Officieel rapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen). 30 juli 1943. No. 20/32/2 M. 1943 7/8

R A P P O R T

Naar aanleindg van het schrijven van 5 Juli 1943 No 20/32/1M, kan ik ,rapporteur, mededeelen het geen mij bij onderzoek van den kleinhandelaar B.Kootje, wonende vam Ostadestraat 204 alhier, is gebleken. Ten eerste is door mij de klantenlijst ingezien waaruit bleek, dat Kootje ongeveer 100 klanten heeft die bij hem aan zijn zaak groente komen halen. Buiten dien heeft Kootje ook nog eenige zoogenaamde uithrenklanten die allen groențe krijgen als hun nummer aan de beurt is. In de week van 12 tot 17 Juli 1943 hebben de klanten eenmaal groente gehad, terwijl ze in de week van 19 tot en met 24 Juli tweemaal groente hebben gehad. De aardappelen omzet van Kootje bedraagt ongeveer 40 H.L. per week. Naar verhuoding van deze omzet krijgt Kootje voor het koopen van groente op de Centrale Markt twee punten toegewezen, hetgeen ongeveer gelijk staat met 4 colli. Kootje betrekt op de Centrale Markt zijn groente van de na volgende grossiers, te weten: H. Visser, W. de Bruin, gebr: Franken, P. de Vries en soms ook bij de firma Nooij. Deze grossiers verklaarden mij, dat Kootje alleen volgens zijn punten toewijzing groente bij hen ontvangt. Voorts heb ik in de zaak van Kootje eenige klanten van hem gehoord, die mij verklaarden nimmer te hebben gezien dat door Kootje groenten is afgegeven aan menschen die volgens lijst en nummer [doorgehaald woord] niet aan de beurt zou den zijn.
Zij nog vermeld, dat Kootje op een punt ongeveer 20 k.g groenet krijgt.

[Linkermarge, verticaal:] hoewel 4.-

[Handgeschreven toevoeging in blauwe inkt:]
N.B. Bij informatie Middenstandsbeurs is gebleken, dat aan B. Kootje 148 gezinskaarten zijn afgegeven. dit heeft dus betrekking op de 13 Aug 1943 / J v H [?]
+/- 9 Aug. jl. ingevoerde klantenbinding.

Amsterdam 30 Juli 1943
Controleur,
[Handtekening: J.F. Velthoen]

Den eer Bedrijfac ef [Bedrijfschef]
van de Centrale Markt.

[Onderaan, handgeschreven:]
bedrijfschef.
Ook nog informeren bij verdeelbureau. Dit rapport legt de resultaten vast van een controlebezoek aan de groentehandelaar B. Kootje, gevestigd aan de Van Ostadestraat 204 in Amsterdam. De kernpunten zijn:
* Klantenaantal: Aanvankelijk getaxeerd op circa 100 vaste klanten plus een onbekend aantal "uithrenklanten" (mogelijk klanten voor bezorging of die buiten de vaste lijst vallen). Een latere handgeschreven toevoeging corrigeert dit naar 148 gezinskaarten volgens de Middenstandsbeurs.
* Rantsoenering en distributie: De controleur onderzoekt de frequentie van groente-uitgifte (één tot twee keer per week) en de aardappelenomzet (40 hectoliter per week).
* Inkoop: Op basis van zijn omzet krijgt de winkelier "punten" toegewezen voor inkoop op de Centrale Markt (2 punten, wat staat voor ongeveer 40 kg groente). Grossiers bevestigen dat hij niet meer krijgt dan waar hij recht op heeft.
* Rechtmatigheid: Getuigenissen van klanten suggereren dat er geen sprake is van vriendjespolitiek of illegale verkoop buiten de nummervolgorde om. Het document dateert uit juli 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was voedsel schaars en de distributie streng gereguleerd via een bonnen- en puntensysteem. De Centrale Markt in Amsterdam fungeerde als het zenuwcentrum voor de toevoer naar de stad.

De genoemde "klantenbinding" (handgeschreven noot) verwijst naar een maatregel die rond augustus 1943 werd ingevoerd (of aangescherpt) om consumenten vast te koppelen aan een specifieke winkelier. Dit moest hamsteren, dubbel winkelen en de zwarte handel tegengaan. De controleurs van de Centrale Markt hadden de taak om toe te zien op een eerlijke verdeling en om fraude door kleine zelfstandigen te voorkomen. Het feit dat er nagevraagd wordt bij het "verdeelbureau" en de "Middenstandsbeurs" toont de uitgebreide bureaucratische controle op de voedselketen tijdens de oorlogsjaren. B. Kootje H. Visser J.F. Velthoen N.B. Bij P. de Vries W. de Bruin