Handgeschreven rapport van controleurs. 11 augustus 1941 (met kanttekeningen van 12 augustus 1941). [Linksboven:]
Rapport
Contrôle Sigarenmakers
№ 97/5/1 M.1341 25/8

[Rechtsboven, handgeschreven aantekeningen:]
Th. Müller
1 x p. maand wordt presentie gehouden
12 Aug. 1941
[Handtekening, mogelijk H. Eenbeeks]

[Hoofdtekst:]
Hedenmorgen is door ondergetekende controleurs contrôle gehouden op de legitimatiekaarten van de sigarenmakers alsook op de bezetting der, door hen gehuurde werkplaatsen.
Wij brengen onder Uw aandacht dat:

1e: Eén persoon werd aangetroffen zonder toegangskaart, namelijk P. Hommer, personeel bij J. Hommer. Deze heeft echter wel een kaart aangevraagd.

2e: Geene der huurders heeft meer dan 2 man personeel.

3e: Ontslagen zijn: M. Schoolmeester, personeel bij J. Hommer.
J. Schoneberg, personeel bij E. Pelis.
P. van Dam, personeel bij J. Salomons.

De patroon van het ontslagen personeel is aangezegd dat de betreffende leg. kaarten ten spoedigste op het kaartenkantoor moeten worden ingeleverd.

Amsterdam, 11 Augustus 1941.
De Controleurs
[Handtekening 1]
[Handtekening 2: P. Eggers(?)]

[Linksonder:]
Aan den Heer Bedrijfschef der Centrale Markt.
[Handtekening Bedrijfschef]
12/8 '41 Dit rapport legt een bureaucratische controle vast op de werkvloer van sigarenmakers die ruimtes huurden bij de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De controle richtte zich op twee aspecten: het bezit van de juiste legitimatiepapieren en de omvang van het personeelsbestand (beperkt tot maximaal 2 personen per huurder).

Opvallend is de registratie van ontslagen personeelsleden (M. Schoolmeester, J. Schoneberg en P. van Dam). De nadruk ligt op de administratieve afhandeling hiervan: hun legitimatiekaarten moeten onmiddellijk worden ingeleverd bij het "kaartenkantoor". Dit duidt op een streng gereguleerd systeem waarbij toegang tot werkplaatsen en de markt nauwlettend werd gemonitord door de autoriteiten. In augustus 1941 was de druk op de Joodse bevolking in Amsterdam door de Duitse bezetter al aanzienlijk toegenomen. De namen in het rapport (zoals Schoolmeester en Salomons) wijzen op Joodse ondernemers en arbeiders. De sigarenindustrie was van oudsher een sector waarin veel Joodse Amsterdammers werkzaam waren.

De "Centrale Markt" (het huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was een strategische plek onder streng toezicht. De controle op legitimatiebewijzen was een instrument in de geleidelijke uitsluiting van Joden uit het economische leven. Het feit dat er maandelijks presentie werd gehouden en dat ontslagen direct leidden tot het intrekken van toegangsbewijzen, illustreert de verstikkende controle op de Joodse beroepsbevolking in deze periode. Kort na de datum van dit document zouden de maatregelen nog verder verscherpen, leidend tot de totale uitsluiting en latere deportaties.