Handgeschreven brief (klacht/verklikking). 16 augustus 1943 (ontvangen/geregistreerd op 18 en 21 augustus 1943). G.J. Balke, woonachtig aan de Brouwersgracht 8 hs, Amsterdam (Centrum). No. 20/59/1 M. 1943 18/8 [stempel/inkt]
Zatering 21/8 [potlood]
16 - 8 - 43
M. i. Tri. [potlood]

Wel- Ed Heer

Wat geeft al dat gesodemieter nu of de groente op de bon is.
Als wij bij onze groenteman komen krijgen een paar groene onrijpe appels terwijl anderen met de druiven schoot gaan Bloemkool is zogenaamd voor de restaurants, maar wij kunnen u zoo adressen en namen geven van klanten die het wel krijgen en fruit zonder bon die niet eens in deze buurt wonen. Het is hier Centrum en die klant woont in Zuid. Meneer is trouwens overbekend bij de politie want ze hebben hem al 6 weken vast gehad ook.
Is aan dat gesodehannes niets te doen?, kan u die man nu niet eens flink op z’n vestje spugen appels verkoopt hij clandestien God weet of hij ze niet op de bon moet verkopen.
Hopende dat m’n klachten doel treffen

Hoogachtend
G. J. Balke
Brouwersgracht 8 hs (Centrum).

[Aantekeningen onderaan:]
Een dergelijke schrijven wordt niet beantwoord 1-9-43 cr [rood potlood]
de Gebber! [potlood]
2e [onderhoek] * Toon en taalgebruik: De brief is geschreven in een zeer emotionele, informele en volkse stijl. Woorden als "gesodemieter", "gesodehannes" en de uitdrukking "op z'n vestje spugen" (iemand flink aanpakken/terechtwijzen) getuigen van grote frustratie.
* Inhoud: De afzender beklaagt zich over de oneerlijke distributie van schaarse goederen (groente en fruit) tijdens de bezetting. Terwijl de gewone burger alleen onrijpe appels krijgt op vertoon van distributiebonnen, zouden anderen (met name mensen uit de rijkere buurt 'Zuid') zonder bonnen luxere producten zoals druiven en bloemkool krijgen bij deze specifieke groenteman.
* Verklikking: De brief is een vorm van verklikking; de afzender wijst de autoriteiten op de illegale handel ("clandestien") van de groenteman en memoreert diens eerdere aanraking met de politie.
* Ambtelijke afhandeling: De reactie van de ambtenaar in rood potlood is veelzeggend: "Een dergelijke schrijven wordt niet beantwoord". De afzender wordt in de marge weggezet als "de Gebber!" (een babbelaar of iemand die onzin uitkraamt), wat suggereert dat de autoriteiten de klacht niet serieus namen of de toon ongepast vonden. Deze brief stamt uit de zomer van 1943, een periode waarin de schaarste in bezet Nederland steeds nijpender werd. Het distributiestelsel met bonnen was bedoeld om de schaarste eerlijk te verdelen, maar leidde in de praktijk tot een enorme zwarte markt. Dit veroorzaakte veel sociale spanningen tussen burgers en winkeliers, en tussen verschillende sociale klassen (hier gesymboliseerd door 'Centrum' versus 'Zuid'). De brief illustreert de sfeer van wantrouwen en de neiging van burgers om misstanden te melden bij de autoriteiten, in de hoop op een strenger optreden tegen woekerprijzen en vriendjespolitiek. G.J. Balke J. Balke Politie