Getypte zakelijke brief met handgetekende schets. 29 september 1941. Instituut voor Onderzoek op het gebied van Verwerking van Fruit en Groenten, Afd. Koelonderzoek (Wageningen). Den Heer Ir. C.F. Sixma (Amsterdam). № 48/10/6 M. 1941

INSTITUUT VOOR ONDERZOEK
OP HET GEBIED VAN
VERWERKING VAN FRUIT
EN GROENTEN

WAGENINGEN, 29 September 1941.
LAB. V. TUINBOUWPLANTENTEELT - HAAGSTEEG 3

Afd. Koelonderzoek
Directeur: Prof. Ir. A. M. SPRENGER
Telefoon 2281
Postrekening 90513

Den Heer Ir. C.F. Sixma,
Jan van Galenstraat 14,
A M S T E R D A M .

No: 2
zie No. 50
Antwoord op schrijven:

Onderwerp:

WelEdelGestrenge Heer,

Ter bevestiging van de afspraken, welke Ir. van Stuivenberg op 23 September met U maakte, leggen wij het volgende vast. De proeven, onder letter C (pg. 22) van het algemeen proefplan vermeld betreffende het ontsmetten van het product, zullen worden uitgevoerd met druiven in te bouwen containers, welke contaniners [sic] voor deze proef in een der koelruimten geplaatst zullen worden en overigens van zoodanige afmetingen zijn, dat ze vrijwel overal elders in het koelhuis geplaatst kunnen worden.

De afmeting van deze containers zal plm. 1.25 x 1.25 x 1.50 m bedragen. Ze zullen zoo mogelijk van hout (beter nog van asbest of iets dergelijks) worden gebouwd en dienen zoo goed mogelijk luchtdicht afgesloten te kunnen worden. Ter gemakkelijke vulling van de containers zal de voorwand geheel of vrijwel geheel uitneembaar gemaakt worden. Onder in den voorwand zal een luikje, groot plm. 30 x 30 cm, worden uitgespaard, teneinde ontsmettingsstoffen etc. te kunnen inbrengen zonder dat de voorwand wordt weggenomen. Er werd nog niet besproken, dat het wenschelijk is in het midden bovenin den voorwand een klein glazen raampje aan te brengen, waarvan de bovenkant op plm. 7 cm ligt van den bovenkant van den wand. Het raampje moet 20 x 10 cm bedragen. Dit zal dienen om den stand van een daarachter aan te brengen thermohygrometer af te lezen.

[Handgetekende schets van de voorwand met bijschriften:]
7 cm
raampje 20 x 10 cm
Voorwand
luik 30 x 30 cm.

In den bovenwand (het "dak") zullen in het midden 3 gaten op plm. 5 cm van elkaar worden uitgespaard met een diameter van 3 cm.

Zoodra er voldoende druiven ter beschikking zijn, zal de volgende proef in de containers worden genomen:
Container 1: Zwaveldioxyde, 1 millioen deelen lucht (gew.hoeveelheid) aan te brengen door middel van Natriumhydrosulfiet.
Container 2: idem + 1 x per week gedurende 12-24 uur een hoogere concentratie, verkregen door verbranden van zwavel.
Container 3: 1 x per week dezelfde concentratie als in container 2. * Technische specificaties: De brief bevat gedetailleerde instructies voor de constructie van drie testcontainers. Er wordt nadruk gelegd op luchtdichtheid en de mogelijkheid om metingen te verrichten (via een kijkgat voor een thermohygrometer) en stoffen toe te voegen (via een luikje) zonder het interne milieu volledig te verstoren.
* Wetenschappelijke methode: Er wordt een vergelijkend onderzoek opgezet met drie verschillende condities (controlegroep/basisbehandeling versus verhoogde doses zwaveldioxide) om de houdbaarheid van druiven te testen.
* Materialen: Er wordt gesproken over hout of asbest. In 1941 was het gebruik van asbest als isolerend of constructiemateriaal zeer gebruikelijk en nog niet bekend als gevaarlijk.
* Taalgebruik: Formeel en zakelijk ("WelEdelGestrenge Heer", "zoodanige"), typerend voor correspondentie tussen wetenschappelijke instituten en ingenieurs in die tijd. Deze brief stamt uit de beginjaren van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Het Instituut voor Onderzoek op het gebied van Verwerking van Fruit en Groenten in Wageningen (een voorloper van de huidige Wageningen University & Research) speelde een cruciale rol in het optimaliseren van voedselconservering.

Het gebruik van zwaveldioxide ($SO_2$) voor het ontsmetten van druiven was (en is deels nog steeds) een standaardmethode om schimmelgroei (Botrytis cinerea) tijdens transport en opslag tegen te gaan. De genoemde Prof. Ir. A.M. Sprenger was een autoriteit op het gebied van de tuinbouw en de koeltechniek; naar hem is later de "Sprenger Instituut"-locatie in Wageningen vernoemd. De genoemde Ir. van Stuivenberg was eveneens een bekend onderzoeker op het gebied van de bewaring van fruit. De geadresseerde, Ir. Sixma, was vermoedelijk betrokken bij de technische uitvoering of bouw van de proefopstellingen.