Getypte brief (doorslag), met handgeschreven kanttekeningen.
Origineel
Getypte brief (doorslag), met handgeschreven kanttekeningen. 14 juli 1942. De Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markthallen Amsterdam). [Handgeschreven in blauw potlood/krijt:] Verzonden 15/7
[Handgeschreven rechtsboven:] Techn. dienst
VD/HP.
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .
97/2/3 M. 1. 14 Juli 1942.
Materiaal voor
Joodsche siga-
renmakers.
Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 8 dezer om advies ontvangen stuk No.632 L.M.1942, heb ik de eer U te berichten, dat mijnerzijds geen bezwaar bestaat, dat de banken, werktafels en stoelen, waarvan de Joodsche sigarenmakers in hun werkplaatsen in de hal op de Centrale Markt gebruik hebben gemaakt, aan hen worden afgestaan, tegen door den Dienst der Publieke Werken te schatten prijzen.
Ten aanzien van de droogkasten merk ik op, dat er hiervan 2 in bedoelde werkplaatsen aanwezig zijn; het is een installatie van een tegen de muur aangebouwde kast, waarvan de muur een der wanden vormt; deze installatie is aangesloten op de centrale verwarming met electrische bijregeling; beschikbaarstelling is derhalve niet mogelijk, zonder de kasten volledig te sloopen; bovendien moet een der kasten beschikbaar blijven voor de nog op de Centrale Markt werkende niet-Joodsche siragenmakers(een zestal). Eventueel zou echter kunnen worden afgestaan een nog in de werkplaatsen aanwezige gasradiator voor gasverwarming, vooropgesteld, dat voor dit doel gas kan worden beschikbaar gesteld. Adressant zal zich hieromtrent tevoren op de hoogte moeten stellen.
De Directeur, Deze brief betreft een ambtelijk advies over de overdracht van werkplaatsinventaris. De kern van de zaak is de verplaatsing van Joodse sigarenmakers die tot dan toe werkzaam waren in een hal op de Centrale Markt in Amsterdam.
Kernpunten uit de tekst:
1. Overdracht meubilair: De directeur heeft geen bezwaar tegen het overdragen van banken, tafels en stoelen aan de Joodse sigarenmakers voor hun nieuwe (vermoedelijk gesegregeerde) werklocatie. Hier moet echter wel voor betaald worden; de Dienst der Publieke Werken moet de waarde taxeren.
2. Droogkasten: Twee aan de muur gemonteerde droogkasten kunnen niet worden meegegeven. De redenen zijn technisch (ze zijn onderdeel van het gebouw en de verwarmingsinstallatie) en praktisch: één kast moet achterblijven voor de zes "niet-Joodsche" sigarenmakers die op de Markt blijven werken.
3. Alternatief: Als tegemoetkoming wordt een losse gasradiator aangeboden, mits de ontvanger zelf de gasvoorziening regelt.
4. Taalfout: In de tweede alinea staat een typfout in het origineel: "siragenmakers" in plaats van "sigarenmakers". Dit document dateert van 14 juli 1942, een uiterst kritiek moment in de geschiedenis van de Jodenvervolging in Nederland. Op exact deze dag en de dag erna (15 juli 1942) vertrokken de eerste grootschalige transporten vanuit Kamp Westerbork naar Auschwitz.
De brief illustreert de bureaucratische afwikkeling van de uitsluiting van Joden uit het openbare economische leven. De Joodse sigarenmakers werden uit hun oorspronkelijke werkplaatsen op de Centrale Markt verwijderd. Terwijl de deportaties in volle gang waren, hield de Amsterdamse bureaucratie zich bezig met de vraag of zij hun oude stoelen en tafels mochten meenemen en tegen welke prijs.
Het feit dat er specifiek onderscheid wordt gemaakt tussen de Joodse arbeiders (die moeten vertrekken) en de "niet-Joodsche" arbeiders (die mogen blijven) is kenmerkend voor de segregatiepolitiek van de bezetter, die door het Nederlandse ambtenarenapparaat nauwgezet werd uitgevoerd. De "zakelijke" toon van de brief maskeert het menselijk leed en de gedwongen verhuizing die aan deze logistieke vraag ten grondslag lagen.