H. Visser

Dienstbrief (officiële correspondentie)

Het document is een interne correspondentie tussen twee gemeentelijke diensten van Amsterdam in de jaren '30. De kern van de brief is de afstemming over de regulering van pluimveeslachterijen. De Directeur van het Bouw- en Woningtoezicht stelt voor om de Directeur van het Marktwezen te betrekken bij de besluitvorming, wat wijst op een verschuiving of uitbreiding van de beleidsmatige aanpak van deze bedrijfstak. De handgeschreven aantekeningen onderaan zijn cruciaal voor de context: ze geven de omvang van de sector weer (60 tot 80 locaties) en noemen de personen (Visser, Segers, Ir. Samson, v. Haan) die een subcommissie vormen om de rapportage voor te bereiden. Ook wordt er een definitie-kwestie genoteerd: dat onder 'pluimvee' ook 'wild en gevogelte' begrepen moet worden.

Getypte lijst/registerblad met visserijregistraties.

Het document is een administratief overzicht van geregistreerde vissersvaartuigen in diverse Nederlandse havens, gedateerd kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. * **Structuur:** De lijst is georganiseerd per thuishaven. De gebruikte codes zijn de officiële visserijtekens: **UK** (Urk), **VD** (Volendam), **VE** (Veere), **VLI** (Vlissingen), **WR/WRW** (Wieringen), **IJM** (IJmuiden), **ZA** (Zaandam), **ZK** (Zoutkamp) en **ZW** (Zwartewaal). * **Inhoud:** Per vaartuignummer wordt de eigenaar vermeld met diens woonadres. Opvallend is dat eigenaren soms in een andere plaats woonden dan de thuishaven van het schip (bijv. eigenaren uit Hippolytushoef met schepen geregistreerd in IJmuiden of Wieringen). * **Details:** Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van "ditto-tekens" (") om herhaling van plaatsnamen of straatnamen te voorkomen. Bij Zoutkamp (ZK 21) wordt een "p/a" (per adres) bij een café vermeld, wat suggereert dat de eigenaar daar post ontving of dat het café als zakelijk trefpunt diende.

Getypte lijst/staat van leveringen of transporten.

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, waarschijnlijk opgesteld door een transportbedrijf, een veilingorganisatie of een rijksdienst voor de voedselvoorziening. De kolommen tonen een duidelijke herhaling van handelaren (zoals Heeremans en P.v.Es) en diverse locaties door heel Nederland. * **Inhoud:** De focus ligt primair op agrarische producten: aardappelen, rapen, fruit (appels/peren), uien en kool. Opvallende uitzonderingen zijn "steenen" (bouwmaterialen) en "led. kisten" (ledige emballage). * **Terminologie:** * *Nw.A'dam:* Nieuw-Amsterdam. * *den Haag HS:* Station Hollands Spoor. * *led. kisten:* Lege kisten/emballage. * *Ned. Ind. Bananen Comp.:* Verwijst naar de Nederlandsch-Indische Bananen Maatschappij, wat een aanwijzing is voor de handelshistorie van die periode. * **Kwantiatieve data:** De getallen in de derde kolom liggen veelal tussen de 10.000 en 20.000, wat in de context van die tijd vaak duidde op kilogrammen (lading van één vrachtwagen of wagon).

Getypte administratieve lijst met persoonsgegevens.

De lijst vertoont een systematische indeling op basis van regio- of sectiecodes: * **TM:** Huizen (waarschijnlijk 't Gooi/Huizen regio). * **EW:** Amsterdam (gezien de straatnamen Insulindeweg en Commelinstraat in Amsterdam-Oost). * **EM:** Volendam/Edam (duidelijk door de plaatsvermelding en de typisch Volendamse achternamen zoals Kwakman, Koning en Schilder). De kolommen "41/42" en "42/43" duiden op een registratie van activiteit, lidmaatschap of financiële bijdragen per boekjaar tijdens de bezettingsjaren. Opvallend is dat nagenoeg iedereen voor het jaar 41/42 is afgevinkt, maar slechts één persoon (L. v.d. Zee) voor 42/43.

Ambtseedig rapport (proces-verbaal).

Dit document is een officieel proces-verbaal opgemaakt door twee controleurs van de Centrale Crisis-Controledienst (C.C.C.) tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van het rapport is de vaststelling van een vermoedelijke overtreding van de prijsbeheersingsvoorschriften (distributiewetgeving) bij de verkoop van vis op de openbare weg. **Kernpunten in het document:** * **Opsporingsbevoegdheid:** De controleurs beroepen zich op de Landbouw-Crisiswet van 1933 en het Prijsbeheerschingsbesluit van 1940 om hun handelen te legitimeren. * **Locatie:** De Gaaspstraat in Amsterdam (Rivierenbuurt). Dit was destijds een plek waar veel straathandel plaatsvond. * **Verdachte handeling:** De verkoop van vis vanaf een handkar aan een burger (Margaretha Zweije). In oorlogstijd was de handel in voedsel strikt gereguleerd via bonnen en vastgestelde prijzen om zwarte handel tegen te gaan. * **Identificatie:** Het document eindigt met de persoonlijke gegevens van de vrouw die de vis kocht.

Handgeschreven lijst op gelinieerd papier.

* **Namen en Suffixen:** De lijst bevat typisch Nederlandse achternamen (Gooijer, Van As, Boor, Veerman). Er wordt gebruik gemaakt van traditionele suffixen om personen met dezelfde naam te onderscheiden: *Hzn* (Hendrikszoon), *Jrn* (Janszoon?), *Wrn* (Willemszoon?), *Sr* (Senior) en *Jr* (Junior). * **Notatie:** De aanhalingstekens (") worden gebruikt als herhalingsteken voor het woord "van" en het weglatingsteken voor de eeuw in de jaartallen (bijv. "82 voor 1882). * **Aantekeningen:** Bij twee personen (W. van As Jr. en Jan Vos) staat de notitie "een dag kaas". Dit verwijst waarschijnlijk naar een specifieke traditie, betaling in natura of een verplichte traktatie binnen een gilde, buurtvereniging of kerkelijke organisatie.

Handgeschreven brief (verzoekschrift/klacht).

De brief is een formeel maar dringend schrijven van een vishandelaar, H. Visser, gericht aan een autoriteit die verantwoordelijk is voor de distributie van vis. Visser beklaagt zich over een "groot onrecht" met betrekking tot de toewijzing van aal. De belangrijkste argumenten zijn: * **Ongelijke behandeling:** Hij vraagt zich af waarom mensen die "buiten wonen" wel toewijzingen krijgen en hij blijkbaar gepasseerd wordt. * **Historische rechten:** Hij verwijst naar eerdere toewijzingen via H. Buis (Enkhuizen) en Hansen, en naar zijn eerdere verkoop van gerookte paling van v/d Berg. * **Specifieke eisen:** Hij claimt een minimumrecht op 30 pond dikke paling of 120 pond andere paling per levering. * **Logistieke compensatie:** Hij wil dat als zijn beurt op zondag valt (en hij dan niet kan werken of geleverd krijgt), dit op maandag gecompenseerd wordt. * **Bestanszekerheid:** De afsluiting is dramatisch: als zijn verzoek niet wordt ingewilligd, vreest hij zijn "ondergang", wat aangeeft dat zijn volledige inkomen van deze handel afhangt.

Administratief dossierblad of registratiekaart (Model No. 14, Algemene Zaken).

* **Persoon:** Het document betreft de weduwe H. Visser, geboren Polak. De achternaam Polak is van oudsher een veelvoorkomende Joodse familienaam in Nederland. * **Locatie:** "pl. 173 Garenmarkt". Dit verwijst waarschijnlijk naar standplaats nummer 173 op de Garenmarkt (mogelijk in Leiden of een andere Nederlandse stad met een Garenmarkt). * **Inhoud:** Op 19 februari 1942 is mevrouw Visser-Polak gewaarschuwd omdat zij haar marktgeld (staangeld voor de markt) niet op tijd had betaald. * **Status:** Het document is na afhandeling op 23 en 25 februari 1942 gearchiveerd ("Opbergen"), ondertekend door een ambtenaar (vermoedelijk "de Kan").

Administratief registerblad / weekoverzicht.

* **Structuur:** Het document is een strak georganiseerd overzicht van marktkooplieden. Per dag van de week (Maandag t/m Zaterdag) is bijgehouden wie aanwezig was of standplaats hield. * **Terminologie:** * **"Hoek" en "Geen hoek":** Verwijst naar de ruimtelijke indeling van de marktplaats. * **"2e Handsch. art.":** Tweedehands goederen, een grote sector op deze markt. * **"Com. art.":** Comestibles (levensmiddelen) of Commissie-artikelen. * **Persoonsnamen:** Veel voorkomende namen zijn Bouwmeester, Holleder, Overweg en Kooy. Dit duidt op een sterke lokale aanwezigheid van bepaalde families in de handel. * **Goederen:** De variëteit is groot: van vis en groenten tot brandstof, speelgoed, rijwielonderdelen en bijenspullen.

Handgeschreven grootboekpagina/inventarislijst.

Het document betreft een administratieve lijst van openstaande posten of geleverde goederen ("boeken"). De structuur is consistent: een naam, gevolgd door een berekening van aantallen maal een eenheidsprijs, met achteraan het totaalbedrag. Opvallend is de rekenmethode: bijvoorbeeld bij P. Lammers staat `8 X 170` (1360) en `4 X 200` (800). De optelsom hiervan is 2160, wat in de rechterkolom genoteerd staat als `21.60`. Dit suggereert dat de berekeningen in centen zijn gedaan en de uitkomst in guldens is genoteerd. De streepjes achter de bedragen wijzen op een afvinkproces of dat het ronde bedragen betreft. De lijst bevat bekende Nederlandse achternamen uit de visserij- of handelssector (zoals Schilder, Koelewijn, Kwakman). De doorhaling van "H. Molle" suggereert dat deze post is voldaan of geannuleerd.

Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Doel:** Dit document lijkt een administratieve lijst voor de toewijzing of registratie van vis (aal/paling), vermoedelijk bij een visafslag of binnen een handelsvereniging. * **Terminologie:** De kolom "Aantal Aal" duidt op stuks, terwijl "kg. Zw." waarschijnlijk duidt op kilogram 'Zware' aal, een specifieke sortering. * **Correcties:** De vele doorhalingen en handmatige wijzigingen wijzen op een dynamisch document dat over een langere periode werd bijgewerkt. Opvallend is dat veel '15' waarden naar '20' zijn verhoogd. * **Sociaal-Economisch:** De namenlijst is representatief voor de Noord-Hollandse vishandel in de vroege 20e eeuw. De aanwezigheid van veel joodse namen (Polak, Wurms, Wijnschenk, Zak) is historisch consistent met de Amsterdamse vishandel van die tijd. * **Datering:** De data tussen haakjes bij J. Vos (1883) en Sal. Wijnschenk Sr. (1881) zijn waarschijnlijk geboortedata, wat suggereert dat de lijst dateert van ergens tussen 1910 en 1940.

Officieel rapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen).

Dit rapport legt de resultaten vast van een controlebezoek aan de groentehandelaar B. Kootje, gevestigd aan de Van Ostadestraat 204 in Amsterdam. De kernpunten zijn: * **Klantenaantal:** Aanvankelijk getaxeerd op circa 100 vaste klanten plus een onbekend aantal "uithrenklanten" (mogelijk klanten voor bezorging of die buiten de vaste lijst vallen). Een latere handgeschreven toevoeging corrigeert dit naar 148 gezinskaarten volgens de Middenstandsbeurs. * **Rantsoenering en distributie:** De controleur onderzoekt de frequentie van groente-uitgifte (één tot twee keer per week) en de aardappelenomzet (40 hectoliter per week). * **Inkoop:** Op basis van zijn omzet krijgt de winkelier "punten" toegewezen voor inkoop op de Centrale Markt (2 punten, wat staat voor ongeveer 40 kg groente). Grossiers bevestigen dat hij niet meer krijgt dan waar hij recht op heeft. * **Rechtmatigheid:** Getuigenissen van klanten suggereren dat er geen sprake is van vriendjespolitiek of illegale verkoop buiten de nummervolgorde om.

Handgeschreven memo of archiefnotitie.

* **Inhoud:** Het document is een korte, administratieve aantekening over een persoon genaamd H. Visser, die wordt geassocieerd met het Stadionplein in Amsterdam. De tweede regel bevat de vraag of deze persoon naar "Surbillas" is gegaan of overgebracht. * **Handschrift:** Het handschrift is vlot en functioneel. De onderstreping van het woord "naar" benadrukt dat de focus ligt op de beweging of bestemming van de persoon. Het vraagteken aan het einde van de tweede regel duidt op onzekerheid bij de schrijver over de juistheid van de informatie. * **Conditie:** Het papier vertoont tekenen van ouderdom en gebruik. De vage tekst op de achtergrond lijkt een datum of referentienummer te bevatten (mogelijk beginnend met een "3"), maar is te onduidelijk voor een volledige transcriptie.

Handgeschreven brief (dienstcorrespondentie)

De brief is een formeel verslag van een incident op de markt bij het Stadionplein in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De auteur, Bekkerning, rapporteert dat koopman Mossel niet is komen opdagen met zijn "toewijzing" (waarschijnlijk een gerantsoeneerde partij vis). Dit leidde tot teleurstelling bij het publiek dat in slecht weer stond te wachten. De kern van de brief is een verzoek om de vergunning/toewijzing over te dragen aan Mossels partner, J. Snoek. De motivatie is tweeledig: ten eerste om de voedselvoorziening in dat deel van de stad op peil te houden, en ten tweede omdat er al een tekort aan handelaren is. De vermelding dat koopman H. Visser "naar Duitschland moest" is een directe verwijzing naar de *Arbeidseinsatz* (gedwongen tewerkstelling). Uit de kanttekeningen onderaan blijkt dat het verzoek is ingewilligd: Snoek mag voortaan de vis voor Mossel vervoeren (per tram) zodat de verkoop doorgang kan vinden.

Dienstverslag / Rapport van de Centrale Markthallen Amsterdam.

Het document is een zakelijk verslag van een incident op het terrein van de Amsterdamse Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam). De kern van het rapport betreft de diefstal van wortelen door zwemmende jongeren. **Opvallende punten:** * **Handhaving:** Er is sprake van een "hondenwacht", wat duidt op een streng bewakingsregime van de voedselvoorraden. * **Diefstalmethode:** De jongens zwemmen vanuit de Jan van Galenstraat naar de kades (Pier A) om goederen buit te maken. * **Identificatie:** De 13-jarige dader wordt met naam en toenaam genoemd, inclusief adres (Bloemgracht 4). * **Politiebetrokkenheid:** Het incident wordt overgedragen aan Bureau Raampoort, een bekend politiebureau in de Jordaan/Staatsliedenbuurt.

Document

* **Economische Toestand:** De pagina toont een economie in een overgangsfase tijdens de oorlog. Bedrijven zoals Heineken rapporteren nog steeds winsten, maar maken expliciet melding van het vormen van reserves voor verliezen in "Aziatische deelnemingen". Dit wijst op de onzekerheid over bezittingen in Nederlands-Indië na de Japanse inval. * **Japanse Bezetting:** Het bericht uit Tokio is een voorbeeld van de toenmalige economische propaganda. Er wordt gesproken over een "Nieuwe Orde" in Oost-Azië, waarbij de Japanse staat de regie overneemt, maar "loyale" private banken (waarschijnlijk bedoeld als collaborerende instanties) nog een rol mogen spelen. * **Taalgebruik:** Het Nederlands is formeel en hanteert de spelling-Marchant (zoals "hoogere", "zooals", "kapitaal-verhooging"). De toon van de beursberichten is zakelijk, maar de context van de oorlog is tussen de regels door overal aanwezig (bijv. de blokkering van dividenden en de invloed van de bezetter op de effectenhandel). * **Sociale Gegevens:** De lijst van de Burgerlijke Stand is zeer uitgebreid, wat typerend was voor die tijd om familieberichten centraal te communiceren bij gebrek aan andere snelle media. ---

# TRANSCRIPTIE *Extra* VD/HG. den heer waarnemend Directeur van den Gemeentelijken Dienst voor Sociale Zaken, Levendaal 1, L E I D E N . 46A/59/2 M. 7 December 1940. W.P.Holswilder. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 November jl. No.4/20 Sch./R bericht ik U, dat W.P.Holswilder aan de Vischmarkt De Ruyterkade, alhier, staat ingeschreven als visc...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven paraaf/naam bovenaan: *Uvranden ?*] VD/HG. den heer waarnemend Directeur van den Gemeentelijken Dienst voor Sociale Zaken, Levendaal 1, <u>L E I D E N</u> . 464/59/2 M. 7 December 1940. <u>W.P.Holswilder.</u> Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 November jl. No.4/20 Sch./R bericht ik U, dat W.P.Holswilder aan de Vischmarkt De Ruyterkade, alhier, staat ingeschrev...

# TRANSCRIPTIE VD/HG. [handgeschreven blauw:] *extra* 37/119/3 M. 2 December 1941. Ariseering N.V. Hakker. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte zakelijke brief (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie op doorschrijf papier). * **Datum:** 30 november 1940. * **Afzender:** De Directeur (van een niet nader genoemde visafslag of vismarkt). * **Geadresseerde:** Fa. W. & A. Visser Zonen, gevestigd te Heeg. * **Kenmerken:** Bevat handgeschreven aantekeningen ("verzonden 30/11") en admin...

# TRANSCRIPTIE vD/HG. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u> . 46A/321/121JM 1 28 November 1942. <u>Vischverdeeling.</u> <u>Straf H.Hinse.</u> Voor de goede orde heb ik de eer U, ten vervolge op mijn brief van 17 November jl. No.46A/321/121 M., in bijlage dezes een afschrift van een rapport van den marktambtenaar H.Vrij te doen toekomen, betrekking hebbende op den ...