Ambtelijke brief / Correspondentiekopie. 3 Juli 1942 (met handgeschreven aantekening: Muiden 7/7 - 42). Onbekend (mogelijk een diensthoofd of inspecteur van de vismarkt). [Linksboven]
VD/HG.
46A/4/45 M.
n diverse

Vischverdeeling.

[Rechtsboven]
[Handgeschreven:] ten hande van [?]
[Handgeschreven:] Muiden 7/7 - 42
3 Juli 1942.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van de met Uw kantbrieven d.d. 20 en 26 Juni jl. om advies ontvangen stukken No.259 L.M.1942 heb ik de eer U het navolgende te berichten.

De verdeellijsten voor zoetwatervisch en garnalen zijn (onder leiding van mijn dienst) samengesteld door de door de Nederlandsche Visscherijcentrale ingestelde Verdeelingscommissie, waarbij als maatstaf heeft gegolden, dat men in de basisjaren 1939/1940 kleinhandelaar in visch moest zijn geweest. De straathandelaren beschikken niet over een behoorlijke boekhouding, zoodat vrijwel geen van hen kon aantoonen, welke omzetten men in de basisjaren had gehad. De leden der Verdeelingscommissie, hoewel deskundigen op het gebied van visch en van den vischhandel, hebben dus uitsluitend op het geheugen moeten werken, waarbij vanzelfsprekend wel onjuistheden kunnen zijn ingeslopen.

Van de door adressant genoemde personen staat echter in het algemeen wel vast, dat zij in de basisjaren 1939/1940 vischhandel hebben gedreven, hoewel mogelijk niet over dit geheele tijdvak. Bovendien is door de Nederlandsche Visscherijcentrale nimmer als maatstaf aangenomen, dat men in die jaren uitsluitend het beroep van vischhandelaar moest hebben uitgeoefend. Voor de houders van ventvergunningen bestond bijvoorbeeld de mogelijkheid om per 3 maanden van artikel te veranderen, zoodat men bijvoorbeeld 3 maanden met fruit en 3 maanden met visch kon handelen. Er staan dus inderdaad een aantal personen op de verdeellijsten, die ook in het bezit zijn van een toegangskaart voor de Centrale Markt, of die in genoemde jaren gedurende een bepaald tijdvak een ander beroep hebben uitgeoefend. Ik wijs hierbij onder andere op de visch- en fruitzaken, die sedert jaren zoowel visch als fruit hebben verhandeld; deze zaken staan op de verdeellijsten voor gerookte aal, doch hebben tevens toegang tot de Centrale Markt voor het koopen van fruit. Adressant heeft verder ook niet gewezen op de zoogenaamde Huizer-beurtjes, die sedert jaren in kaas, eieren en visch handelen en dit thans nog doen. * Kernproblematiek: Het document behandelt klachten over de samenstelling van verdeellijsten voor vis tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het probleem is de bewijsvoering voor het recht op handel.
* Methodiek: De commissie hanteerde 1939/1940 als basisjaren. Omdat straathandelaren vaak geen boekhouding voerden, moest de commissie vertrouwen op het collectieve geheugen van deskundigen, wat tot fouten kon leiden.
* Flexibiliteit van handel: De brief verdedigt het feit dat sommige handelaren ook in andere producten (zoals fruit) handelen. Dit was destijds legaal via ventvergunningen die per kwartaal konden wisselen.
* Specifieke groepen: Er wordt verwezen naar "Huizer-beurtjes", een specifieke groep handelaren (waarschijnlijk uit Huizen) die traditioneel in diverse verswaren handelden. Dit document stamt uit juli 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de schaarste aan voedsel groot en was de distributie (rationering) strikt gereguleerd door centrale instanties zoals de Nederlandsche Visscherijcentrale.

De wethouder voor Levensmiddelen in Amsterdam (waar "Alhier" naar verwijst) was in deze periode verantwoordelijk voor de eerlijke verdeling van de schaarse goederen in de stad. De brief toont de bureaucratische strijd aan om informele economieën (zoals straathandel en seizoensgebonden handel) te vatten in de starre regels van het distributiestelsel. Het feit dat men moest teruggrijpen op "geheugen" bij gebrek aan administratie, illustreert de overgang van de vrije vooroorlogse handel naar de streng gecontroleerde oorlogseconomie.