Archief 745
Inventaris 745-365
Pagina 210
Jaar 1941
Stadsarchief

Archiefdocument

30 januari 1942. Van: Der Reichskommissar für die besetzten niederländischen Gebiete, Der Beauftragte für die Stadt Amsterdam (Hans Böhmcker). Aan: Gemeente Amsterdam.

Origineel

30 januari 1942. Der Reichskommissar für die besetzten niederländischen Gebiete, Der Beauftragte für die Stadt Amsterdam (Hans Böhmcker). Gemeente Amsterdam. No.85/24/8 M.1941 30/1 '42 AFSCHRIFT.
No.1111 L.M.1941.
DER REICHSKOMMISSAR FÜR DIE BESETZTEN NIEDERLÄNDISCHEN GEBIETE.
Der Beauftragte für die
Stadt Amsterdam.

An die
Gemeinde Amsterdam,
Amsterdam.

Bezug: Ihr Schreiben vom 6.1.1942 Aktz.Nr.1111 L.M.1941.

Antwortlich Ihres vorerwähnten Schreibens teile ich
Ihnen mit, dass im Einvernehmen mit dem Leiter der Aussenstelle Amster-
dam des Befehlshabers der Sicherheitspolizei und des SD, SS-Sturmbann-
führer Lages, dem Antrag, um den Budenvermietern den Zugang zu den
jüdischen Märkten anstatt vor und nach der Marktzeit vor 11 Uhr vor-
mittags und nach 15 Uhr nachmittags zu gestatten, nicht zugestimmt werden
kann.

get. (onleesbaar).

Kennisgenomen:
De Directeur van het Marktwezen,
w.g.C.F.Sixma. * Inhoud: Het document is een officiële afschrift van een brief waarin de Duitse Beauftragte (gevolmachtigde) voor Amsterdam een verzoek van de gemeente afwijst. De gemeente Amsterdam had gevraagd of de verhuurders van marktkramen ("Budenvermieter") op specifieke tijden (vóór 11:00 uur en na 15:00 uur) toegang mochten krijgen tot de zogeheten "Joodse markten", in plaats van de algemene regeling van "vóór en na markttijd".
* Besluitvorming: De weigering is expliciet genomen "in Einvernehmen" (in overleg/overeenstemming) met Willy Lages, de beruchte SS-Sturmbannführer en leider van de Sicherheitspolizei (SiPo) en Sicherheitsdienst (SD) in Amsterdam. Dit onderstreept dat zelfs logistieke details rondom Joodse aangelegenheden direct onder controle van het nazistische politieapparaat vielen.
* Administratieve weg: Onderaan staat een Nederlandse aantekening van C.F. Sixma, de directeur van het Marktwezen in Amsterdam, die bevestigt dat hij van het besluit kennis heeft genomen. Dit toont de doorwerking van de Duitse bevelen in de Nederlandse gemeentelijke bureaucratie. Dit document stamt uit een periode (begin 1942) waarin de isolatie van de Joodse bevolking in Amsterdam in een stroomversnelling kwam. In 1941 waren er specifieke "Joodse markten" ingesteld (zoals op het Waterlooplein en de Gaaspstraat), omdat Joden niet meer op reguliere markten mochten komen.

De betrokken personen zijn historisch significant:
* Hans Böhmcker was de Duitse functionaris die toezicht hield op het Amsterdamse gemeentebestuur en een sleutelrol speelde bij de oprichting van de Joodse Raad.
* Willy Lages was een van de belangrijkste uitvoerders van de Jodenvervolging in Nederland en werd na de oorlog als een van de 'Vier van Breda' ter dood veroordeeld (later omgezet naar levenslang).

Het document illustreert de verstikkende regelzucht van de bezetter: zelfs de exacte uren waarop kraamverhuurders hun materiaal mochten brengen naar markten in de Joodse wijken, werd op het hoogste politieniveau beslist en rigide gehandhaafd.

Samenvatting

  • Inhoud: Het document is een officiële afschrift van een brief waarin de Duitse Beauftragte (gevolmachtigde) voor Amsterdam een verzoek van de gemeente afwijst. De gemeente Amsterdam had gevraagd of de verhuurders van marktkramen ("Budenvermieter") op specifieke tijden (vóór 11:00 uur en na 15:00 uur) toegang mochten krijgen tot de zogeheten "Joodse markten", in plaats van de algemene regeling van "vóór en na markttijd".
  • Besluitvorming: De weigering is expliciet genomen "in Einvernehmen" (in overleg/overeenstemming) met Willy Lages, de beruchte SS-Sturmbannführer en leider van de Sicherheitspolizei (SiPo) en Sicherheitsdienst (SD) in Amsterdam. Dit onderstreept dat zelfs logistieke details rondom Joodse aangelegenheden direct onder controle van het nazistische politieapparaat vielen.
  • Administratieve weg: Onderaan staat een Nederlandse aantekening van C.F. Sixma, de directeur van het Marktwezen in Amsterdam, die bevestigt dat hij van het besluit kennis heeft genomen. Dit toont de doorwerking van de Duitse bevelen in de Nederlandse gemeentelijke bureaucratie.

Historische Context

Dit document stamt uit een periode (begin 1942) waarin de isolatie van de Joodse bevolking in Amsterdam in een stroomversnelling kwam. In 1941 waren er specifieke "Joodse markten" ingesteld (zoals op het Waterlooplein en de Gaaspstraat), omdat Joden niet meer op reguliere markten mochten komen.

De betrokken personen zijn historisch significant:
* Hans Böhmcker was de Duitse functionaris die toezicht hield op het Amsterdamse gemeentebestuur en een sleutelrol speelde bij de oprichting van de Joodse Raad.
* Willy Lages was een van de belangrijkste uitvoerders van de Jodenvervolging in Nederland en werd na de oorlog als een van de 'Vier van Breda' ter dood veroordeeld (later omgezet naar levenslang).

Het document illustreert de verstikkende regelzucht van de bezetter: zelfs de exacte uren waarop kraamverhuurders hun materiaal mochten brengen naar markten in de Joodse wijken, werd op het hoogste politieniveau beslist en rigide gehandhaafd.

Kooplieden in dit dossier 99

A B Adriani
A. Cohen Uilenburg 1
A.C. ter Weyden Uilenburg 1
A. Jansen 10.46
A. J. Bogers 2.43
A J Noijen
Aäron van Praag Uilenburg
B. Kinschraper Uilenburg 1
B. Walberstadt Uilenburg
C. Kok Uilenburg
C. Goedhart Waterlooplein Alb.Cuypstraat
C. Goedhart Uilenburg Alb.Cuypstraat
C.J. Vaas Uilenburg } 1 pers.
D. Sebbeler Waterlooplein 2.50
Fa. Gondo
F.X. Waterlooplein 3.19
G. Hak Uilenburg } 2 pers
Brigadier Maas. Uilenburg
J. Triitman 100.-
G. Slikker Waterlooplein Alb.Cuypstraat
G. Slikker Uilenburg Alb.Cuypstraat
H. Hamjé 0495 Uilenburg 1 pers
Alle 99 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6