22 april 1942 NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE
JULIANA VAN STOLBERGPLEIN 3-4 'S-GRAVENHAGE
POSTGIROREKENING 245271 - TELEGRAMADRES: NEDVISCEN - TELEFOON 720080 - INTERCOMM. XX
VOOR AFDEELING DISTRIBUTIE EN VISCHVERVOER TELEFOON 720060, TOESTEL 674, EN 722641

AFDEELING GARNALEN

's-Gravenhage, 22 April 1942.
No. 270
Betr. verkoopen van garnalen
te Amsterdam
AAN
BELANGHEBBENDEN.

Ter tegemoetkoming aan de vele klachten, die ons uit kringen van den handel bereiken, is nader door de Ned. Visscherijcentrale, in overleg met den Dienst van het Marktwezen, bepaald, dat met ingang van Maandag 27 April alle voor Amsterdam bestemde en / of aldaar verkochte ongepelde zoowel als gepelde garnalen uitsluitend aan den kleinhandel mogen worden verkocht over den gemeentelijken vischafslag te Amsterdam.

Door den Dienst van het Marktwezen is een Commissie uit den kleinhandel samengesteld, welke tot taak heeft toe te zien op de juiste verdeeling van de aangevoerde garnalen, indien op den afslag de gestelde maximumprijzen worden bereikt en derhalve tot verdeeling van den aanvoer moet worden overgegaan.

In aansluiting aan bovenstaande bepalingen deelen wij U het volgende mede:
a. ongepelde garnalen
Alle aan handelaren in ongepelde garnalen door de Ned. Visscherijcentrale afgeleverde garnalen mogen te Amsterdam slechts worden verkocht via den Gemeentelijken vischafslag. Hieronder zijn begrepen allen, die voorheen te Amsterdam op de vischmarkt, het buitenterrein of elders garnalen voor Amsterdam of voor buiten Amsterdam kochten. Het afleveren aan Volendammers, Monnikendammers of anderen buiten den vischafslag om, is derhalve niet toegestaan.
b. gepelde garnalen
Hetgeen voor ongepelde garnalen is voorgeschreven, geldt eveneens voor gepelde garnalen, met dien verstande, dat de pellerijen hun te Amsterdam gevestigde grossiers of grossiers, die te Amsterdam gepelde garnalen leveren, uitsluitend mogen leveren onder voorwaarde, dat de hun geleverde gepelde garnalen uitsluitend aan den kleinhandel mogen worden afgeleverd via den Gemeentelijken vischafslag.
Het direct aan den kleinhandel leveren van gepelde garnalen te Amsterdam is derhalve niet toegestaan.

Wij maken U er tenslotte wel opmerkzaam op, dat U verplicht bent onveranderd die hoeveelheden naar Amsterdam door te leveren, welke voorheen gemiddeld door U zijn geleverd.

Overtreding van de gestelde voorschriften heeft intrekking van de U verleende vergunning(en) ten gevolge.

NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE
AFD. GARNALEN
[handtekening]

WvR/JM

(A) 19660 - '41 - K 983 Dit document is een officiële bekendmaking van de Nederlandsche Visscherijcentrale betreffende de regulering van de garnalenhandel in Amsterdam. De kernpunten zijn:

1. Gedwongen centralisatie: Alle garnalen (gepeld en ongepeld) bestemd voor de Amsterdamse markt moeten verplicht via de gemeentelijke visafslag worden verhandeld. Directe verkoop aan de kleinhandel of buiten de afslag om is verboden.
2. Prijs- en distributiebeheersing: Er wordt een commissie ingesteld om de distributie te bewaken wanneer de maximumprijzen worden bereikt. Dit wijst op een situatie van schaarste waarbij de vraag het aanbod overstijgt.
3. Conservering van handelsstromen: Handelaren worden verplicht om hun historische leveringsvolumes aan Amsterdam te handhaven.
4. Handhaving: De sanctie op niet-naleving is zwaar: het intrekken van de noodzakelijke handelsvergunningen.

Het document is een schoolvoorbeeld van de dirigistische economische politiek waarbij de vrije markt volledig wordt vervangen door een door de overheid gecontroleerd systeem. De brief is gedateerd op 22 april 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.

• De Nederlandsche Visscherijcentrale: Dit was een zogenaamd 'Vakgroep'-orgaan, ingesteld door de bezetter (onder de vlag van de Voedselvoorziening in Oorlogstijd) om de gehele visserijketen te beheersen. Dit was nodig om de voedselvoorziening te controleren en te voorkomen dat producten op de zwarte markt verdwenen.
• Schaarste en distributie: In 1942 was er reeds sprake van aanzienlijke voedselschaarste. Garnalen waren een belangrijke bron van eiwitten. Door maximumprijzen in te stellen, probeerde de overheid de inflatie te remmen, maar dit leidde vaak tot hamsteren of illegale handel. De verplichting om via de visafslag te verkopen was een poging om de volledige controle over de goederenstroom terug te krijgen.
• Lokale impact: De expliciete vermelding van "Volendammers en Monnikendammers" illustreert hoe de traditionele, informele handelsrelaties tussen de vissersdorpen rond de Zuiderzee en de stad Amsterdam door deze oorlogsmaatregelen werden doorgesneden. De bezetter duldde geen ongecontroleerde 'eigen' handel meer.