Archief 745
Inventaris 745-393
Pagina 50
Dossier 6
Jaar 1942
Stadsarchief

Handgeschreven rapportage of ambtelijk verslag.

Origineel

Handgeschreven rapportage of ambtelijk verslag. [Links boven:] 2 blad 1 A
[Rechts boven:] 1 A

waarbij het volgende is gebleken:
Evenals op andere markten, is ook het publiek, dat op het Mosplein komt om [doorgestreept: visch te] koopen, lastig en prikkelbaar omdat het veelal lang in de rij moet staan, wil het voor aal in aanmerking komen, waarbij het dan nog dikwijls voorkomt, dat men niet aan de beurt komt.
Het gevolg hiervan is, dat men den [ingevoegd: betr.] marktamth. naar lastig maakt en beschuldigingen en insinuaties, als verraad in de ambtelijke plicht, aan zijn adres richt.

Inderdaad komt het voor, dat de vischkooplieden water over de aal gooien om zoodoende het gewichtsverlies, dat bij [ingevoegd: natte] aal, als gevolg va het vele vocht en slijm, nu eenmaal optreedt, te compenseeren. De kooplieden ontvangen op de vischmarkt precies het hun toekomende gewicht, doch bij het overgooien in hun eigen kisten en tijdens het transport vindt [doorgestreept: reeds] direct gewichtsverlies plaats. Het is voor den koopman dan ook onmogelijk, wanneer hij [ingevoegd: bij een toewijzing van 40 pond] moet uitwegen [doorgestreept: 20 x 2 pond], om een overwicht (een zgn. doorslag) te geven en dit is, wat het publiek veelal verlangt. Wanneer onderweg van de Vischmarkt naar de verkoopplaats water over de aal wordt gegooid, dan is dat dezerzijds vanzelfsprekend moeilijk te controleeren. [doorgestreept: Het personeel] [ingevoegd: De controleurs] is evenwel opgedragen om op een en ander streng toe te zien.-

  1. Het is niet gebleken, dat de op het Mosplein dienstdoende [doorgestreept: marktambtenaar] controleur Sijkema het publiek toebejegent; dit wordt door hem ook ten stelligste ontkend.

  2. Het dragen va de uniformkleeding door het personeel vindt volgens de voorschriften plaats, terwijl blijkens nader onderzoek geen door den Inspecteur opdracht is gegeven om in burger dienst te doen. Het document is een ambtelijke reactie op klachten over de gang van zaken op de markt aan het Mosplein. Er komen drie kernpunten naar voren:

  3. De 'watermethode': Er wordt bevestigd dat vishandelaren water over de aal gieten. De schrijver nuanceert dit echter: aal verliest van nature vocht en slijm (gewicht), waardoor handelaren dit proberen te compenseren om bij de uiteindelijke verkoop aan het publiek niet op een tekort uit te komen. Het publiek verwacht bovendien een 'doorslag' (net iets meer gewicht dan waarvoor betaald wordt), wat bij schaarste en exact ingekochte gewichten onmogelijk is.
  4. Gedrag van ambtenaren: Een specifieke ambtenaar (Sijkema) werd blijkbaar beschuldigd van wangedrag of onbehoorlijk taalgebruik ("toebejegent"), maar dit wordt na onderzoek ontkend.
  5. Uniformplicht: Er was onduidelijkheid over het dragen van burgerkleding door controleurs, maar het rapport stelt vast dat iedereen zich aan de uniformvoorschriften houdt. Het document ademt de sfeer van de jaren '40 in Amsterdam (Mosplein is een bekend marktplein in Amsterdam-Noord). Gezien de nadruk op lange wachtrijen voor aal, de irritatie bij het publiek en de strikte controle op gewichten en ambtenaren, betreft dit mogelijk de periode van de Tweede Wereldoorlog of de directe nasleep daarvan. In deze tijd was er sprake van distributie en schaarste, waarbij vis (en zeker aal) een gewild maar schaars goed was. De term "doorslag" verwijst naar de traditie waarbij de weegschaal naar de kant van de klant doorslaat, iets wat in tijden van rantsoenering en schaarste tot grote conflicten kon leiden tussen de koopman, de controleur en de hongerige consument.

Samenvatting

Het document is een ambtelijke reactie op klachten over de gang van zaken op de markt aan het Mosplein. Er komen drie kernpunten naar voren:
1. De 'watermethode': Er wordt bevestigd dat vishandelaren water over de aal gieten. De schrijver nuanceert dit echter: aal verliest van nature vocht en slijm (gewicht), waardoor handelaren dit proberen te compenseren om bij de uiteindelijke verkoop aan het publiek niet op een tekort uit te komen. Het publiek verwacht bovendien een 'doorslag' (net iets meer gewicht dan waarvoor betaald wordt), wat bij schaarste en exact ingekochte gewichten onmogelijk is.
2. Gedrag van ambtenaren: Een specifieke ambtenaar (Sijkema) werd blijkbaar beschuldigd van wangedrag of onbehoorlijk taalgebruik ("toebejegent"), maar dit wordt na onderzoek ontkend.
3. Uniformplicht: Er was onduidelijkheid over het dragen van burgerkleding door controleurs, maar het rapport stelt vast dat iedereen zich aan de uniformvoorschriften houdt.

Historische Context

Het document ademt de sfeer van de jaren '40 in Amsterdam (Mosplein is een bekend marktplein in Amsterdam-Noord). Gezien de nadruk op lange wachtrijen voor aal, de irritatie bij het publiek en de strikte controle op gewichten en ambtenaren, betreft dit mogelijk de periode van de Tweede Wereldoorlog of de directe nasleep daarvan. In deze tijd was er sprake van distributie en schaarste, waarbij vis (en zeker aal) een gewild maar schaars goed was. De term "doorslag" verwijst naar de traditie waarbij de weegschaal naar de kant van de klant doorslaat, iets wat in tijden van rantsoenering en schaarste tot grote conflicten kon leiden tussen de koopman, de controleur en de hongerige consument.

Kooplieden in dit dossier 4

Gerelateerde Documenten 6