Officieel afschrift van voorschriften/vergunningsvoorwaarden. 1942 (met handgeschreven aantekeningen van september/oktober 1942). [Stempel/Kenmerk linksboven:]
Nº 101/7/2 M. 1942 II

[Handgeschreven aantekeningen rechtsboven:]
310
det [?]
exempl. voor [onleesbaar]
vincenboele [?]
11/10 '42

A f s c h r i f t .
=================

DEPARTEMENT VAN HANDEL, NIJVERHEID EN SCHEEPVAART
Rijksbureau voor Oude Materialen en Afvalstoffen.
Paleisstraat 7 - . - . - . - . - . - . - 's-Gravenhage.

HW/KL.
No. 233 BB.

Betreffende: wijkophaaldienst voor oude Materialen en afvalstoffen.
- . - . - . - . - . - . -

VOORSCHRIFTEN, als voorwaarden verbonden aan vergunning No.

1. Het inzamelen en opkoopen van oude materialen en afvalstoffen bij of van voortbrengers in de gemeente
   A m s t e r d a m
   mag slechts geschieden door die handelaren, die daartoe van den Directeur van het Rijksbureau voor Oude Materialen en Afvalstoffen een vergunning hebben ontvangen.

2. Oude materialen en afvalstoffen mogen door den kleinhandelaar, die door den Directeur voornoemd een vergunning heeft ontvangen als wijkvergunninghouder, slechts worden ingezameld en opgekocht in de hem toegewezen wijk; BUITEN deze wijk is het den wijkvergunninghouder NIET toegestaan oude materialen en afvalstoffen in te zamelen of op te koopen.

3. De vergunning is strikt persoonlijk en niet overdraagbaar. De wijkvergunninghouder mag zich bij zijn werkzaamheden door personeel of familieleden laten bijstaan, doch slechts bij het transporteeren en sorteeren der verzamelde oude materialen en afvalstoffen.

4. IEDER HUIS in de toegewezen wijk MOET door den wijkvergunninghouder tenminste eenmaal per week, OP DEN OP HET HEM VERSTREKTEN STRATENPLAN BEPAALDEN DAG, bezocht worden, teneinde de daar voorkomende oude materialen en afvalstoffen op te koopen of in te zamelen.
   Deze bezoeken dienen te geschieden door aan ieder huis AAN TE BELLEN. Het is verboden alleen door roepen, luiden met een bel e.d. in de toegewezen wijken oude materialen en afvalstoffen te koopen of in te zamelen.

5. Het is den wijkvergunninghouder verboden oude materialen en afvalstoffen die aan hem worden afgeleverd, te weigeren, op straat te werpen of te vernietigen.

6. Het is den wijkvergunninghouder zonder schriftelijke toestemming van den Directeur voornoemd, verboden handel te drijven in aardewerk, galanterieën, levensmiddelen, visch, ijs, groenten, bloemen en/of nieuwe textielgoederen.

7. Het vervoermateriaal van den wijkvergunninghouder moet steeds voldoen aan de daaraan door of vanwege den Directeur voornoemd te stellen of gestelde eischen.

8. De wijkvergunninghouder moet zijn vergunningsbewijs (benevens de eventueel daarbij behoorende bijlagen) en zijn stratenplan steeds bij zich dragen en op eerste aanvrage kunnen toonen. Hij dient er voor zorg te dragen dat zijn vergunningbewijs op een dusdanige wijze wordt bewaard, dat het niet beschadigd wordt.

9. De wijkvergunninghouder is verplicht het aan hem uitgereikte ovale onderscheidingsteeken met het opschrift "Ophaaldienst-Rijksbureau voor Oude Materialen en Afvalstoffen" bij het uitoefenen van zijn beroep duidelijk ZICHTBAAR te dragen op de wijze als hem is voorgeschreven.

K.6610.
z.o.z.

[Handgeschreven onderaan:]
Inf mr. Rubens wanneer - werking? -> 1/9 '42
zie 101/7/2 M/43
(139 Art 42 ...) 11/10 '42 Dit document vormt een reglement voor de zogenaamde "voddenmannen" of kleine handelaren in herbruikbare materialen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Wat opvalt aan deze voorschriften:

• Strikte regulering: De informele sector van de afvalophaling werd door de bezetter en de Nederlandse bureaucreatie volledig geformaliseerd. Men mocht niet langer vrij rondlopen; men kreeg een vaste wijk, een verplicht stratenplan en een vaste ophaaldag (Punt 2 & 4).
• Professionalisering en controle: Het verbod op "roepen of bellen" (Punt 4) en de verplichting om aan te bellen, duidt op een poging om de overlast van de straathandel te beperken en de discipline te verhogen.
• Identificatie: Het verplichte "ovale onderscheidingsteeken" (Punt 9) zorgde ervoor dat de ophalers direct herkenbaar waren voor zowel de burger als de controlerende instanties.
• Grondstoffenschaarste: Het verbod op het weigeren of vernietigen van materialen (Punt 5) onderstreept hoe cruciaal elke kilo oud papier, metaal of textiel was voor de oorlogseconomie.
• Specialisatie: In Punt 6 wordt de vermenging met andere vormen van straathandel (zoals de verkoop van vis of groenten) verboden, waarschijnlijk om hygiënische redenen en om zwartmarkthandel onder het mom van afvalophaling tegen te gaan. In 1942 was de schaarste aan grondstoffen in bezet Nederland kritiek. Het Rijksbureau voor Oude Materialen en Afvalstoffen (ROM) speelde een centrale rol in het "herwinnen" van materialen voor de (Duitse) oorlogsindustrie. De bezetter organiseerde grote inzamelingsacties (zoals voor koper en tin), maar de reguliere wijkophaaldienst was de ruggengraat van de dagelijkse recycling.

De handgeschreven notities onderaan refereren mogelijk aan correspondentie over de inwerkingtreding van deze regels (september 1942). De naam "Mr. Rubens" verwijst vermoedelijk naar een functionaris betrokken bij de uitvoering of juridische toetsing van deze verordeningen binnen het Amsterdamse apparaat of het departement. De strikte wijkindeling was ook een middel om de bewegingsvrijheid van personen in de stad nauwgezet te kunnen monitoren.