Brief/Advies (doorslag van een getypt document). 7 januari 1942. Waarschijnlijk de Directie van de Centrale Markt of een gerelateerde gemeentelijke dienst (kenmerk VD/HG). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam. [Handgeschreven rechtsboven:]
W. Brouwer
W. Siburg [?]

[Middenboven:]
VD/HG.
[Handgeschreven:] Verzonden 7/1

[Linksboven:]
37/2/3 M.
n 2

Adres J.J.Griffioen.

[Rechtsmidden:]
7 Januari 1942.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d. 30 December jl. om spoedig advies ontvangen stukken No.1189 L.M. 1941 heb ik de eer U het volgende te berichten.

Zooals U bekend is, hebben de grossiers der Centrale Markt die meer speciaal met stapelproducten handelen en welke in combinatie met de Gemeente gecontracteerd hebben voor den opslag en verkoop van een wintervoorraad van stapelproducten zich voor den gecentraliseerden verkoop van deze artikelen vereenigd in een Vennootschap onder firma (de betreffende overeenkomst deed ik U als bijlage toekomen bij mijn brief d.d. 5 Januari 1941 No.37/2/1 M. inzake het door de Gemeente met de grossierscombinatie gesloten contract betreffende den winteropslag van enkele stapelproducten).

Waar voor den winteropslag (zoonede voor de verversching daarvan) groote partijen goederen tegelijk moeten worden aangevoerd, waarvan koop langs den gebruikelijken weg, dat wil zeggen via de veilingen, bezwaren zou opleveren, is door den Regeeringscommissaris voor Groenten en Fruit, den heer Valstar, het Bureau voor Groenten- en Fruitvoorziening aangewezen voor aankoop en levering der producten welke vanwege de gemeenten al of niet door bemiddeling van grossiers of grossierscombinaties worden opgeslagen. Daarnaast is echter de normale handel via de veilingen blijven bestaan. Dit was alleen reeds daarom noodig wijl de opslag van wintergroenten vanwege de gemeenten geheel facultatief is. Verder zijn er behalve voor de vorming en in standhouding van wintervoorraden, groenten noodig voor de loopende voorziening der bevolking. Elke grossier kan op de veilingen in het land ook de bewuste artikelen koopen voor zoover hij – indien noodig – over "punten" beschikt.

Op de Centrale Markt zijn ± 200 grossiers in aardappelen, groenten en fruit gevestigd, waaronder een groot aantal, dat zich heeft gespecialiseerd in den handel in een bepaalde soort van artikelen bijvoorbeeld in aardappelen, of uitsluitend in fruit. Het bestuur van de hierbovengenoemde Deze brief dient als advies aan de Amsterdamse Wethouder voor Levensmiddelen over de organisatie van de groothandel in groenten en fruit tijdens de winter van 1941-1942. De kernpunten zijn:

1. Centralisatie van Wintervoorraden: Om de voedselvoorziening in de winter te garanderen, heeft de gemeente contracten gesloten met een collectief van grossiers (verenigd in een V.O.F.) voor de opslag van stapelproducten (houdbare producten zoals aardappelen en uien).
2. Omzeiling van de Veilingen: Voor deze grootschalige gemeentelijke opslag wordt niet via de reguliere veilingen ingekocht, omdat dit de markt te veel zou verstoren. In plaats daarvan regelt het centrale "Bureau voor Groenten- en Fruitvoorziening" de inkoop en levering.
3. Duale Markt: Naast de gecentraliseerde opslag blijft de reguliere handel via veilingen bestaan voor de dagelijkse behoeften van de bevolking, mits de grossiers over de nodige distributiebescheiden ("punten" of bonnen) beschikken.

4. Structuur van de Markt: Er wordt opgemerkt dat er circa 200 grossiers op de Centrale Markt actief zijn, vaak met een sterke specialisatie. Het document dateert van januari 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De voedselvoorziening was in deze periode een kritieke en uiterst complexe taak voor de gemeentelijke overheid.

5. Schaarste en Rationering: Door de oorlogsomstandigheden en de export naar Duitsland ontstonden grote tekorten. Het systeem van "punten" waarnaar verwezen wordt, duidt op de strenge distributie en prijsbeheersing.

6. Systeem-Valstar: De genoemde heer Valstar (Aris Valstar) was de regeringscommissaris die het zogenaamde 'Systeem-Valstar' opzette: een verregaande centralisatie van de Nederlandse tuinbouwsector om de distributie onder controle te houden.
7. De Centrale Markt: De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam was het zenuwcentrum voor de voedseldistributie in de stad. De samenwerking tussen de gemeente en private grossiers was essentieel om hongersnood in de wintermaanden te voorkomen. W. Brouwer W. Siburg