notatie met de komma en het streepje). De berekening van maandhuur is consistent de jaarhuur gedeeld door twaalf. * **Data:** De afloopdata liggen voornamelijk in het najaar van 1941 en het voorjaar van 1942. Opvallend is dat Pier P volledig onbezet lijkt op het moment van dit overzicht. * **Bijzonderheid:** In de kolom "Verhuurd aan:" zijn enkele namen met rood onderstreept (N. de Rooy en fa. J. Bosboom...). Dit duidt op een handmatige toevoeging of een specifieke status van deze huurders in de administratie.

# TRANSCRIPTIE 2B/31/2 M *(handgeschreven:)* intra vP/G. 2 Maart 1939. den Heer Secretaris van de Commissie van Advies, bedoeld in het Crisis-Organisatie- besluit 1933, Lange Voorhout 1 en 3, 's - G r a v e n h a g e. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 24 Februari jl. (No.T 21 Msk./H.) heb ik de eer U te berichten, dat by een dezerzyds ingesteld onderzoek is gebleken, dat G.J.Hendriks, 3e Ooste...

# TRANSCRIPTIE 2B/31/2 M VP/G. 2 Maart 1939. den Heer Secretaris van de Commissie van Advies, bedoeld in het Crisis-Organisatie- besluit 1933, ...

# TRANSCRIPTIE R A P P O R T . By onderzoek is gebleken dat G.J. Hendriks, oud 45 jaar, wonende 3e Oosterparkstraat 58 I, omtrent wien de Comm. van Advies, bedoeld in het Crisis-Organisatiebesluit 1933 in bygaand schryven vragen stelt, vanaf 1928 tot 15 Januari 1939 werkzaam is geweest by de firma C.F. Helms en Zn., groothandel met aardappelen alhier. Hendriks trad by deze firma als chauffeur op...

Grb.1015. H/e. 28 April 1942. den Heer Wethouder P.W.

# TRANSCRIPTIE Aangezien ondergetekende S. L. Helmstadt op de markten Alb. Cuypstraat en Waterlooplein geen kramen plaatst verzoekt hij UEd. zijn aanvraag voor een vergunning tot het plaatsen van kramen op die markten, als niet gedaan te willen beschouwen. Amsterdam 7 Juli 1939 [Stempel:] S. L. HELMSTADT ROETERSSTRAAT 5A TELEFOON 51465 [Handtekening:] S Helm [Kanttekening linksonder:] Gezien ...