Ambtelijke notitie / memo. Amsterdam, 28 augustus 1942. [Marginale notitie linksboven:]
Levering speciaal aan groote fabrieken

[Hoofdtekst:]
A’dam, 28/8 '42
Weth. L.M.

Hiermede breng ik te Uwer kennis, dat mij is gebleken, dat groote partijen gerookte aal te Amsterdam worden aangevoerd, bestemd (het personeel) voor groote fabrieken en bedrijven.
Bij een terzake ingesteld onderzoek bij de N.V.C. bleek, dat in opdracht van den Rijkscommissaris aan groote bedrijven in den lande per personeelslid 1 pond gerookte aal moet worden verstrekt.
Deze gerookte visch moet door grossiers (rookers) worden geleverd en gaat volgens de N.V.C., niet af van het gedeelte, dat voor de bevolking van A’dam is bestemd.
Op de lijst van levering (welke ik een dezer dagen uit Den Haag zal ontvangen) komen o.a. voor
Fokker voor ± 6000 man
en G.E.B. 2959 man * Inhoud: Het document rapporteert over een speciale voedsellevering buiten het reguliere distributiesysteem om. In opdracht van de Rijkscommissaris (Seyss-Inquart) krijgen werknemers van vitale bedrijven 500 gram gerookte paling.
* Sleutelbegrippen:
* N.V.C.: Waarschijnlijk de Nederlandse Voedselvoorziening Centrale of een gerelateerd orgaan dat de distributie controleerde.
* Rijkscommissaris: Het hoogste civiele gezag in bezet Nederland.
* Fokker & G.E.B.: De vliegtuigfabriek Fokker (belangrijk voor de Duitse oorlogsindustrie) en het Gemeente-Energiebedrijf waren cruciaal voor de infrastructuur en oorlogsvoering.
* Kernpunt: De ambtenaar stelt de wethouder gerust: deze extra rantsoenen voor arbeiders gaan "niet af" van de reguliere rantsoenen voor de Amsterdamse burgerbevolking. Dit was een belangrijk punt van zorg in een tijd van toenemende schaarste. Tijdens de bezetting werd voedsel gerantsoeneerd. De Duitse autoriteiten hanteerden echter een systeem van extra toewijzingen voor 'Schwerarbeiter' (zware beroepen) en personeel van bedrijven die essentieel waren voor de Duitse oorlogseconomie. Door extra eiwitrijk voedsel zoals paling aan te bieden, probeerde men de productiviteit hoog te houden en onvrede onder de arbeiders te beperken. Fokker werkte in deze periode vrijwel uitsluitend voor de Luftwaffe, wat de prioriteitsstatus verklaart. Het document illustreert hoe de bezetter direct ingreep in de Nederlandse voedselvoorraden voor eigen strategische doeleinden.