Voorkeurskaart voor de markt (legitimatiebewijs voor standplaats). [Gedrukte tekst in zwarte inkt, handgeschreven toevoegingen in zwarte/blauwe inkt, tenzij anders aangegeven]

MARKTWEZEN
AMSTERDAM

VOORKEURSKAART No. 204
INGEVOLGE ART. 8 VAN HET REGLEMENT OP DE MARKTEN

tot het bezetten van een plaats op de Alg. Dagmarkt [Handgeschreven:] Waterlooplein
[Doorgehaald:] ~~Weekmarkt~~

voor: Ph. de Hond
geboren: 23 - 1 - '09
of zijn/haar echtgenoot(e): G. Premselaar. 11/11 '10

AMSTERDAM, 4 - 2 - 1942.
De Directeur van het Marktwezen,
[Handtekening in rode inkt]

[Verticale tekst aan de rechterzijde:]
N.B. DEZE KAART IS STRIKT PERSOONLIJK.

[Kleine tekst linksonder:]
M.W. 48 - Stadsdrukkerij Amsterdam 24637-12-41-2000-1974 Dit document is een officiële 'voorkeurskaart', uitgegeven door de gemeentelijke dienst Marktwezen in Amsterdam. Een dergelijke kaart gaf de houder het recht op een vaste of geprefereerde standplaats op een specifieke markt, in dit geval de Algemene Dagmarkt op het Waterlooplein.

De kaart is uitgeschreven op naam van Ph. de Hond (Philippus de Hond, geboren 23 januari 1909) en vermeldt ook zijn echtgenote, G. Premselaar (Grada Premselaar, geboren 11 november 1910).

Opvallende details:
* Datering: De kaart is uitgegeven op 4 februari 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland.
* Locatie: Het Waterlooplein was van oudsher het hart van de Joodse marktbuurt in Amsterdam.
* Drukgegevens: De code '12-41' linksonder duidt erop dat dit type formulier in december 1941 is gedrukt door de Stadsdrukkerij. De historische context van dit document is zeer beladen. In februari 1942, de datum van uitgifte, waren de anti-Joodse maatregelen van de nazi-bezetter al ver gevorderd. Joodse Amsterdammers werden stelselmatig geïsoleerd van het openbare leven en hun economische bestaansmiddelen werden afgeknepen.

De namen op de kaart, De Hond en Premselaar, zijn veelvoorkomende namen binnen de Joods-Amsterdamse gemeenschap van die tijd. Gegevens uit oorlogsarchieven (zoals het Joods Monument) bevestigen dat Philippus de Hond en Grada Premselaar-Premselaar inderdaad een Joods echtpaar waren dat op de markt werkte.

Slechts enkele maanden na de uitgifte van deze kaart begonnen de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam. Het is wrang om te zien hoe de ambtelijke molen van het Marktwezen in februari 1942 nog 'gewoon' vergunningen en voorkeurskaarten verstrekte aan mensen wiens leven en werk kort daarna door de bezetter bruut zou worden beëindigd. Uit archieven blijkt dat zowel Philippus als Grada in 1942 in Auschwitz zijn vermoord. Dit document vormt daarmee een tastbaar en tragisch bewijsstuk van hun laatste maanden van 'normaal' leven in Amsterdam. G. Premselaar Marktwezen