Dienstbrief / Circulaire. 5 juli 1941. LUCHTBESCHERMINGSDIENST
DER GEMEENTE AMSTERDAM.

No. 481.
Gr. C.

Amsterdam, 5 Juli 1941.
Keizersgracht 611.
Tel. 40122-41122.

Onderwerp:
Bezuiniging in het
gebruik van papier.

De zeer ingrijpende beperking der papierproductie is oorzaak dat door mij op zeer sterke bezuiniging in het gebruik van papier door h.h. luchtbeschermingsfunctionnarissen moet worden aangedrongen.
De toewijzingen van papier zijn uiterst gering, zoodat mijn Dienst voornamelijk op afgifte uit voorraad is aangewezen. Derhalve is een uiterst zuinig gebruik, ook van cyclostyle- en ander afdrukpapier en van enveloppen dwingende noodzaak.
Ter vermijding van het gebruik van enveloppen zal in vele gevallen volstaan kunnen worden met het sluiten der brieven door een sluitzegel, waarvan exemplaren bij mijn Dienst verkrijgbaar zijn. De enveloppe zelf behoort dan natuurlijk niet te worden dichtgeplakt. Op deze wijze kunnen enveloppen meermalen gebruikt worden.
In overweging wordt gegeven de copie van antwoordbrieven te typen op de achterzijde van den ingekomen brief, waardoor besparing van doorslagpapier wordt verkregen.
Tenslotte zij aan het vorenstaande toegevoegd dat gelet op den te mijnen bureele aanwezigen papiervoorraad, die van zeer bescheiden omvang is, slechts in hoogst noodzakelijke gevallen aan verzoeken om verstrekking van papier zal kunnen worden voldaan.

Bo/R.

HET HOOFD VAN DEN GEMEENTELIJKEN
LUCHTBESCHERMINGSDIENST,

(get.) [Handtekening: Meerschout] Dit document is een officiële interne mededeling van de Amsterdamse Luchtbeschermingsdienst (LBD) aan zijn functionarissen. De kern van de boodschap is een dwingende oproep tot extreme zuinigheid met papier vanwege grote tekorten.

Er worden specifieke praktische besparingsmaatregelen voorgesteld:
1. Hergebruik van enveloppen: Door brieven te sluiten met een zegel in plaats van ze dicht te plakken, kunnen enveloppen vaker worden gebruikt.
2. Dubbelzijdig gebruik: Men wordt geadviseerd om kopieën van uitgaande antwoorden direct op de achterkant van de ontvangen brief te typen. Dit bespaart niet alleen wit papier maar ook het schaarse doorslagpapier (carbonpapier).
3. Beperkte uitgifte: Het hoofdkantoor geeft aan dat de eigen voorraad zeer klein is en dat nieuwe aanvragen voor papier bijna niet meer gehonoreerd kunnen worden.

De toon van het document is formeel en urgent, wat de ernst van de grondstoffenschaarste onderstreept. Het document dateert van juli 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode begon de schaarste aan diverse grondstoffen, waaronder papier en lijm, nijpend te worden. De bezetter legde strikte contingenten (toewijzingen) op aan overheidsinstanties.

De Luchtbeschermingsdienst was een civiele organisatie die verantwoordelijk was voor het beperken van de gevolgen van luchtaanvallen (zoals verduistering, brandbestrijding en eerste hulp). Ondanks het cruciale belang van deze dienst voor de openbare veiligheid, bleek uit deze brief dat zelfs zij te maken hadden met de ingrijpende beperkingen van de oorlogseconomie. De genoemde "cyclostyle" verwijst naar een vroege vorm van kopiëren (stencilen), wat in die tijd de standaardmanier was om documenten in grotere oplage te verspreiden binnen een organisatie. De handtekening onderaan is van Mr. J.M. van der Meerschout, die destijds het hoofd was van de Amsterdamse LBD.