Getypte brief / ambtelijk rapport (pagina 3). 3 december 1942. De Boekhouder en de Bureauchef (instelling: waarschijnlijk Marktwezen Amsterdam). -3-

Wij stellen U thans voor om het weektarief te doen vervallen en evenals voor het personeel slechts een maandtarief en een jaartarief te heffen. Hiertoe zal artikel 15 der Verordening moeten worden aangevuld. Wel zullen hierdoor de inkomsten uit de entréegelden iets terugloopen, aangezien f 0,25 per week iets voordeeliger is voor de Gemeente dan f 1,- per maand ($\frac{13 \text{ x } 0,25}{3} = f 1,08$). Bij den huidigen verkoop van weekkaarten namelijk [blanco] per jaar, beteekent dit dus een teruggang van f [blanco]. Hier staat tegenover, dat de werkzaamheden op het kaartenkantoor dermate worden vereenvoudigd, dat deze naar onze meening gedurende een groot gedeelte van de maand door één ambtenaar kunnen worden verricht. Slechts bij den aanvang van iedere kalendermaand zullen 2 ambtenaren noodig zijn om den grooten stroom van kooplieden, die hun nieuwe entréekwitantië komen halen, op te vangen. Een der contrôleurs komt derhalve vrijwel geheel ter beschikking van den bedrijfschef; de overblijvende ambtenaar, die niet meer de geheele maand met de entréegelden bemoeiïngen zal hebben, doch die toch op het kaartenkantoor aanwezig zal dienen te zijn (omdat ook in den loop van de maand betalingen kunnen worden verricht of nieuwe kaarten moeten worden uitgeschreven) kan met andere administratieve werkzaamheden der bedrijfsleiding worden belast, waardoor een der contrôleurs, die hiermede thans is belast, wellicht weder voor den marktdienst kan worden vrijgemaakt.

Wij geven U in overweging omtrent een en ander het oordeel in te winnen van den bedrijfschef der Centrale Markt.

Amsterdam, 3 Dec.1942.

De Boekhouder,

De Bureauchef,

Den Heer Directeur
van het Marktwezen. In dit schrijven wordt een voorstel gedaan voor een administratieve reorganisatie bij het Amsterdamse Marktwezen. De kern van het voorstel is het afschaffen van de weekkaarten voor marktkooplieden. Hoewel dit financieel een klein verlies per bezoeker betekent (het maandtarief van 1 gulden is goedkoper dan de wekelijkse 25 cent, die gemiddeld 1,08 gulden per maand opbrengt), wegen de voordelen in personele inzet zwaarder.

Door over te stappen op maand- en jaarkaarten hoeven er gedurende de maand minder handelingen verricht te worden. Hierdoor kan de personeelsbezetting op het kaartenkantoor worden teruggebracht van twee naar één ambtenaar voor het grootste deel van de tijd. De vrijgekomen capaciteit kan elders worden ingezet, met name ter ondersteuning van de bedrijfschef en de algemene marktdienst. Het document dateert uit december 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de bezetting stond de voedselvoorziening en daarmee de Centrale Markt in Amsterdam onder grote druk. Efficiëntie in de administratie was cruciaal, mede door mogelijke personeelstekorten of de noodzaak om controleurs elders op de markt in te zetten voor toezicht op de distributie.

De "Centrale Markt" (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat) was het kloppend hart van de Amsterdamse handel. Dit document geeft een inkijkje in de dagelijkse bureaucratische beslommeringen en de afweging tussen directe inkomsten uit leges en de kosten van ambtelijke arbeid in oorlogstijd. De formele toon en de focus op "contrôleurs" passen in het tijdsbeeld van een strak gereguleerde distributie-economie. Marktwezen