Handgeschreven brief (verzoekschrift). 9 april 1942. J. Goldstein, Borssenburgstraat 53 I (bij Poons), Amsterdam. De Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. Nº 20/5/1 M. 1942 9/4

Amsterdam 9.4.42.

Aan den Directeur v.h. Marktwezen
te Amsterdam.

Geachte Heer!

Ik heb sinds 1931 altijd s’ Zondags in de Jodenhoek en Maandags op het Amstelveld gewerkt, de andere dagen was ik met Abonnement op reis. Ben lid van de vroegere Standwerkers Bond met L. Frenkel als Voorzitter en A Morpurgo als Secretaris en L. v. Gelder als Penningmeester. Door de omstandigheden kan ik niet meer reizen en daar het fluitje wat ik demonstreerde voor de Jodenmarkt niets is, permitteer ik mij hiermede aan te vragen of ik voor een losse plaats in aanmerking kan komen. De artikel die ik heb gedacht te verkoopen is om kousen te verstellen en repareeren, niet als Standwerker maar als stille kramer.

U bij voorbaat dankend.
Hoogachtend
J. Goldstein
Borssenburg Str. 53 I.
bij Poons. In deze brief verzoekt J. Goldstein de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om een vaste staanplaats ("losse plaats") als "stille kramer". De schrijver zet zijn arbeidsverleden uiteen: hij werkt al sinds 1931 op de Amsterdamse markten (Waterlooplein/Jodenhoek en Amstelveld) en was voorheen een reizende standwerker.

De kern van het verzoek is een beroepsverandering. Goldstein geeft aan dat hij niet langer als standwerker (die met een "fluitje" publiek trekt en producten demonstreert) kan werken, maar kousen wil gaan verstellen en repareren. Hij noemt expliciet bestuursleden van de Standwerkers Bond (Frenkel, Morpurgo, Van Gelder) om zijn status als ervaren marktkoopman te onderstrepen. De brief is geschreven in april 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De context van de Jodenvervolging is in de tekst pijnlijk voelbaar, hoewel de schrijver zich beperkt tot de zakelijke realiteit van dat moment:

1. "Door de omstandigheden kan ik niet meer reizen": Dit is een directe verwijzing naar de anti-Joodse maatregelen. Voor Joden was het in 1942 nagenoeg onmogelijk geworden om te reizen; zij hadden reisverboden en hun bewegingsvrijheid werd steeds verder ingeperkt.
2. De Jodenmarkt: In 1941 hadden de nazi's verordend dat Joden alleen nog op speciaal aangewezen markten mochten staan en kopen. De markt in de "Jodenhoek" (rond het Waterlooplein) was een van de weinige plekken waar Joodse kooplui nog legaal hun brood konden verdienen.
3. Verschuiving naar "Stille kramer": Het feit dat hij niet langer als standwerker wil optreden maar kousen wil repareren, duidt op een poging tot overleven in een krimpende economie waar nieuwe goederen schaars waren en reparatiediensten (zoals het ophalen van ladders in kousen) essentieel werden.
4. Adressering: De Borssenburgstraat in de Rivierenbuurt was een straat waar veel Joodse Amsterdammers woonden. De toevoeging "bij Poons" duidt erop dat Goldstein mogelijk als onderhuurder bij de familie Poons inwoonde, een veelvoorkomende situatie in die tijd.

Deze brief is een getuigenis van een individu dat probeert binnen de verstikkende mazen van de bezettingswetgeving zijn zelfstandigheid en bron van inkomsten te behouden. J. Goldstein L. Frenkel Marktwezen