Archief 745
Inventaris 745-380
Pagina 195
Dossier 2C
Jaar 1942
Stadsarchief

Doorslag van een getypte brief (met handgeschreven kanttekeningen).

5 oktober 1942. Van: Waarschijnlijk een secretaris of afdelingshoofd van de Voedselvoorziening (gezien de initialen VW/HR).

Origineel

Doorslag van een getypte brief (met handgeschreven kanttekeningen). 5 oktober 1942. Waarschijnlijk een secretaris of afdelingshoofd van de Voedselvoorziening (gezien de initialen VW/HR). [Handgeschreven linksboven:]
eg

[Handgeschreven schuin linksboven:]
bij Th v Meurs
laten brengen
thuis.
[gevolgd door een paraaf/teken]

[Handgeschreven rechtsboven:]
distr Inns [onderstreept]

[Typescript:]
VW/HR.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r . [onderstreept]

484/4/74 H. 5 October 1942.

Vischverdeelregeling.
Combinatie verkoop van
groenten en visch.

Eenigen tijd geleden heeft U besloten, dat vischventers, die in de verdeelregeling voor visch wenschten opgenomen te worden, zouden hebben te kiezen tusschen uitsluitend in visch te handelen of anders niet in de verdeelregeling te kunnen worden opgenomen.

Er doet zich thans een geval voor, waarbij een winkelier, met name de firma Glazer, Vijzelgracht die sedert jaren daar ter plaatse een flinke zaak in groenten en fruit drijft, sedert eenige jaren aan dezelfde gracht, doch op een andere plaats, een geheel op zichzelf staanden vischhandel in gerookte visch heeft.

In de Verdeelingscommissie is de vraag behandeld of, gelet op het bovengenoemd besluit, aan genoemde firma een toewijzing aan gerookte visch mag worden gegeven, nu deze vischsoorten ook in de verdeelingsregeling zijn opgenomen.

Bedoelde commissie is niet tot een besluit kunnen komen. Er waren 3 leden voor inwilliging van het verzoek; 3 tegen en 3 blanco.

Het wil ons voorkomen, dat de gestelde vraag niet ingewikkelder gemaakt moet worden, dan zij is. Het is buiten kijf, dat hier twee onafhankelijk van elkaar bestaande zaken bestaan, zij het, dat zij in handen zijn van één firma. Het zal, naar wij aannemen, niet in den... [tekst breekt hier af] Deze brief legt een bureauclatisch dilemma voor aan de wethouder tijdens de bezettingsjaren. Het kernprobleem is de strikte scheiding van handelstypes binnen de distributieregeling.

  • De regel: Om vis te mogen verkopen via het officiële distributiesysteem, mocht een handelaar voorheen alleen in vis handelen. Dit was bedoeld om de controle op de voedselstromen te vergemakkelijken en nevenhandel (en mogelijk zwarte handel) te voorkomen.
  • De casus: Firma Glazer exploiteert twee fysiek gescheiden winkels aan de Vijzelgracht: één voor groenten/fruit en één voor gerookte vis.
  • Het conflict: Omdat gerookte vis nu ook onder de distributie (bonnenstelsel) valt, moet er een officiële toewijzing komen. De commissie is echter hopeloos verdeeld (3 stemmen voor, 3 tegen, 3 blanco) over de vraag of de "vis-alleen" regel geldt per firma of per fysieke winkel.
  • Het advies: De opsteller van de brief neigt naar een praktische oplossing: aangezien het twee afzonderlijke zaken zijn, ook al hebben ze dezelfde eigenaar, zou de toewijzing verleend moeten worden. Het document dateert uit oktober 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Dit was een periode van toenemende schaarste waarbij vrijwel alle levensmiddelen "op de bon" gingen. De overheid (onder toezicht van de bezetter) probeerde de totale controle te behouden over de distributie van voedsel via de 'Verdeelorganisatie'.

De Vijzelgracht in Amsterdam was (en is) een belangrijke handelsstraat. De vermelding van de Verdeelingscommissie laat zien hoe diep de bureaucratie in de kleinhandel ingreep; zelfs het feit dat één ondernemer twee verschillende soorten speciaalzaken in dezelfde straat had, leidde tot hoogoplopende discussies in commissies en moest uiteindelijk op het bureau van de wethouder worden beslist. De handgeschreven notitie "bij Th v Meurs laten brengen thuis" suggereert dat dit dossier buiten de reguliere kantooruren of via een informele route verder behandeld moest worden.

Samenvatting

Deze brief legt een bureauclatisch dilemma voor aan de wethouder tijdens de bezettingsjaren. Het kernprobleem is de strikte scheiding van handelstypes binnen de distributieregeling.

  • De regel: Om vis te mogen verkopen via het officiële distributiesysteem, mocht een handelaar voorheen alleen in vis handelen. Dit was bedoeld om de controle op de voedselstromen te vergemakkelijken en nevenhandel (en mogelijk zwarte handel) te voorkomen.
  • De casus: Firma Glazer exploiteert twee fysiek gescheiden winkels aan de Vijzelgracht: één voor groenten/fruit en één voor gerookte vis.
  • Het conflict: Omdat gerookte vis nu ook onder de distributie (bonnenstelsel) valt, moet er een officiële toewijzing komen. De commissie is echter hopeloos verdeeld (3 stemmen voor, 3 tegen, 3 blanco) over de vraag of de "vis-alleen" regel geldt per firma of per fysieke winkel.
  • Het advies: De opsteller van de brief neigt naar een praktische oplossing: aangezien het twee afzonderlijke zaken zijn, ook al hebben ze dezelfde eigenaar, zou de toewijzing verleend moeten worden.

Historische Context

Het document dateert uit oktober 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Dit was een periode van toenemende schaarste waarbij vrijwel alle levensmiddelen "op de bon" gingen. De overheid (onder toezicht van de bezetter) probeerde de totale controle te behouden over de distributie van voedsel via de 'Verdeelorganisatie'.

De Vijzelgracht in Amsterdam was (en is) een belangrijke handelsstraat. De vermelding van de Verdeelingscommissie laat zien hoe diep de bureaucratie in de kleinhandel ingreep; zelfs het feit dat één ondernemer twee verschillende soorten speciaalzaken in dezelfde straat had, leidde tot hoogoplopende discussies in commissies en moest uiteindelijk op het bureau van de wethouder worden beslist. De handgeschreven notitie "bij Th v Meurs laten brengen thuis" suggereert dat dit dossier buiten de reguliere kantooruren of via een informele route verder behandeld moest worden.

Kooplieden in dit dossier 100

A. Brandt Waterlooplein kooper (winkelier)
A. Brandt Waterlooplein kooper (winkelier)
A.Th.Waalberg, Kinkerstr. 60/62 Waterlooplein kooper winkelier
A.Th.Waalberg, Kinkerstr.60/62 Waterlooplein kooper winkelier
B. Soort Waterlooplein ongeknipt
B. Soort Waterlooplein ƒ 0,11 p.kg
B extra Waterlooplein ƒ 0,15 p.kg
Weduwe Roemer Waterlooplein kooper (winkelier)
Weduwe Roemer Waterlooplein kooper (winkelier)
Brasem (blei), meun, sneep en winde boven ½ kg Barbeel en kroeskarper Waterlooplein 0,41
dhr. Dinkgreve (voorzitter) Waterlooplein 0,30
C.Mooijer & Zonen
E.J.F. Weise Waterlooplein kooper winkelier
E.J.F. Weise Waterlooplein kooper winkelier
E. Schalm Waterlooplein kooper winkelier
E. Schalm Waterlooplein kooper winkelier
Gebr.Böhne
Gebr.Smit
Gestripte kabeljauw Waterlooplein 0,65
M. Sicma Waterlooplein 0,75
M. Sicma Waterlooplein 0,40
M. Sicma Waterlooplein 0,55
Gestripte wijting Waterlooplein 0,65
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6