Handgeschreven brief (mogelijk een briefkaart). 3 september 1942. B. Krammer-Jobel. Den Heer Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. A'dam 3-9-'42

n.i. Insp.

Den Heer Directeur
v/h Marktwezen
te Amsterdam.

m.H.

Naar aanleiding van het onderhoud
van hedenmiddag te Uwent, deel ik
U hierbij nog mede, dat niet alleen
m'n man in een werkkamp, is, doch
dat hij tevens moet likwideren.
Ik verzoek U dan ook beleefd, mij
tijdelijk te willen toestaan, dat ik
mijn plaats niet hoef te bezetten.

U bij voorbaat dankend, teeken ik
Hoogachtend.
B. Krammer - Jobel. De schrijfster, B. Krammer-Jobel, richt zich tot de directeur van de gemeentelijke dienst Marktwezen in Amsterdam. De kern van de brief is een verzoek om tijdelijke ontheffing van de plicht om haar marktplaats te bezetten.

De aangevoerde redenen zijn aangrijpend en typerend voor de periode:
1. Haar echtgenoot bevindt zich in een "werkkamp".
2. Er moet "gelikwideerd" worden (het beëindigen van bedrijfsactiviteiten).

Het taalgebruik is uiterst correct en formeel ("te Uwent", "teeken ik"), wat wijst op een poging om via de officiële weg clementie te verkrijgen bij een instantie die toentertijd streng toezag op de bezettingsgraad van marktplaatsen. Dit document stamt uit september 1942, een dieptepunt in de geschiedenis van de Jodenvervolging in Amsterdam. In deze periode werden veel Joodse mannen opgeroepen voor de zogenaamde "Joodse werkkampen" in Nederland (zoals kamp Westerbork in zijn beginfase of de diverse kampen in Noord- en Oost-Nederland), die vaak als voorportaal dienden voor deportatie naar de vernietigingskampen in het oosten.

De term "likwideren" verwijst naar de gedwongen opheffing van Joodse ondernemingen en winkels onder bevel van de Duitse bezetter. Joodse marktkooplieden mochten hun beroep vaak niet meer uitoefenen of werden gedwongen hun standplaats op te geven. De afzender van deze brief probeert waarschijnlijk de administratieve gevolgen van deze tragedie te regelen bij de Dienst Marktwezen, die destijds onder grote druk stond van de bezetter om Joodse handelaren uit het straatbeeld te verwijderen. De brief vormt een direct bewijs van de bureaucratische realiteit waar burgers mee te maken kregen terwijl hun leven door de bezetter werd verwoest. B. Krammer H. Marktwezen