Brief (doorslag van een getypt origineel). 23 februari 1942. De Directeur (waarschijnlijk van de Gemeentelijke Markten of de Vischmarkt te Amsterdam). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier (Amsterdam). [Handgeschreven in de bovenmarge:]
Gez Sickesz [?] Inspecteur
Verzonden 25/2

VD/HG.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

46A/5/6 M. 23 Februari 1942.

Ariseering Vischmarkt.

Naar aanleiding van de mij in afschrift gezonden brief van den Befehlshaber der Sicherheitspolizei und des SD für die besetzten niederländischen Gebiete d.d. 6 Februari jl. No. 1058 L.M.1941 inzake de ariseering der Vischmarkt heb ik de eer U te berichten, dat hier naar mijn meening een misverstand is ontstaan, aangezien de Duitsche Autoriteiten blijkbaar van meening zijn, dat de Vischmarkt een kleinhandelsmarkt is. De Vischmarkt is echter, evenals de Centrale Markt een verzamelplaats (een afgesloten terrein) waar groothandelaren en kleinhandelaren elkaar treffen en waar ook de Gemeentelijke afslag is gevestigd.
Ik moge aan Uw oordeel overlaten of een en ander aanleiding geeft om deze aangelegenheid bij de betrokken autoriteiten te verduidelijken.
Indien dit niet het geval is, dan moet de onderhavige brief als een afwijzing op het desbetreffende voorstel worden beschouwd en dan zou aan Joden niet langer toegang tot de Vischmarkt moeten worden verleend, zulks krachtens de bekende Verordening van 15 September 1941.
Uw zienswijze ten deze zie ik gaarne, zoo mogelijk spoedig, tegemoet.

De Directeur, Dit document is een ambtelijk schrijven waarin de logistiek van de Jodenvervolging in bezet Nederland zichtbaar wordt. De kern van de brief draait om de definitie van de "Vischmarkt" (de vismarkt). De Duitse bezetter wil de markt "ariseeren", wat in de praktijk betekent dat Joodse handelaren en kopers moeten worden uitgesloten.

De directeur van de markt merkt op dat de Duitsers de vismarkt waarschijnlijk aanzien voor een gewone consumentenmarkt (kleinhandel), terwijl het in feite een groothandelslocatie is met een gemeentelijke afslag. Hij vraagt de wethouder of dit feitelijke onderscheid aan de Duitsers gemeld moet worden. De consequentie is echter duidelijk: als de huidige Duitse interpretatie blijft staan, wordt de toegang voor Joden direct ontzegd op basis van de anti-Joodse verordeningen. De brief toont hoe de Nederlandse bureaucratie meewerkte aan het fijnslijpen van de uitvoering van discriminerende maatregelen door over definities en categorieën te corresponderen. De brief is geschreven in februari 1942, een jaar waarin de uitsluiting van Joden uit de Nederlandse samenleving een kritieke fase bereikte. De genoemde "Verordening van 15 September 1941" (Verordening 138/1941) van Rijkscommissaris Seyss-Inquart was een berucht besluit dat Joden verbood deel te nemen aan het openbare leven; zij mochten niet langer naar parken, musea, bibliotheken en markten.

De "Befehlshaber der Sicherheitspolizei und des SD" was de hoogste politie-autoriteit van de SS in Nederland. Door de vismarkt onder deze verordening te laten vallen, werden Joodse vishandelaren in hun bestaanszekerheid getroffen. De discussie over "kleinhandel" versus "groothandel" was een ambtelijke exercitie die de onvermijdelijke uitsluiting van Joodse burgers slechts vertraagde of nader specificeerde, maar niet kon voorkomen. De handgeschreven datum "25/2" (25 februari) is saillant, aangezien dit precies een jaar na de Februaristaking was, het massale protest tegen de Jodenvervolging in Amsterdam. Politie Sicherheitspolizei