Ambtelijk rapport/proces-verbaal. 15 december 1942 (geregistreerd op 20/12/1942). Nº 90/16/1 M. 1942 20/12 502

Rapport.

Gebr.: Brandenburgh
hebben op Dinsdag 15 Dec.: 1942
op het Maanplein aangevoerd
9 lit garnalen. Deze garnalen
waren opvallend nat. Het
publiek maakte m.i. terecht
hierop aanmerking. Het water
liep uit de kar en na eenigen tijd
stond er een behoorlijke plas op de
markt.
Gebr. Brandenburgh verklaarden
de garnalen zoo ontvangen te hebben
wat ik sterk in twijfel trek.

Aan den Heer Amsterdam
Inspecteur 15 Dec: 1942.
Rijkema.

z.o.z. Het document is een handgeschreven rapport van een inspecteur, gericht aan zijn superieur ("den Heer Inspecteur"). De kern van de rapportage betreft een vermoeden van fraude of onzorgvuldigheid bij de verkoop van garnalen door de Gebroeders Brandenburgh op de markt aan het Maanplein in Amsterdam.

De inspecteur constateert dat de aangevoerde 9 liter garnalen "opvallend nat" zijn, zodanig dat het water uit de verkoopkar loopt en een plas op de markt vormt. Dit was een bekend probleem in de vishandel: door extra water toe te voegen, leek het volume of het gewicht groter, wat leidde tot een onterecht hogere prijs voor de consument. De inspecteur merkt op dat het publiek klaagde en acht deze klachten "terecht". Hij trekt de verklaring van de handelaren — dat zij de garnalen al zo nat hadden ingekocht — expliciet in twijfel. De afkorting "z.o.z." (zie ommezijde) suggereert dat er op de achterkant van het papier verdere details of een afwikkeling van de zaak genoteerd staan. Dit rapport is opgesteld in december 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van toenemende voedselschaarste en strikte rantsoenering. Controle op kwaliteit en prijs (vaak uitgevoerd door de Crisis Controle Dienst of de Keuringsdienst van Waren) was essentieel om zwarte handel en oplichting van de burgerbevolking tegen te gaan. Fraude met levensmiddelen werd in oorlogstijd hoog opgenomen. Het document biedt een inkijkje in de dagelijkse praktijk van de marktcontrole en de handhaving van eerlijke handel in een tijd van schaarste.