Ambtsbrief / Circulaire van de Gemeente Amsterdam. 31 oktober 1942. De burgemeester van Amsterdam (E.J. Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). Heeren Hoofden van Administratiën, Diensten en Bedrijven. No. 8A/66/1 M. 1942 6/11

GEMEENTE AMSTERDAM
No. 1717a Arb.1942 Amsterdam, 31 October 1942.

ONDERWERP:
Onderlinge ruiling van arbeids-
plaats ter verkleining van den af-
stand van huis naar werk.

Aan Heeren Hoofden van
Administratiën, Diensten en Bedrijven,

Hierbij vestig ik Uw aandacht op het volgende:
Van ambtenaarszijde is de aandacht gevraagd voor de
omstandigheid, dat vele ambtenaren door het gemis van hun
rijwiel gedwongen zijn van de tram gebruik te maken om
van hun woonhuis naar het werk te gaan en des namiddags
wederom terug te keeren, hetgeen in vele gevallen bezwaarlijk
te dragen kosten met zich mee heeft gebracht.
In verband hiermede is de vraag gesteld, of het mogelijk
zou zijn, dat de personen, wier rijwiel gevorderd is, van
bureau zouden kunnen ruilen, voorzoover zulks tenminste
niet in strijd is met het dienstbelang.
Gaarne zou ik deze mogelijkheid willen onderzoeken en
verzoek U mitsdien te willen doen nagaan of onder de onder
U ressorteerende ambtenaren en werklieden belangstelling
bestaat voor een eventueele ruiling van arbeidsplaats.
Ik verzoek U de resultaten van Uw onderzoek voor
20 November a.s. te willen mededeelen aan den Wethouder,
belast met het beheer der Gemeentelijke Personeelsvoorziening
en daarbij op te geven naam, functie, leeftijd, eventueele
diploma's en adres van den gegadigde, alsmede den dienst en de
plaats, waar deze eventueele gaarne zou worden tewerkgesteld,
onder vermelding of, naar Uw meening, het dienstbelang
zich tegen een eventueel ruilen van arbeidsplaats van den
verzoeker zou verzetten.
Door de Gemeentelijke Personeelsvoorziening zal dan de
mogelijkheid van een ruiling worden onderzocht en, zoo deze
aanwezig blijkt te zijn, worden getracht in overleg met U
een ruiling tot stand te brengen.

[Handgeschreven aantekening linksonder:]
M. Stam
ter kennisgeving; daarna
bericht aan Hoofdbestuur

De burgemeester van Amsterdam
w.g Voûte

De Gemeentesecretaris,
w.g J.F. Franken.

--- Dit document is een officiële oproep van het Amsterdamse gemeentebestuur aan alle afdelingshoofden. De kern van de brief is een sociaal-economisch probleem veroorzaakt door de oorlogsomstandigheden: ambtenaren zijn hun fiets kwijtgeraakt (door vordering) en moeten nu met de tram naar het werk. De kosten hiervoor wegen zwaar op hun budget.

Belangrijkste punten:
1. Probleemstelling: Ambtenaren zonder fiets maken hoge reiskosten met de tram.
2. Oplossing: Een systeem van 'ruilverkaveling' voor werkplekken. Ambtenaren kunnen van bureau wisselen om dichter bij huis te werken.
3. Voorwaarde: De ruil mag het "dienstbelang" niet schaden; de continuïteit van de gemeentelijke diensten staat voorop.
4. Procedure: Hoofden moeten voor 20 november 1942 een lijst met gegadigden en hun kwalificaties (diploma's, functie) inleveren bij de Wethouder van Personeelsvoorziening.

--- De brief dateert van oktober 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland.
* Rijwielvorderingen: Tijdens de bezetting vorderden de Duitsers op grote schaal fietsen van de Nederlandse bevolking voor eigen transport en voor de metaalindustrie. Dit leidde tot het bekende gezegde "Eerst mijn fiets terug". Voor veel forenzen betekende dit een enorme beperking van hun mobiliteit.
* Bestuur: Edward Voûte was de door de bezetter aangestelde burgemeester van Amsterdam (een zogenaamde 'regeringscommissaris'). Hoewel hij collaborateur was, toont dit document de dagelijkse bureaucratische zorg voor het functioneren van de stad onder moeilijke omstandigheden.
* Sociale impact: De brief illustreert de verschraling van het dagelijks leven. Zelfs kleine zaken zoals tramgeld werden een onoverkomelijke kostenpost voor de gemiddelde werknemer door de inflatie en schaarste tijdens de oorlogsjaren.