Dienstmededeling / Officiële brief 26 oktober 1942 Nº 8A/62/2 M. 1942 28/10
L.

GEMEENTE AMSTERDAM

No 1520 b Arb. 1942
Onderwerp:
Invoering wintertyd.

AMSTERDAM, 26 October 1942.

In verband met het feit, dat in den nacht van 1 op 2 November a.s. de wintertyd zal worden ingevoerd, is van verschillende kanten de vraag gesteld, of dit nog aanleiding geeft tot aanvulling of wijziging van den by myn schryven van 19 September 1942, No 1520 Arb., verstrekten leidraad, welke in acht genomen moet worden by de regeling van den werktyd in verband met de verduisteringsvoorschriften.

Naar aanleiding hiervan deel ik U mede, dat een aanvulling of wijziging van dien leidraad niet noodig is, aangezien het onder punt III vermelde, dat de werktyd niet mag aanvangen vóór zonsopgang en niet mag eindigen nà zonsondergang, onverminderd van kracht blyft.

De tydstippen van zonsopgang en zonsondergang in den zgn. wintertyd vindt U vermeld op den van gemeentewege verstrekten kalender.

Voorts is my gebleken, dat in het verleden, wanneer door de invoering van den wintertyd in een bepaalden nacht de werklieden, die in den nachtdienst waren, als gevolg van het verzetten der klokken, een uur langer moesten werken, de betaling van dit

Aan Heeren Hoofden van
Diensten, Bedryven en Administratiën. * Spelling: Het document hanteert de toenmalige ambtelijke spelling, waarbij de 'ij' consequent als 'y' wordt geschreven (bijv. wintertyd, schryven, werktyd).
* Inhoud: De kern van de brief is een verduidelijking over de werktijden voor gemeentepersoneel tijdens de wintermaanden. Omdat de verduisteringsvoorschriften (vanwege de oorlog) van kracht zijn, mag er in principe alleen tussen zonsopgang en zonsondergang gewerkt worden. De invoering van de wintertijd verandert niets aan deze basisregel.
* Administratieve context: De brief verwijst naar een eerdere instructie (leidraad) van 19 september 1942. Tevens wordt er gerefereerd aan een door de gemeente verstrekte kalender met zonsop- en ondergangstijden.
* Onvoltooid: De laatste alinea begint een uitleg over de betaling van overuren voor nachtarbeiders die door het terugzetten van de klok een uur extra moeten werken, maar de tekst stopt abrupt. Dit document stamt uit oktober 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De genoemde "verduisteringsvoorschriften" waren essentieel voor de bezetter om navigatie door geallieerde bommenwerpers te bemoeilijken; steden moesten 's nachts volledig donker zijn.

Interessant is de vermelding van de "wintertyd". De Duitsers hadden in 1940 de Duitse tijd (Midden-Europese Tijd) en de bijbehorende zomer- en wintertijdregeling in Nederland ingevoerd (voor de oorlog hanteerde Nederland de 'Amsterdamse Tijd', die 40 minuten voorliep op de GMT). Voor de gewone Amsterdammer betekende deze ambtelijke mededeling dat hun werkdag strikt begrensd was door het daglicht, aangezien werken bij kunstlicht vaak niet was toegestaan of technisch lastig was onder de verduisteringsregels.