27 juli 1942. [Handgeschreven stempel: № 100/15/1 M.1942 30/7]
[Handgeschreven paraaf: chef T.D.]

RIJKSBUREAU VOOR HOUT
Circulaire No. 302

DEPARTEMENT VAN HANDEL, NIJVERHEID EN SCHEEPVAART
DRIEKONINGENSTRAAT 4 - POSTBUS 25 - AMSTERDAM

Telefoon 38403 - 39502 - 47156 - 47989 - 48131
Girorekening 362400
Telegram-adres „Rijkshout"

Prijzenbureau: Damrak 20 Telefoon 47633 en 48716
Afd. Inl. Hout: Maliestraat 9 Utrecht Telefoon 21207

Afdeeling Bever Toestel No. 94 27 Juli 1942

In vervolg op de publicatie in de dagbladen d.d. 13 Juli 1942 deel ik U nog het volgende mede :
1. Het verbod tot verkoopen en afleveren van uit Naaldhout vervaardigde half- en eindproducten geldt alleen voor den fabrikant van deze producten en niet voor grossiers, handelaren, winkeliers, enz.
2. Met de in deze publicatie genoemde vak- en ondervakgroepen zijn uitsluitend bedoeld de vak- en ondervakgroepen van de Bedrijfsgroep Houtindustrie en de Bedrijfsgroep Bouwindustrie.
Diegenen die tot vak- of ondervakgroepen behooren welke niet ressorteeren onder de Bedrijfsgroep Houtindustrie en de Bedrijfsgroep Bouwindustrie wenden zich met hun aanvragen vooralsnog direct tot mijn Bureau.
3. De bij de distributie van Gezaagd Naaldhout ingeschakelde handelaren die het in hun bezit zijnde Gezaagd Naaldhout wenschen te schaven, blijven, zooals voorheen, hun verzoek om te mogen schaven richten tot den Houtgemachtigde in hun Rayon.
4. De aanvragen om vergunning, welke gericht worden via de Secretarissen der Vak- of ondervakgroepen, of direct aan mijn Bureau, moeten bevatten een opgave van :
a. den voorraad Gezaagd Naaldhout in m³ bij den aanvrager op 27 Juli 1942.
b. den voorraad Gezaagd Naaldhout in m³ bij den aanvrager op den dag waarop de aanvraag geschiedt.
c. Het verbruik van Gezaagd Naaldhout in m³ ten behoeve van de betreffende productie in de periode van 1 Januari 1942—1 Juli 1942.
d. het aantal m³ dat verwerkt of bewerkt zal worden.
e. het tijdvak waarbinnen dit aantal m³ zal worden verwerkt of bewerkt.
f. het doel van het te verwerken of bewerken Gezaagd Naaldhout.
Reeds eerder ingediende aanvragen welke niet aan bovengenoemde eischen voldoen, zullen opnieuw moeten worden ingediend.
5. De door mijn Bureau afgegeven ,,vergunningen tot aankoop van Gezaagd-Naaldhout" voor zoover dit bewerkt of verwerkt moet worden gelden tevens als verwerkings-vergunning voor dit Gezaagde Naaldhout en als afleverings-vergunning voor het daaruit vervaardigde product.
6. Buitenlandsch Rondhout-Naaldhout mag alleen gezaagd worden in opdracht van den desbetreffenden Rayon Houtgemachtigde ter verkrijging van Gezaagd Naaldhout voor orders waarvoor :
a. coupures van den Algemeen Gemachtigde of
b. ,,vergunningen tot aankoop van Gezaagd Naaldhout" van mijn Bureau aanwezig zijn.
7. Voor Inlandsch Rondhout-Naaldhout blijft de reeds bestaande regeling van zaagvergunningen van kracht. Het aanvragen van nieuwe zaagvergunningen en aanvragen tot het verlengen van bestaande zaagvergunningen behooren volgens de reeds bestaande voorschriften tot mijn Bureau gericht te worden. (afdeeling vergunningen)
8. Gezaagd Naaldhout verkregen uit Inlandsch Rondhout moet binnen 2 x 24 uur na zaging worden opgegeven aan den Houtgemachtigde in het Rayon waar de zagerij gelegen is.

De Rayon Houtgemachtigden zijn de volgende :
Voor Rayon ,,Groningen" Joh. W. Frisolaan 9, Haren. (Gr.).
Voor Rayon ,,Friesland" Potgieterstraat 2, Leeuwarden.
Voor Rayon ,,Drente-Noord Overijsel" Krimweg 1, Coevorden.
Voor Rayon ,,Midden-Overijsel" Lagestraat 6, Deventer.
Voor Rayon ,,Twente" Enschedeschestraat 166, Hengelo.
Voor Rayon ,,Noord-Holland-Noord" Dorpsstraat A. 343, Oudkarspel.
Voor Rayon ,,Zaanstreek" Czaar Peterstraat 1, Zaandam.
Voor Rayon ,,Amsterdam" Gevelweg 15, Amsterdam.
Voor Rayon ,,Haarlem en Ommelanden" Kampersingel 20-24, Haarlem.
Voor Rayon ,,Zuid-Holland-Noord", Breestraat 61-63, Leiden.
Voor Rayon ,,Zuid-Holland-Zuid", Postbus 1088, Rotterdam.
Voor Rayon ,,Zeeland" Achter de Houttuinen 8, Middelburg.
Voor Rayon ,,Midden-Nederland" Vreelandscheweg 2-10, Hilversum.
Voor Rayon ,,Apeldoorn" Kanaal Noord 106, Apeldoorn.
Voor Rayon ,,Zuid-Gelderland" Rietgrachtstraat 47, Arnhem.
Voor Rayon ,,West-Brabant" Stationsstraat 4, Bergen op Zoom.
Voor Rayon ,,Oost-Brabant en Noord-Limburg" Mierloscheweg 169, Helmond.
Voor Rayon ,,Zuid-Limburg" Phoenixweg 7, Maastricht.

1270 15000 7-42 K 400 * Doel: Het document dient om de schaarste aan naaldhout te beheren door middel van een strikt vergunningenstelsel. Het verduidelijkt welke partijen onder het verkoopverbod vallen en welke gegevens noodzakelijk zijn voor nieuwe aanvragen.
* Kernpunten:
* Het verkoopverbod geldt enkel voor fabrikanten, niet voor de detail- en groothandel (punt 1).
* Er wordt een strikte scheiding gemaakt tussen de verwerking van inlands en buitenlands hout (punten 6 en 7).
* Aanvragen voor vergunningen moeten zeer gedetailleerde cijfers bevatten over voorraad en historisch verbruik (punt 4).
* Structuur: Het Rijksbureau werkt met een gedecentraliseerd toezicht via achttien regionale "Rayon Houtgemachtigden", waarvan de adressen onderaan de circulaire zijn opgesomd. Dit wijst op een fijnmazig controlesysteem.
* Taalgebruik: Formeel-juridisch Nederlands met de toenmalige spelling (vóór de spellingwijziging van 1947), gekenmerkt door termen als "zooals", "verkoopen" en "resorteeren". * Historische periode: De circulaire dateert van juli 1942, de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Oorlogseconomie: Tijdens de bezetting werd de Nederlandse economie omgevormd tot een geleide economie (plan-economie). Rijksbureaus werden opgericht om de distributie van schaarse grondstoffen te controleren. Hout was essentieel voor zowel de civiele bouw als voor Duitse militaire projecten (zoals de bouw van bunkers en barakken).
* Bureaucratisering: Het document illustreert de enorme bureaucratische druk op ondernemers. Elke kubieke meter hout moest worden verantwoord. De "Bedrijfsgroepen" genoemd in punt 2 maakten deel uit van de "Organisatie-Woltersom", een door de bezetter opgelegde ordening van het bedrijfsleven.
* Betekenis: De circulaire is een tastbaar bewijs van hoe diep de overheidscontrole in het dagelijks economisch leven ingreep om te voorkomen dat grondstoffen aan de controle van de bezetter ontsnapten (de zwarte handel).