Officieel politierapport / marktrapport. 27 augustus 1941. [Links bovenin handgeschreven:] I goederen

Nº 77/40/1 M.1941 20/4 R A P P O R T .

Op Woensdag 27 Augustus 1941, des voormiddags, te ongeveer 9uur constateerde wij, controleur Schiermeijer en ondergeteekende, dat eenige personen die door mij vanaf de opening der Markt waren gevolgd bij de firma Beugel een driewieler aan 't opladen waren met pruimen. Daar het mij bekend was op hoe een geraffineerde wijze deze Heeren te werk gingen heb ik de ~~medewerkerXXX~~ medewerking van Schiermeijer gevraagd. De heeren gingen als volgt te werk: Op hun gemak keken zij uit waar het druk was en gingen dan heen en kochten dan eenig fruit de één keek dan uit terwijl de ander ~~dan~~ meer/op hun driewieler plaatste ~~alstuk ze~~ alsdat ze hadden gekocht. Was de gelegenheid gunstig, dan werd de slag bij één geslagen, zooniet dan werd het bij een ander herhaald. Door deze handeling konden zij hun handel goedkooper van de hand doen als de kooplieden die van deze praktijken terug deinzen. Heden morgen was Beugel het slachtoffer, er werd gekocht en betaald wat ik kon afleiden doordat er een nota werd afgegeven en de gekochte en betaalde handel door hun tweeen en een knecht van Beugel op de bakfiets gezet werden. Daarna werd er een tijdje rond geloopen en gingen zij achter elkander het pakhuis van Beugel weer in. Kort daarna kwam er één terug met drie bussels pruimen en plaatste deze op de driewieler bij de andere handel. Daarna ging hij met zijn driewieler naar buiten en bleef daar staan wachten. Kort daarna kwam een jongen met vijf bussels pruimen uit het pakhuis van Beugel liep naar voornoemde driewieler toe en gaf de bussels af aan de persoon die buiten stond te wachten. Toen achtte ik de tijd om in te grijpen. Op dat moment waren ze met hun drieen bij de bakfiets. Ik hield hun ~~staandeXXXXX~~ en stelde de vraag hoeveel handel zij gekocht hadden, waarop een van hun mij de nota overhandigde. Hierop stond vermeld dat er 25 bussels pruimen gekocht en betaald waren. Inmiddels had Schiermeijer J Beugel gehaald, die met mij de bussels heeft na geteld, waarbij ons bleek dat er acht bussels meer op de bakfiets stonden, dan dat er gekocht en betaald waren. Desgevraagd gaven zij op genaamd te zijn:

[In de kantlijn handgeschreven:] - de bewuste personen mij

ARON--STODEL, [handgeschreven:] Vventer
geboren te Amsterdam, 18 September 1896, koopman, wonende van Ostadestraat 273ite Amsterdam.

JAN OTTO REESEN,
geboren te Amsterdam, 6 Juni 1913, koopman, wonende Quellijnstraat 157 1 hoog (achter) te Amstrdam.

ARON--STODEL Jr. geboren te Amsterdam 6 April 1925, arbeider, wonende van Ostadestraat 273 I te Amsterdam.

Aron Stodel verklaarde het navolgende: „Hedenmorgen heb ik zoo-als altijd mijn gewoonte is, het fruit gekocht. Als ik gekocht heb dan wordt het door mij en Reesen geladen. Dit geschiedde heden morgen ook weer. Toen wij de partij pruimen 25 bussels geladen hadden, ging ik heen en wou er nog tien bussels bij koopen. Ik had een verschil van 1 cent per pond. Even later besloot ik de pruimen tegen de prijs door Beugel gevraagd te betalen, doch hiervan zei ik niets tegen Beugel. Ik gaf Reesen drie bussels pruimen die hij bij de andere pruimen ~~pruimen~~ op de bakfiets plaatste en gaf mijn zoon die toevallig ledig fust kwam inleveren voor zijn patroon vijf bussels pruimen. Ik had ze nog niet betaald doch zou dit zeker morgen gedaan hebben. ~~Wgxrapportxxx~~

Reesen verklaarde als volgt: „Het fruit dat door mij geladen is, met uitzondering van de 25 bussels pruimen, is mij door Stodel aangegeven, ik wist niet dat het niet gekocht of betaald was, deze zaken worden door Stodel behandeld. Ik heb ter goeder trouw gehandeld en heb U verder niets mede te deelen."

Aron Stodel Jr verklaarde als volgt: „Toen ik in het pakhuis van Beugel kwam, trof ik daar mijn vader aan. Hij vroeg mij of ik even vijf bussels pruimen op de driewieler wilde zetten daar hij pijn in zijn rug had. Ik zag dat Vader een briefje van 25 gulden in zijn hand had, doch heb niet gezien dat hij betaalde. Ik heb dat gedaan en verder weet ik niets van deze zaak af."

Jac Beugel verklaarde als volgt: „~~Stodel~~ Stodel wilde nog tien bussels pruimen koopen, doch daar wij niet overeen konden komen met de prijs en het druk was bij ons liet ik hem alleen naar binnen gaan. Hij heeft van mij niets meer gekocht noch betaald. Door deze handeling is onze firma benadeeld voor ongeveer F. 20. Ik heb geen toestemming gegeven iets weg te nemen, noch daar op andere wijze over te beschikken."

De 8 bussels pruimen zijn door mij rapporteur in beslag genomen. Ik heb Stodel en Reesen Proces-verbaal aangezegd. * Incident: De kern van het rapport is de diefstal/verduistering van 8 bussels pruimen bij de firma Beugel.
* Modus Operandi: De daders (Stodel en Reesen) gebruikten een legale aankoop van 25 bussels als dekmantel. Terwijl het druk was in het pakhuis, voegden zij ongemerkt extra handel toe aan hun driewieler zonder te betalen. Hierbij werd ook de 16-jarige zoon van Stodel ingeschakeld, die verklaarde te handelen omdat zijn vader "pijn in zijn rug had".
* Verdediging: Aron Stodel geeft de feiten min of meer toe, maar probeert het voor te stellen als een verlate betaling ("zou dit zeker morgen gedaan hebben"). De medeplichtige Reesen beroept zich op goede trouw en legt de schuld volledig bij Stodel.
* Schade: De benadeling van de firma Beugel wordt geschat op 20 gulden, wat in 1941 een aanzienlijk bedrag was voor een partij fruit.
* Taalgebruik: Het rapport bevat typisch ambtelijk 20e-eeuws taalgebruik ("des voormiddags", "ondergeteekende", "ter goeder trouw") en diverse typefouten die handmatig zijn gecorrigeerd met de typemachine (door-X-en). * Tijdsgeest: Het incident vindt plaats in augustus 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van toenemende schaarste en distributiemaatregelen. Toezicht op de markten was streng om zwarte handel en diefstal te voorkomen.
* Locatie: De genoemde adressen (Van Ostadestraat en Quellijnstraat) bevinden zich in de Amsterdamse Pijp, een buurt die destijds veel marktkooplieden huisvestte.
* Sociaal-economisch: De beschreven tactiek om bij drukte "de slag te slaan" suggereert dat dit een bekende praktijk was onder bepaalde handelaren om hun inkoopprijs kunstmatig te verlagen en zo de concurrentie voor te blijven.
* Juridisch: De term "Proces-verbaal aangezegd" duidt op het starten van een strafrechtelijke procedure. Gezien de datum en de Joodse achternamen (Stodel) in de context van 1941, kan dit rapport voor de betrokkenen ernstige gevolgen hebben gehad die verder gingen dan een reguliere boete voor diefstal. Controleur Schiermeijer Firma Beugel (Jac Beugel) Aron Stodel Jan Otto Reesen Aron Stodel Jr.