Verslag of ambtelijke brief betreffende visdistributie. Omstreeks maart 1943 (gebaseerd op de tekst "11 Maart jl." en "25 Sept. 1942"). (Pagina 4)

Wij zijn het echter met Ranman eens, dat de N.V.C. zal moeten overgaan tot het nemen van krasse contrôle maatregelen op visschers en afslag te Volendam en we hebben toegezegd dit onderwerp uitvoerig met de N.V.C. te bespreken.

Op 11 Maart jl. hebben wij over verschillende onderwerpen, en ook de onderhavige, met den Directeur der N.V.C. besproken, waaromtrent wij U het volgende kunnen mededeelen.

(In de marge: T. Temmer niet omdat ook hij de mening was dat ook dan niet meer aal te verwachten, dat men aal naar A'dam zou komen.)

Genoemde Directeur onderschreef de moeilijkheden, welke gedurende het vorige aalseizoen met de Volendammers waren ondervonden, doch kon hierin geen aanleiding vinden om voor het nieuwe seizoen van stelsel te veranderen. Hij kon zich geheel vereenigen met de door ons voorgestelde maatregelen en zou in dezen geest de V’dammer afslag instrueeren.

Wat de contrôle op de visschers betreft, deelde de Directeur mede, dat deze zoo goed mogelijk zal worden georganiseerd, doch dat hierbij groote moeilijkheden werden ondervonden door het gebrek aan personeel, welke moeilijkheden in de komende maanden stellig nog zouden toenemen.

Op grond van het bovenstaande stellen wij U voor goed te keuren, dat de Volendam-regeling, aangevuld met de door ons voorgestelde maatregelen, ook voor het komende aalseizoen zou ^(zaltu) gelden. Hierbij moet nog worden opgemerkt, dat de V’dammers, evenals het vorige seizoen, gedurende deze regeling bereid zijn om hun toewijzing zoetwatervisch van de verdeeling te A’dam te laten vervallen. Zij zullen dan te A’dam slechts voor zeevisch en garnalen in de verdeeling zijn opgenomen.

Visch (aal) van Durgerdam.

Voor wat deze aangelegenheid betreft mogen wij U kortheidshalve verwijzen naar ons rapport van 25 Sept. 1942 N° 46 A/4/70 M. Met Uw brief van 8 October 1942 N° 760 L.M. machtigde U ons om over deze aangelegenheid met de N.V.C. overleg te plegen. Dit overleg heeft op 11 dezer een aanvang genomen ^(in een bespreking) met den Directeur der Centrale ^(en de afd. visscherij), doch het heeft niet geleid tot het door ons gewenschte resultaat. De N.V.C. is nl. niet bereid om de te Durgerdam aangevoerde aal rechtstreeks naar A’dam te dirigeeren, aangezien daardoor Monnickendam, dat grootendeels op deze aanvoer is aangewezen, geheel zou

(Pagina 5)

worden uitgeschakeld. In M’dam zijn groote rookerijen gevestigd, die bij de door ons voorgestelde regeling ernstig zouden worden benadeeld. De Centrale vermeldt overigens niet, dat, wanneer de aal naar A’dam i.p.v. naar M’dam zou moeten worden gevoerd, nog ongeacht de transportbezwaren, die hieraan zijn verbonden, de ongeoorloofde handelwijzen te Durgerdam zouden zijn uitgeschakeld. De heer Moesman verklaarde zich evenwel bereid om te overwegen van het hoogseizoen te Durgerdam een speciale contrôleur te stationneeren. Wij stellen U voor om voorloopig hiermee het resultaat af te wachten.

Garnalen.

Tijdens een bespreking, welke eenige ambtenaren van het Marktwezen eenige weken geleden met den heer Vriens, leider der afd. garnalen van de N.V.C. hebben gehad, is gebleken, dat door verschillende ongeoorloofde manipulaties van den grossier C. Rooseman alhier, wiens garnalentoewijzing in Zeeland ^(van het jaar 1941) in vergelijking met die van het jaar 1942 is teruggeloopen van 38% op 12%. Op zichzelf zou deze achteruitgang van een particulier ons weinig behoeven te interesseeren, ware het niet, dat de voorziening der Gemeente A’dam (met garnalen) hierdoor ernstig wordt benadeeld. Aangezien nl. Rooseman met zijn combinatie, bestaande uit eenige Volendammers, verplicht was om de garnalen te A’dam aan te voeren, beteekent de vermindering in het percentage van Rooseman, dat A’dam 21% minder garnalen uit Zeeland zou ontvangen. Dit nu is een gang van zaken, die ons veel ongewenscht voorkomt, reden waarom wij deze aangelegenheid in de bespreking van 11 Maart jl. uitvoerig met den Dir. der N.V.C. en den leider der afd. garnalen hebben besproken. Genoemde directeur verklaarde zich bereid om de A’damsche garnalentoewijzing over te schrijven op een anderen grossier. De moeilijkheid was evenwel, dat hiervoor geen geschikte grossier beschikbaar was.

Wel staat de V’dammer (Mooijer-Paul), die ^(in de comb.) toevoer houdt, met Rooseman was opgenomen, als bona fide garnalenaanvoerder bekend, doch deze verzorgt reeds de aanvoer uit geheel Noord-Holland, zoover het voor hem bemoeilijk was om ook in het Zuiden als kooper op te treden. En de practijk met Rooseman heeft wel bewezen, dat het voor een goede aanvoer noodzakelijk is, dat de grossier persoonlijk op de afslagen aanwezig is.

--- * Beleidsconflict: Er is een duidelijk conflict zichtbaar tussen het belang van de stad Amsterdam (bevoorrading) en de omliggende plaatsen zoals Monnickendam. De N.V.C. beschermt de belangen van de rookerijen in Monnickendam, terwijl Amsterdam probeert de aanvoer uit Durgerdam direct naar de stad te krijgen.
* Controle en Schaarste: De tekst spreekt over "krasse contrôle maatregelen" en "ongeoorloofde handelwijzen" (zwarte handel). Dit wijst op de moeizame handhaving van het distributiestelsel tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Personeelstekort: Het document meldt dat de controle bemoeilijkt wordt door een tekort aan personeel, een probleem dat naar verwachting zou toenemen (waarschijnlijk door de Arbeitseinsatz of algehele oorlogsomstandigheden).
* Fraude/Wanbeheer: De grossier C. Rooseman wordt beschuldigd van "ongeoorloofde manipulaties", waardoor de aanvoer van garnalen uit Zeeland naar Amsterdam drastisch is gedaald.

--- Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). De Nederlandsche Visch-Centrale (N.V.C.) werd door de bezetter opgericht om de handel in en distributie van vis centraal te regelen. Vis was een cruciaal onderdeel van de voedselvoorziening, zeker toen vlees steeds schaarser werd.

De correspondentie toont de bureaucratische strijd tussen gemeentelijke instanties (zoals het Amsterdamse Marktwezen) en de centrale distributieorganen. De genoemde locaties (Volendam, Monnickendam, Durgerdam) vormden de traditionele "vispoort" van Amsterdam. De "ongeoorloofde manipulaties" verwijzen naar de bloeiende zwarte handel, waarbij vissers en handelaren probeerden de officiële (en vaak laag geprijsde) distributiekanalen te omzeilen om meer winst te maken of de lokale bevolking te voeden buiten het zicht van de bezetter.