3 juli 1942 Onbekend (waarschijnlijk een afdelingshoofd binnen de gemeentelijke administratie; ondertekening ontbreekt op dit blad). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier. VD/HG. Extra

46A/4/45 M.
n diverse 3 Juli 1942.

Vischverdeeling.

                                      den Heer Wethouder
                                      voor de Levensmiddelen,
                                      A l h i e r .

        Onder terugzending van de met Uw kantbrieven d.d. 20 en 26 Juni jl. om advies ontvangen stukken No.259 L.M.1942 heb ik de eer U het navolgende te berichten.
        De verdeellijsten voor zoetwatervisch en garnalen zijn (onder leiding van mijn dienst) samengesteld door de door de Nederlandsche Visscherijcentrale ingestelde Verdeelingscommissie, waarbij als maatstaf heeft gegolden, dat men in de basisjaren 1939/1940 kleinhandelaar in visch moest zijn geweest. De straathandelaren beschikken niet over een behoorlijke boekhouding, zoodat vrijwel geen van hen kon aantoonen, welke omzetten men in de basisjaren had gehad. De leden der Verdeelingscommissie, hoewel deskundigen op het gebied van visch en van den vischhandel, hebben dus uitsluitend op het geheugen moeten werken, waarbij vanzelfsprekend wel onjuistheden kunnen zijn ingeslopen.
        Van de door adressant genoemde personen staat echter in het algemeen wel vast, dat zij in de basisjaren 1939/1940 vischhandel hebben gedreven, hoewel mogelijk niet over dit geheele tijdvak. Bovendien is door de Nederlandsche Visscherijcentrale nimmer als maatstaf aangenomen, dat men in die jaren uitsluitend het beroep van vischhandelaar moest hebben uitgeoefend. Voor de houders van ventvergunningen bestond bijvoorbeeld de mogelijkheid om per 3 maanden van artikel te veranderen, zoodat men bijvoorbeeld 3 maanden met fruit en 3 maanden met visch kon handelen. Er staan dus inderdaad een aantal personen op de verdeellijsten, die ook in het bezit zijn van een toegangskaart voor de Centrale Markt, of die in genoemde jaren gedurende een bepaald tijdvak een ander beroep hebben uitgeoefend. Ik wijs hierbij onder andere op de visch- en fruitzaken, die sedert jaren zoowel visch als fruit hebben verhandeld; deze zaken staan op de verdeellijsten voor gerookte aal, doch hebben tevens toegang tot de Centrale Markt voor het koopen van fruit. Adressant heeft verder ook niet gewezen op de zoogenaamde Huizer-boertjes, die sedert jaren in kaas, eieren en visch handelen en dit thans nog doen. Dit ambtelijke schrijven vormt een reactie op klachten over de samenstelling van de verdeellijsten voor de distributie van vis tijdens de bezettingsjaren. De kern van het probleem ligt in de bewijsvoering: omdat veel straathandelaren geen administratie bijhielden, moest de Verdeelingscommissie zich baseren op de persoonlijke herinneringen van experts.

De schrijver verdedigt de aanwezigheid van bepaalde handelaren op de lijst door te wijzen op de realiteit van de kleine middenstand: veel handelaren combineerden de verkoop van vis met andere producten (zoals fruit of kaas) of wisselden per seizoen van koopwaar. De bewering dat iemand geen 'echte' visboer zou zijn omdat hij ook op de Centrale Markt voor fruit kwam, wordt door de schrijver weerlegd als zijnde onbekend met de gangbare handelspraktijk van die tijd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de voedselvoorziening in Nederland onderworpen aan een streng distributiesysteem onder toezicht van de bezetter en de Nederlandse departementen. De Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) was het orgaan dat de vangst en distributie reguleerde.

Het jaar 1942 was een periode van toenemende schaarste. Toewijzing op een 'verdeellijst' was voor handelaren letterlijk van levensbelang om hun nering voort te kunnen zetten. De referentie naar de "Centrale Markt" en de "Huizer-boertjes" (handelaren uit Huizen die vanouds vis en melkproducten in de omliggende steden uitventten) plaatst dit document zeer waarschijnlijk in de context van de gemeente Amsterdam.