Medische verklaring / Bewijs van opname. 5 augustus 1942. Dr. S. Kroonenberg, Geneesheer-Directeur. [Briefhoofd]
NEDERLANDSCH-ISRAËLIETISCH ZIEKENHUIS
TE AMSTERDAM
TELEFOON 53810 - 50588 - 50589

AMSTERDAM-C., den 5.8.1942
N. KEIZERSGRACHT 110

Ve-
Verzoeke bij de beantwoording den datum van dezen
brief aan te halen.

[Getypte tekst in Duits]
Unterzeichneter, Dr. S. Kroonenberg,
Geneesheer-Directeur des obengenannten
Krankenhauses erklaert hiermit, dass
Henriette Mok geb. Levée
geboren den 9. Juni 1883
wohnhaft in Amsterdam, Pretoriusstraat
16 III
in diesem Krankenhause seit dem 25. pto.
verpflegt wird wegen
Eczema

[Handgeschreven toevoegingen in Nederlands]
d.v.p. vrijstellen van
betaling marktgeld
Waterlooplein t/a 9 8/42
3/8 - 8/8
(Hiervan is reeds gebruik gemaakt)

[Onderaan links]
f 0.60 Leges [onduidelijk, mogelijk 'voldaan']
30/6 5/7

[Ondertekening]
Geneesheer-Directeur
[Handtekening: S. Kroonenberg] * Doel van het document: De verklaring dient als officieel bewijs dat Henriette Mok-Levée is opgenomen in het ziekenhuis vanwege eczeem. De handgeschreven aantekeningen maken duidelijk dat dit bewijs werd gebruikt om een vrijstelling aan te vragen voor het betalen van 'marktgeld' op de markt van het Waterlooplein.
* Taalgebruik: Het briefhoofd is in het Nederlands, maar de eigenlijke verklaring is in het Duits opgesteld. Dit was tijdens de bezettingsjaren gebruikelijk (en vaak verplicht) voor correspondentie met of bewijslast richting officiële instanties die onder Duits toezicht stonden.
* Administratieve details:
* 25. pto.: Dit staat waarschijnlijk voor proximo of passato (de 25e van de voorgaande maand, juli).
* Waterlooplein: De markt op het Waterlooplein bevond zich in het hart van de Jodenbuurt. Dat mevrouw Mok-Levée daar marktgeld verschuldigd was, wijst op een economische activiteit aldaar.
* Leges: Er is een bedrag van 0,60 gulden aan leges (administratiekosten) genoteerd.
* Personen: Dr. Samuel Kroonenberg was de geneesheer-directeur van het NIZ. Hij bleef op zijn post tot de uiteindelijke ontruiming van het ziekenhuis in 1943. * Tijdsgewricht: Augustus 1942 was een dieptepunt in de geschiedenis van Joods Amsterdam. De grootschalige deportaties vanuit de Hollandsche Schouwburg waren net begonnen (vanaf 15 juli 1942). Joodse burgers werden steeds verder geïsoleerd en hun bewegingsvrijheid en economische bestaansmiddelen werden systematisch afgebroken.
* Het Nederlandsch-Israëlietisch Ziekenhuis: In deze periode was dit de enige plek waar Joodse patiënten nog behandeld mochten worden. Het fungeerde ook als een relatieve, tijdelijke veilige haven ('Sperre'), hoewel de bezetter uiteindelijk ook de zieken niet ontzag.
* Lot van de betrokkene: Uit archieven (zoals het Joods Monument) blijkt dat Henriette Mok-Levée de oorlog niet heeft overleefd. Zij werd op 12 oktober 1942, slechts twee maanden na de datum van dit document, in Auschwitz vermoord. Dit document illustreert de wrange realiteit van het dagelijks leven in 1942: terwijl de genocide in volle gang was, hielden burgers en instanties zich noodgedwongen nog bezig met bureaucratische zaken zoals vrijstelling van marktgeld wegens ziekte. S. Kroonenberg