Archief 745
Inventaris 745-379
Pagina 102
Jaar 1942
Stadsarchief

Afschrift van een officiële vergunning (gemeentebesluit).

Van: De Burgemeester van Amsterdam (destijds Edward Voûte). Aan: Johan Jacob de Graaff (geboren 19 november 1911), wonende De Wittenstraat 75 I, Amsterdam.

Origineel

Afschrift van een officiële vergunning (gemeentebesluit). De Burgemeester van Amsterdam (destijds Edward Voûte). Johan Jacob de Graaff (geboren 19 november 1911), wonende De Wittenstraat 75 I, Amsterdam. Let op: De onderstaande tekst volgt de originele spelling, interpunctie en opmaak van het document.


(Handgeschreven, linksboven:) Uitgereikt 20 April 1942
(Stempel:) № 39/26/2 M. 1942 21/4
(Handgeschreven, rechtsboven:) Hr. Müller

Afschrift.
No. 5/31 L.M. 1942.

De Burgemeester van Amsterdam,
Gezien een adres van Johan Jacob de Graaff geboren 19 November 1911 wonende De Wittenstraat 75 I, waarbij vergunning wordt verzocht tot het innemen eener standplaats met een handkar ten verkoop van alcoholvrije dranken, koek, gebak en consumptieijs op den openbaren weg;
Geeft adressant te kennen, dat hem, tot wederopzeggens toe, wordt toegestaan een standplaats in te nemen met een handkar ten verkoop van alcoholvrije dranken, koek, gebak en consumptieijs, op den openbaren weg,:
1e het verhoogde middengedeelte van het Eerste Marnixplantsoen, op het onbestrate gedeelte achter het voetpad, tegenover perceel Marnixstraat 117;
2e naast bovenomschreven plaats tegenover no. 115, om van eerstgenoemde plaats van Zondags tot Vrijdags en van laatstgenoemde des Zaterdags gebruik te maken en wel gedurende de maanden April tot en met September voor den verkoop van consumptieijs en gedurende de overige maanden voor den verkoop van alcoholvrije dranken, koek en gebak, dagelijks, aanvangende te 10 uur v.m. gebruik te maken gedurende de tijden, waarop het venten met genoemde artikelen, volgens de Verordening op de Winkelsluiting, is toegestaan alsmede achter en aan beide zijkanten van de kar een zeil te hebben
en voorts onder de volgende voorwaarden:
a. het verschuldigde standplaatsgeld moet bij vooruitbetaling worden voldaan;
b. de vergunninghouder mag alleen persoonlijk van deze vergunning gebruik maken en zich bij den verkoop niet doen bijstaan;
c. boven de kar mag zich niets anders bevinden dan een zeil of een andere bedekking van een afmeting niet grooter dan de oppervlakte van de kar, welke bedekking alleen aan de kar en niet, op welke wijze ook, aan de straat of anderszins mag worden vastgemaakt;
d. aan de kar mag zich geen omheining bevinden, hetzij van zeildoek, hetzij van getimmerte, zoodat het uitzicht boven, onder en langs de kar naar alle zijden vrij blijve;
e. onder de kar of in de onmiddellijke nabijheid daarvan, mogen zich geen voorwerpen bevinden van welken aard ook;
f. als brandstof voor de met vloeibare brandstof gevulde lampen mag geen benzine worden gebruikt, terwijl de naaldafsluiter, welke zich bevindt in de brandstofleiding tusschen het brandstofreservoir en de lichtbron, van een aanslag voor den open stand moet zijn voorzien;
g. de straat onder en in de nabijheid van de kar moet rein blijven;
h. de bereiding, verpakking, bewaring, behandeling en het vervoer mag uitsluitend geschieden op zindelijke wijze en zoodanig, dat verontreiniging voldoende wordt voorkomen.
Hiertoe moeten voor het gebruik ter plaatse onmiddellijk gereed zijnde eetwaren worden bewaard, hetzij in gesloten vaatwerk, hetzij in met glas bedekte bakken of kisten;
i. het ijs mag niet worden afgeleverd in glazen voorwerpen of in een verpakking welke na het gebruik weder moet worden teruggegeven;

C.S. Stadhuis
A'dam, 4-'42. Dit document is een typisch voorbeeld van een gemeentelijke administratieve afhandeling tijdens de bezettingsjaren. Enkele opvallende punten:

  • Locatie: De vergunning betreft het Eerste Marnixplantsoen, nabij de Marnixstraat. Dit is een drukke locatie aan de rand van de Jordaan, strategisch gekozen voor de verkoop aan voorbijgangers.
  • Strikte Voorschriften: De vergunning is uiterst gedetailleerd. Er zijn regels voor de exacte positie per weekdag (om de zaterdagmarkt of andere verkeersstromen niet te hinderen), de afmetingen van de overkapping, en zelfs de brandveiligheid van de lampen (geen benzine, verplichte naaldafsluiters).
  • Hygiëne en Verpakking: Artikel 'i' is interessant vanuit historisch-hygiënisch oogpunt: consumptie-ijs mag niet worden geserveerd in glazen of verpakkingen die moeten worden geretourneerd. Dit wijst op een verbod op hergebruik van vaatwerk aan de kraam, waarschijnlijk om de verspreiding van ziekten te voorkomen, of omdat er ter plaatse geen afwasfaciliteiten waren.
  • Persoonlijke Gebondenheid: De vergunning is strikt persoonlijk (artikel 'b'). De heer De Graaff mocht zich niet laten helpen, wat duidt op een beleid om kleinschalige zelfstandigheid te bevorderen en tegelijkertijd de controle op wie er op straat stond strak te houden. Het document dateert uit april 1942, een periode waarin Nederland bijna twee jaar bezet was door nazi-Duitsland.

  • Bestuur: De burgemeester van Amsterdam was op dat moment Edward Voûte, een pro-Duitse burgemeester die door de bezetter was aangesteld. Hoewel de vergunning een reguliere civiele zaak lijkt, vond alle administratie plaats onder toezicht van de bezettingsautoriteiten.

  • Economie in oorlogstijd: Het verkopen van versnaperingen zoals koek en ijs was in 1942 al lastig vanwege de toenemende schaarste en rantsoenering van ingrediënten zoals suiker, vet en melk. Veel straatverkopers probeerden op deze wijze in hun levensonderhoud te voorzien nu regulier werk schaarser werd of de arbeidsinzet (Arbeitseinsatz) dreigde.
  • Bureaucratie: De precisie van de vergunning toont aan dat het gemeentelijk apparaat, ondanks de oorlog, op volle toeren bleef draaien en de openbare ruimte tot in de kleinste details bleef reguleren. De code "M. 1942" en de referentienummers zijn kenmerkend voor de systematische archivering van de gemeente Amsterdam.

Samenvatting

Dit document is een typisch voorbeeld van een gemeentelijke administratieve afhandeling tijdens de bezettingsjaren. Enkele opvallende punten:

  • Locatie: De vergunning betreft het Eerste Marnixplantsoen, nabij de Marnixstraat. Dit is een drukke locatie aan de rand van de Jordaan, strategisch gekozen voor de verkoop aan voorbijgangers.
  • Strikte Voorschriften: De vergunning is uiterst gedetailleerd. Er zijn regels voor de exacte positie per weekdag (om de zaterdagmarkt of andere verkeersstromen niet te hinderen), de afmetingen van de overkapping, en zelfs de brandveiligheid van de lampen (geen benzine, verplichte naaldafsluiters).
  • Hygiëne en Verpakking: Artikel 'i' is interessant vanuit historisch-hygiënisch oogpunt: consumptie-ijs mag niet worden geserveerd in glazen of verpakkingen die moeten worden geretourneerd. Dit wijst op een verbod op hergebruik van vaatwerk aan de kraam, waarschijnlijk om de verspreiding van ziekten te voorkomen, of omdat er ter plaatse geen afwasfaciliteiten waren.
  • Persoonlijke Gebondenheid: De vergunning is strikt persoonlijk (artikel 'b'). De heer De Graaff mocht zich niet laten helpen, wat duidt op een beleid om kleinschalige zelfstandigheid te bevorderen en tegelijkertijd de controle op wie er op straat stond strak te houden.

Historische Context

Het document dateert uit april 1942, een periode waarin Nederland bijna twee jaar bezet was door nazi-Duitsland.

  1. Bestuur: De burgemeester van Amsterdam was op dat moment Edward Voûte, een pro-Duitse burgemeester die door de bezetter was aangesteld. Hoewel de vergunning een reguliere civiele zaak lijkt, vond alle administratie plaats onder toezicht van de bezettingsautoriteiten.
  2. Economie in oorlogstijd: Het verkopen van versnaperingen zoals koek en ijs was in 1942 al lastig vanwege de toenemende schaarste en rantsoenering van ingrediënten zoals suiker, vet en melk. Veel straatverkopers probeerden op deze wijze in hun levensonderhoud te voorzien nu regulier werk schaarser werd of de arbeidsinzet (Arbeitseinsatz) dreigde.
  3. Bureaucratie: De precisie van de vergunning toont aan dat het gemeentelijk apparaat, ondanks de oorlog, op volle toeren bleef draaien en de openbare ruimte tot in de kleinste details bleef reguleren. De code "M. 1942" en de referentienummers zijn kenmerkend voor de systematische archivering van de gemeente Amsterdam.

Locaties

De vergunning betreft het Eerste Marnixplantsoen nabij de Marnixstraat. Dit is een drukke locatie aan de rand van de Jordaan strategisch gekozen voor de verkoop aan voorbijgangers.

Kooplieden in dit dossier 23

A.S. Kroon Uilenburg 5/71 '41
A.S. Kroon Uilenburg 5/71 '41
C.L.J. Berkhout Uilenburg 764 '39
C.L.J. Berkhout Uilenburg 764 '39
D. Espinoza Uilenburg 764 '39
D. Espinoza Uilenburg 764 '39
D. Poortvliet Uilenburg 764 '39
D. Poortvliet Uilenburg 764 '39
G. J. Roseboom Uilenburg 764 '39
K. Rozeboom Uilenburg 764 '39
G. Zwaaf-Pront. Uilenburg 764 '39
H. Dijkstra Uilenburg 764 '39
H. Dijkstra Uilenburg 764 '39
R. Hooft Uilenburg van de vier grootouders van zijn echtgenoote zijn meer dan twee van Joodschen bloede.
H. Wiersma Uilenburg 764 '39
H. Wiersma Uilenburg 764 '39
J. Zwaaf-Front Uilenburg 764 '39
L. Brandse Uilenburg 764 '39
L. Brandse Uilenburg 764 '39
Mozes Aronson Uilenburg 607 '40
Mozes Aronson Uilenburg 607 '40
A. Koedyk Uilenburg 5/172 '41
A. Koedyk Uilenburg 5/172 '41

Gerelateerde Documenten 6