Administratief register / Controlelijst.
Origineel
Administratief register / Controlelijst. [Koptekst rechtsboven:]
Lompenventers. binnen Amsterdam woonachtig
waarvan geen ( bij J wel ) bevolkingsbriefje
is voorhanden.
[Annotatie linksboven:]
fol 42 [mogelijk 112]
[De tabel is verdeeld in zes dubbele kolommen. De linker kolom van elk paar bevat vaak een groeps- of registernummer (soms voorafgegaan door 'J'), de rechter kolom bevat een specifiek volgnummer. Hieronder een representatieve selectie van de eerste regels per kolomblok:]
Kolom 1 & 2:
1 140
J1 285
J2 34
2 129
J2 158
2 189
3 6
[en verder...]
Kolom 3 & 4:
13 269
14 31
32
208
15 41
16 38
58
[en verder...]
Kolom 5 & 6:
26 14
21
23
27
35
36
42
[en verder...]
[Annotatie in de rechter marge, onderaan de laatste kolom:]
Nagekomen
41 J2 86 * Administratieve Functie: Het document dient als een opsporings- of controlelijst. De overheid hield toezicht op ambulante beroepen zoals lompenventers. Het ontbreken van een "bevolkingsbriefje" (een bewijs van inschrijving in het bevolkingsregister) betekende dat deze personen administratief onvindbaar of niet officieel gevestigd waren.
* De 'J'-markering: In de koptekst staat "bij J wel". In de kolommen komen veelvuldig 'J'-nummers voor (bijv. J1, J2, J8). Dit verwijst zeer waarschijnlijk naar een specifiek deelregister. Gezien de sociaal-historische context van Amsterdam in deze periode, waarbij de lompenhandel een veelvoorkomend beroep was onder de Joodse bevolking, zou 'J' kunnen verwijzen naar het Joodse register of een specifieke administratieve afdeling.
* Annotaties: De rode onderstrepingen bij bepaalde nummers (vooral aan de linkerzijde) duiden op een latere controle. Waarschijnlijk zijn deze personen naderhand alsnog geregistreerd of gecontroleerd.
* Structuur: De lijst is zeer compact en efficiënt opgezet, wat wijst op een document voor intern gebruik door een ambtenaar (bijvoorbeeld van de politie of de burgerlijke stand). * Beroepsgroep: Lompenventers verzamelden oude kleding en textiel voor de papier- en textielindustrie. Het was een zwaar en marginaal beroep, vaak uitgeoefend door de armste lagen van de bevolking.
* Stedelijke Controle: In de 19e eeuw groeide de behoefte van de gemeente Amsterdam om grip te krijgen op de 'losse' bevolking. Het bevolkingsbriefje was een instrument om migratie en woonplaats van burgers te controleren, wat essentieel was voor belastingheffing en armenzorg.
* Archivistische waarde: Dit document biedt een uniek inkijkje in de omvang van de informele economie in Amsterdam en de pogingen van de bureaucratie om deze in kaart te brengen. Het vormt een bron voor genealogisch onderzoek naar personen die in de reguliere registers soms moeilijk vindbaar zijn.